Skip to main navigation Skip to main content Skip to page footer

Τμήμα Μουσικών Σπουδών

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ

Στην ιστοσελίδα αυτή παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τα Προγράμματα Προπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος.

Ωρολόγιο Πρόγραμμα


Οδηγός Σπουδών 2023-2024


Μαθήματα ανά Κατεύθυνση


Κατεύθυνση Ιστορικής και Συστηματικής Μουσικολογίας

Μαθήματα στο Υποχρεωτικό Πρόγραμμα Κορμού

Αισθητική και φιλοσοφία της Μουσικής

Κωδικός: ΜΟ35 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Η μουσική υπήρξε αντικείμενο της φιλοσοφικής σκέψης ήδη από την αρχαιότητα. Στη νεότερη εποχή η μελέτη της συνδέθηκε με την έννοια και τις πρακτικές του μουσικού έργου τέχνης και την ιδέα της αυτονομίας της τέχνης. Με αφετηρία τις νεότερες αυτές αντιλήψεις, στο μάθημα εξετάζονται μία σειρά από κεντρικές θεματικές της μουσικής αισθητικής, σε ιστορική διάταξη και με συστηματική μέριμνα: η σχέση της μουσικής με τις ανώτερες γνωσιοπρακτικές ικανότητες της φαντασίας, της διάνοιας και του Λόγου (Kant), η μουσική ως τέχνη της εσωτερικότητας και στην αντιδιαστολή της από τις άλλες τέχνες (Hegel), η μουσική ως εξαντικειμενίκευση της μεταφυσικής ρίζας του κόσμου (Schopenhauer), η μουσική ως έκφραση του συναισθήματος και ως «ηχητικά κινούμενη μορφή» (Hanslick), η μουσική ως αντικείμενο της φαινομενολογίας και το πρόβλημα της οντολογίας του μουσικού έργου (Ingarden), η ανθρώπινη μουσικότητα από τη σκοπιά της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας (Plessner), η μουσική ως ιδιότυπο συμβολικό σύστημα (Langer), η μουσική ως ζωντανή διαλεκτική και ως κριτική ενσωμάτωση του κοινωνικού (Adorno).

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC440/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%). Ερωτήσεις ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία. Συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Γνώσεις σχετικά με κύρια φιλοσοφικά ζητήματα περί της μουσικής (μουσικός χώρος/χρόνος, μουσικό νόημα, μουσικό έργο, μορφή, περιεχόμενο) όπως αυτά διαπραγματεύονται στο έργο φιλοσόφων από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα.

Εισαγωγή στην ιστορική και συστηματική μουσικολογία

Κωδικός: | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στο μάθημα εξετάζονται μια σειρά ζητημάτων κεντρικής σημασίας για την επιστήμη της μουσικολογίας, όπως: το αντικείμενο και οι κλάδοι της μουσικολογίας, οι μορφές και τα είδη της μουσικής, η έννοια του μουσικού ύφους, προβλήματα περιοδολόγησης και μεθόδου στη μουσική ιστοριογραφία, η προβληματική της τονικότητας και τα τονικά συστήματα (τροπικότητα, λειτουργική τονικότητα, ατονικότητα), η αισθητική και κοινωνική διάσταση της μουσικής, η μουσική ανάλυση και η μουσική δημιουργία (σύνθεση), καθώς και η σύνδεση της μουσικής ανάλυσης με την αξιολογική κρίση.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC220/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτές εξετάσεις

Μαθησιακά αποτελέσματα: Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των φοιτητών σε βασικά ζητήματα του γνωστικού αντικειμένου. Οι φοιτητές ασκούνται στην κριτική διαχείριση των σχετικών πηγών και στη διαμόρφωση μιας συστηματικής προσέγγισης του υλικού με αναφορά σε θεμελιώσεις έννοιες και κατηγορίες της Ιστορικής και της Συστηματικής Μουσικολογίας. Οι φοιτητές ενημερώνονται γύρω από τις τρέχουσες συζητήσεις, τις οποίες καλούνται να συσχετίσουν με τη σχετική παράδοση. Η διδασκαλία του μαθήματος στοχεύει επίσης στο συσχετισμό των ειδικών προβλημάτων της Μουσικολογίας με γενικά προβλήματα φιλοσοφικής και επιστημολογικής υφής.

Θεωρία και πράξη της Αναγεννησιακής μουσικής (Αντίστιξη) Ι

Κωδικός: ΜΟ72 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Μέσω αυτού του δισ-εξαμηνιαίου μαθήματος οι φοιτητές έρχονται σε επαφή με το αντιστικτικό ‒αλλά και, κατά στιγμές, ομοφωνικό‒ ύφος των μεγάλων συνθετών της λεγόμενης “χρυσής εποχής της πολυφωνίας”, όπως οι Palestrina, Orlando di Lasso, de Victoria, κ.λπ. Στην τάξη δεν ακολουθείται η συνήθης εκπαιδευτική μέθοδος της «Αντίστιξης των ειδών» κατά Fux, αλλά η μελέτη των θεμελιωδών αρχών της contrapunctus simplex (αρχίζοντας με τις θεωρίες του 14ου αιώνα) και η σταδιακή μετατροπή αυτής της βασικής δομής σε διάφορες εκδοχές μιας contrapunctus diminutus μέσω μελωδικής επεξεργασίας. Οι φοιτητές καλούνται να συνθέσουν ελεύθερους κανόνες για δύο φωνές κατά τα πρότυπα των Cantiones Duarum Vocum του Lasso, αλλά και τρίφωνα ή τετράφωνα αποσπάσματα πάνω σε μία δοσμένη μελωδία (Cantus Firmus). Παράλληλα, οι φοιτητές διδάσκονται τις βασικές αρχές της θεωρίας της εποχής (Tinctoris, Aaron, Glareanus και, κυρίως, Zarlino) και αφού εξοικειωθούν με τις διαφορετικές και αποκλίνουσες απόψεις περί τρόπων, με την έννοια των “τονικών τύπων”, με τις έννοιες της ταυτόχρονης και της διαδοχικής σύλληψης των φωνών, καθώς και με τις διαφορές ανάμεσα σε διαστηματικές και συγχορδιακές συνθετικές πρακτικές, αναλύουν αντιπροσωπευτικά έργα της περιόδου.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC425/

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του μαθήματος είναι η εκμάθηση των βασικών αρχών της αντίστιξης όπως αυτή διαμορφώθηκε στα 1550 μέσω της επίλυσης εβδομαδιαίων γραπτών ασκήσεων για δύο έως και τέσσερεις φωνές με τη χρήση ή όχι κειμένων από τη λειτουργική πρακτική της Δύσης.

Θεωρία και πράξη της Αναγεννησιακής μουσικής (Αντίστιξη) ΙΙ

Κωδικός: ΜΟ72_ | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Μέσω αυτού του δισ-εξαμηνιαίου μαθήματος οι φοιτητές έρχονται σε επαφή με το αντιστικτικό ‒αλλά και, κατά στιγμές, ομοφωνικό‒ ύφος των μεγάλων συνθετών της λεγόμενης “χρυσής εποχής της πολυφωνίας”, όπως οι Palestrina, Orlando di Lasso, de Victoria, κ.λπ. Στην τάξη δεν ακολουθείται η συνήθης εκπαιδευτική μέθοδος της «Αντίστιξης των ειδών» κατά Fux, αλλά η μελέτη των θεμελιωδών αρχών της contrapunctus simplex (αρχίζοντας με τις θεωρίες του 14ου αιώνα) και η σταδιακή μετατροπή αυτής της βασικής δομής σε διάφορες εκδοχές μιας contrapunctus diminutus μέσω μελωδικής επεξεργασίας. Οι φοιτητές καλούνται να συνθέσουν ελεύθερους κανόνες για δύο φωνές κατά τα πρότυπα των Cantiones Duarum Vocum του Lasso, αλλά και τρίφωνα ή τετράφωνα αποσπάσματα πάνω σε μία δοσμένη μελωδία (Cantus Firmus). Παράλληλα, οι φοιτητές διδάσκονται τις βασικές αρχές της θεωρίας της εποχής (Tinctoris, Aaron, Glareanus και, κυρίως, Zarlino) και αφού εξοικειωθούν με τις διαφορετικές και αποκλίνουσες απόψεις περί τρόπων, με την έννοια των “τονικών τύπων”, με τις έννοιες της ταυτόχρονης και της διαδοχικής σύλληψης των φωνών, καθώς και με τις διαφορές ανάμεσα σε διαστηματικές και συγχορδιακές συνθετικές πρακτικές, αναλύουν αντιπροσωπευτικά έργα της περιόδου.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC425/

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του μαθήματος είναι η εκμάθηση των βασικών αρχών της αντίστιξης όπως αυτή διαμορφώθηκε στα 1550 μέσω της επίλυσης εβδομαδιαίων γραπτών ασκήσεων για δύο έως και τέσσερεις φωνές με τη χρήση ή όχι κειμένων από τη λειτουργική πρακτική της Δύσης.

Θεωρία και πράξη της τονικής μουσικής (αρμονική και δομική ανάλυση) I

Κωδικός: ΜΟ71 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σκοπός του ετήσιου αυτού μαθήματος είναι να κατευθύνει τους φοιτητές ούτως, ώστε να αναπτύξουν μία επιστημονικά και ιστορικά θεμελιωμένη οπτική που θα τους επιτρέψει να κατανοήσουν και να βιώσουν τις κύριες αρμονικές και δομικές διαδικασίες της τονικής μουσικής μέσα από την μελέτη αντιπροσωπευτικών έργων του μπαρόκ, της κλασσικής και της ρομαντικής μουσικής περιόδου. Μεταξύ των πλέον ουσιαστικών θεωρητικών και αναλυτικών ζητημάτων που θίγονται στο συγκεκριμένο μάθημα είναι οι έννοιες της μουσικής φράσεως, της πτώσεως και των αρμονικών λειτουργιών, της τονικοποίησης και της μετατροπίας, του αρμονικού και του δομικού ρυθμού, της αναγωγικής αναλυτικής μεθόδου, των διαδικασιών της επανάληψης, της παραλλαγής, της ανάπτυξης και της αντίθεσης, προσέτι δε οι δομικοί τύποι της προτάσεως, της περιόδου και διάφορες υβριδικές φραστικές δομές, καθώς και η τριμερής αλλά και η διμερής οργάνωση ενός ευρύτερου μουσικού αποσπάσματος.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC217

Μέθοδοι αξιολόγησης: α) Γραπτή τελική εξέταση με σύντομη ανάλυση υπό τύπον δοκιμίου επί αγνώστου μουσικού κειμένου (συναφούς με όσα έχουν εξετασθεί στην τάξη) και προαιρετικά β) γραπτές εργασίες (5-6 σε όλη την διάρκεια του έτους).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του ετήσιου αυτού μαθήματος είναι να κατευθύνει τους φοιτητές ούτως, ώστε να αναπτύξουν μία επιστημονικά και ιστορικά θεμελιωμένη οπτική που θα τους επιτρέψει να κατανοήσουν και να βιώσουν τις κύριες αρμονικές και δομικές διαδικασίες της τονικής μουσικής μέσα από την μελέτη αντιπροσωπευτικών έργων του μπαρόκ, της κλασσικής και της ρομαντικής μουσικής περιόδου. Μεταξύ των πλέον ουσιαστικών θεωρητικών και αναλυτικών ζητημάτων που θίγονται στο συγκεκριμένο μάθημα είναι οι έννοιες της μουσικής φράσεως, της πτώσεως και των αρμονικών λειτουργιών, της τονικοποίησης και της μετατροπίας, του αρμονικού και του δομικού ρυθμού, της αναγωγικής αναλυτικής μεθόδου, των διαδικασιών της επανάληψης, της παραλλαγής, της ανάπτυξης και της αντίθεσης, προσέτι δε οι δομικοί τύποι της προτάσεως, της περιόδου και διάφορες υβριδικές φραστικές δομές, καθώς και η τριμερής αλλά και η διμερής οργάνωση ενός ευρύτερου μουσικού αποσπάσματος.

Θεωρία και πράξη της τονικής μουσικής (αρμονική και δομική ανάλυση) II

Κωδικός: ΜΟ71_ | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Σκοπός του ετήσιου αυτού μαθήματος είναι να κατευθύνει τους φοιτητές ούτως, ώστε να αναπτύξουν μία επιστημονικά και ιστορικά θεμελιωμένη οπτική που θα τους επιτρέψει να κατανοήσουν και να βιώσουν τις κύριες αρμονικές και δομικές διαδικασίες της τονικής μουσικής μέσα από την μελέτη αντιπροσωπευτικών έργων του μπαρόκ, της κλασσικής και της ρομαντικής μουσικής περιόδου. Μεταξύ των πλέον ουσιαστικών θεωρητικών και αναλυτικών ζητημάτων που θίγονται στο συγκεκριμένο μάθημα είναι οι έννοιες της μουσικής φράσεως, της πτώσεως και των αρμονικών λειτουργιών, της τονικοποίησης και της μετατροπίας, του αρμονικού και του δομικού ρυθμού, της αναγωγικής αναλυτικής μεθόδου, των διαδικασιών της επανάληψης, της παραλλαγής, της ανάπτυξης και της αντίθεσης, προσέτι δε οι δομικοί τύποι της προτάσεως, της περιόδου και διάφορες υβριδικές φραστικές δομές, καθώς και η τριμερής αλλά και η διμερής οργάνωση ενός ευρύτερου μουσικού αποσπάσματος.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC217

Μέθοδοι αξιολόγησης: α) Γραπτή τελική εξέταση με σύντομη ανάλυση υπό τύπον δοκιμίου επί αγνώστου μουσικού κειμένου (συναφούς με όσα έχουν εξετασθεί στην τάξη) και προαιρετικά β) γραπτές εργασίες (5-6 σε όλη την διάρκεια του έτους).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του ετήσιου αυτού μαθήματος είναι να κατευθύνει τους φοιτητές ούτως, ώστε να αναπτύξουν μία επιστημονικά και ιστορικά θεμελιωμένη οπτική που θα τους επιτρέψει να κατανοήσουν και να βιώσουν τις κύριες αρμονικές και δομικές διαδικασίες της τονικής μουσικής μέσα από την μελέτη αντιπροσωπευτικών έργων του μπαρόκ, της κλασσικής και της ρομαντικής μουσικής περιόδου. Μεταξύ των πλέον ουσιαστικών θεωρητικών και αναλυτικών ζητημάτων που θίγονται στο συγκεκριμένο μάθημα είναι οι έννοιες της μουσικής φράσεως, της πτώσεως και των αρμονικών λειτουργιών, της τονικοποίησης και της μετατροπίας, του αρμονικού και του δομικού ρυθμού, της αναγωγικής αναλυτικής μεθόδου, των διαδικασιών της επανάληψης, της παραλλαγής, της ανάπτυξης και της αντίθεσης, προσέτι δε οι δομικοί τύποι της προτάσεως, της περιόδου και διάφορες υβριδικές φραστικές δομές, καθώς και η τριμερής αλλά και η διμερής οργάνωση ενός ευρύτερου μουσικού αποσπάσματος.

Ιστορία της Νεοελληνικής Έντεχνης Μουσικής

Κωδικός: ΜΣ39 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα προσφέρει μια επισκόπηση της ιστορίας της ελληνικής έντεχνης μουσικής στους νεότερους χρόνους, ξεκινώντας από τον δέκατο ένατο αιώνα μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα. Στόχος του είναι η γνωριμία με τις μουσικής εξελίξεις στην Ελλάδα, οι οποίες τοποθετούνται στο ευρύτερο ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Για τον σκοπό αυτό, εξετάζεται και η σχέση της έντεχνης μουσικής με την εκκλησιαστική και την παραδοσιακή μουσική. Στο τέλος του μαθήματος, οι φοιτητές θα έχουν γνωρίσει τις βασικές μουσικές τάσεις στην Ελλάδα κατά την περίοδο υπό εξέταση, όπως και τους κύριους πρωταγωνιστές και τους μουσικούς θεσμούς που σχετίζονται με την διαμόρφωση της μουσικής ζωής στην Ελλάδα. Επιπλέον, θα έχουν γνωρίσει κάποιες αντιπροσωπευτικές μουσικές συνθέσεις. Ταυτόχρονα, μεθοδολογικά το μάθημα καλλιεργεί την βαθύτερη κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η μουσική συνδέεται με ιστορικές, πολιτικές και ευρύτερες πολιτισμικές εξελίξεις, με έμφαση στην περίπτωση της Ελλάδας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC195/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Οι δύο βασικοί στόχοι του μαθήματος είναι: α) η γνωριμία σε αδρές γραμμές με τις βασικότερες συνθετικές τάσεις που αναπτύχθηκαν στην νεότερη Ελλάδα, τους σημαντικότερους δημιουργούς, καθώς και τους βασικότερους θεσμούς που σχετίζονται με την έντεχνη μουσική στη χώρα και β) η κατανόηση του τρόπου που η εξέλιξη της ελληνικής μουσικής σχετίζεται με τα γεγονότα της σύγχρονης πολιτικής, πολιτιστικής και κοινωνικής ιστορίας.

Κοινωνιολογία της Μουσικής

Κωδικός: Μ234 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα εισάγει τους φοιτητές στην κοινωνιολογική μελέτη της μουσικής, μέσα από την κριτική παρουσίαση και συζήτηση του έργου κύριων εκπροσώπων της όπως οι Auguste Comte, Herbert Spencer, Georg Simmel, Jules Combarieu, Paul Bekker, Max Weber, Alfred Schutz, John Mueller, Alphons Silbermann, Kurt Blaukopf, Tia DeNora και, φυσικά, Theodor W. Adorno. Εξετάζονται ζητήματα όπως, μεταξύ άλλων, η κοινωνική διαμόρφωση των υλικών, των στυλ, των μορφών και των ειδών της μουσικής, ο κοινωνικός ρόλος του μουσικού και η κοινωνική λειτουργία της μουσικής, χαρακτήρας και εξέλιξη των μουσικών θεσμών και των μουσικών ακροατηρίων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC369/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτές εξετάσεις

Μαθησιακά αποτελέσματα: Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των φοιτητών σε βασικά ζητήματα του γνωστικού αντικειμένου. Οι φοιτητές ασκούνται στην κριτική διαχείριση των σχετικών πηγών από ιστορική σκοπιά και στη διαμόρφωση μιας συστηματικής προσέγγισης του υλικού με αναφορά σε θεμελιώσεις έννοιες και κατηγορίες της γενικής κοινωνιολογίας. Οι φοιτητές ενημερώνονται γύρω από τις τρέχουσες συζητήσεις, τις οποίες καλούνται να συσχετίσουν με τη σχετική παράδοση. Η διδασκαλία του μαθήματος στοχεύει επίσης στο συσχετισμό των ειδικών προβλημάτων της κοινωνιολογίας της μουσικής με γενικά προβλήματα της μουσικολογίας.

Μορφολογία της ευρωπαϊκής μουσικής Ι

Κωδικός: ΜΟ70 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα της «Μορφολογίας της ευρωπαϊκής μουσικής» είναι ετήσιο και η ύλη του κατανέμεται σε δύο εξάμηνα. Στο πρώτο εξ αυτών εξετάζονται ποικίλες περιπτώσεις κανόνος, φούγκας και χορικού πρελουδίου, μορφές παραλλαγών, μορφές μενουέττου / scherzo, οι κυριότερες παρατακτικές μορφές (τριμερής μορφή, σπειροειδής μορφή, ρόντο και ροντώ) καθώς και η διμερής μορφή σουΐτας του μπαρόκ, ενώ στο δεύτερο εξάμηνο διερευνώνται οι μορφές σονάτας της κλασσικής και της ρομαντικής περιόδου, οι μεικτές μορφές ρόντο-σονάτας, ροντώ-σονάτας και σονάτας-ρόντο, καθώς επίσης οι μορφές της άριας da capo, του ritornello αλλά και της μετέπειτα σονάτας κοντσέρτου. Το επιλεγμένο μουσικό ρεπερτόριο εκτείνεται χρονικά από τις αρχές του 17ου αιώνος μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνος και επικεντρώνεται σε ορισμένες από τις πιο αντιπροσωπευτικές (πρωτίστως ενόργανες αλλά και κάποιες φωνητικές) συνθέσεις του μπαρόκ, του κλασσικισμού και του ρομαντισμού. Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση στέρεων γνώσεων περί των βασικότερων μουσικών μορφών που αξιοποιήθηκαν από τους συνθέτες σε μια σειρά από καίρια μουσικά είδη κατά τις παραπάνω περιόδους, υπό ένα πρίσμα εξίσου συστηματικό όσο και ιστορικό.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC292

Μέθοδοι αξιολόγησης: α) Γραπτές τελικές εξετάσεις (δύο / μία ανά εξάμηνο) με σύντομη ανάλυση υπό τύπον δοκιμίου επί αγνώστου μουσικού κειμένου (συναφούς με όσα έχουν εξετασθεί στην τάξη) και προαιρετικά β) γραπτές εργασίες (3-4 σε όλη την διάρκεια του έτους).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα της «Μορφολογίας της ευρωπαϊκής μουσικής» είναι ετήσιο και η ύλη του κατανέμεται σε δύο εξάμηνα. Στο πρώτο εξ αυτών εξετάζονται ποικίλες περιπτώσεις κανόνος, φούγκας, χορικού πρελουδίου, παραλλαγών (απλών αλλά και διπλών), μενουέττου και scherzo, καθώς και των κυριότερων παρατακτικών μορφών (τριμερούς και διμερούς / σπειροειδούς μορφής, ρόντο και ροντώ), ενώ στο δεύτερο εξάμηνο διερευνώνται οι διμερείς μορφές των χορών των σουϊτών του μπαρόκ, οι μορφές σονάτας της κλασσικής και της ρομαντικής περιόδου, οι μεικτές μορφές του ρόντο-σονάτας, του ροντώ-σονάτας και της σονάτας-ρόντο, καθώς επίσης οι μορφές της aria da capo, του ritornello αλλά και της μετέπειτα σονάτας κοντσέρτου. Το επιλεγμένο μουσικό ρεπερτόριο εκτείνεται χρονικά από τις αρχές του 17ου αιώνος μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνος και επικεντρώνεται σε ορισμένες από τις πιο αντιπροσωπευτικές (πρωτίστως ενόργανες αλλά και κάποιες φωνητικές) συνθέσεις του μπαρόκ, του κλασσικισμού και του ρομαντισμού. Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση στέρεων γνώσεων περί των βασικότερων μουσικών μορφών που αξιοποιήθηκαν από τους συνθέτες σε μια σειρά από καίρια μουσικά είδη κατά τις παραπάνω περιόδους, υπό ένα πρίσμα εξίσου συστηματικό όσο και ιστορικό.

Μορφολογία της ευρωπαϊκής μουσικής ΙΙ

Κωδικός: ΜΟ70_ | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα της «Μορφολογίας της ευρωπαϊκής μουσικής» είναι ετήσιο και η ύλη του κατανέμεται σε δύο εξάμηνα. Στο πρώτο εξ αυτών εξετάζονται ποικίλες περιπτώσεις κανόνος, φούγκας και χορικού πρελουδίου, μορφές παραλλαγών, μορφές μενουέττου / scherzo, οι κυριότερες παρατακτικές μορφές (τριμερής μορφή, σπειροειδής μορφή, ρόντο και ροντώ) καθώς και η διμερής μορφή σουΐτας του μπαρόκ, ενώ στο δεύτερο εξάμηνο διερευνώνται οι μορφές σονάτας της κλασσικής και της ρομαντικής περιόδου, οι μεικτές μορφές ρόντο-σονάτας, ροντώ-σονάτας και σονάτας-ρόντο, καθώς επίσης οι μορφές της άριας da capo, του ritornello αλλά και της μετέπειτα σονάτας κοντσέρτου. Το επιλεγμένο μουσικό ρεπερτόριο εκτείνεται χρονικά από τις αρχές του 17ου αιώνος μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνος και επικεντρώνεται σε ορισμένες από τις πιο αντιπροσωπευτικές (πρωτίστως ενόργανες αλλά και κάποιες φωνητικές) συνθέσεις του μπαρόκ, του κλασσικισμού και του ρομαντισμού. Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση στέρεων γνώσεων περί των βασικότερων μουσικών μορφών που αξιοποιήθηκαν από τους συνθέτες σε μια σειρά από καίρια μουσικά είδη κατά τις παραπάνω περιόδους, υπό ένα πρίσμα εξίσου συστηματικό όσο και ιστορικό.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC293

Μέθοδοι αξιολόγησης: α) Γραπτές τελικές εξετάσεις (δύο / μία ανά εξάμηνο) με σύντομη ανάλυση υπό τύπον δοκιμίου επί αγνώστου μουσικού κειμένου (συναφούς με όσα έχουν εξετασθεί στην τάξη) και προαιρετικά β) γραπτές εργασίες (3-4 σε όλη την διάρκεια του έτους).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα της «Μορφολογίας της ευρωπαϊκής μουσικής» είναι ετήσιο και η ύλη του κατανέμεται σε δύο εξάμηνα. Στο πρώτο εξ αυτών εξετάζονται ποικίλες περιπτώσεις κανόνος, φούγκας, χορικού πρελουδίου, παραλλαγών (απλών αλλά και διπλών), μενουέττου και scherzo, καθώς και των κυριότερων παρατακτικών μορφών (τριμερούς και διμερούς / σπειροειδούς μορφής, ρόντο και ροντώ), ενώ στο δεύτερο εξάμηνο διερευνώνται οι διμερείς μορφές των χορών των σουϊτών του μπαρόκ, οι μορφές σονάτας της κλασσικής και της ρομαντικής περιόδου, οι μεικτές μορφές του ρόντο-σονάτας, του ροντώ-σονάτας και της σονάτας-ρόντο, καθώς επίσης οι μορφές της aria da capo, του ritornello αλλά και της μετέπειτα σονάτας κοντσέρτου. Το επιλεγμένο μουσικό ρεπερτόριο εκτείνεται χρονικά από τις αρχές του 17ου αιώνος μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνος και επικεντρώνεται σε ορισμένες από τις πιο αντιπροσωπευτικές (πρωτίστως ενόργανες αλλά και κάποιες φωνητικές) συνθέσεις του μπαρόκ, του κλασσικισμού και του ρομαντισμού. Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση στέρεων γνώσεων περί των βασικότερων μουσικών μορφών που αξιοποιήθηκαν από τους συνθέτες σε μια σειρά από καίρια μουσικά είδη κατά τις παραπάνω περιόδους, υπό ένα πρίσμα εξίσου συστηματικό όσο και ιστορικό.

Συνοπτική Ιστορία της ευρωπαϊκής μουσικής Ι

Κωδικός: ΜΜ94 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Πρόκειται για ένα βασικό μάθημα που απευθύνεται στους πρωτοετείς φοιτητές, στα δύο πρώτα εξάμηνα των σπουδών τους και επιχειρεί να τους δώσει μια συνοπτική εικόνα του συνόλου της δυτικοευρωπαϊκής μουσικής ιστορίας από τον Μεσαίωνα έως και το Μπαρόκ. Ο στόχος είναι να τεθεί η ιστορική βάση, ώστε οι φοιτητές αφενός μεν να αποκτήσουν τις βασικές γνώσεις ιστορίας που είναι απαραίτητες για οποιαδήποτε κατεύθυνση και αν ακολουθήσουν, αφετέρου δε όσοι ακολουθήσουν την 1η κατεύθυνση (Ιστορικής και Συστηματικής Μουσικολογίας) να μπορούν να εξειδικεύσουν τις γνώσεις τους αργότερα στα επιμέρους μαθήματα υπό τη μορφή «Ειδικών θεμάτων Ιστορίας της Μουσικής» και να επεξεργαστούν ζητήματα που απαιτούν καλή γνώση της Ιστορίας της μουσικής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις κοινωνικές και πολιτιστικές συνθήκες μέσα στις οποίες συντελείται η διαδρομή της μουσικής ιστορίας, στην εξέλιξη των μουσικών ειδών και μορφών, των τεχνικών σύνθεσης και των σημαντικών προσωπικοτήτων που άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους. Για κάθε εποχή ακούγονται και αναλύονται στο μάθημα αντιπροσωπευτικά μουσικά παραδείγματα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC210/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%). Ερωτήσεις εκτενούς ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία. Συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις από περισσότερες ιστορικές περιόδους και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο/η φοιτητής /τρια θα είναι σε θέση: α) να γνωρίζει σε αδρές γραμμές τα μουσικά είδη και φόρμες που καλλιεργήθηκαν στη Δυτική Ευρώπη από τον 6ο ως τον 18ο αιώνα, καθώς και τους σημαντικότερους δημιουργούς και τις ιδιαιτερότητές τους. β) να διακρίνει είδη, τεχνικές σύνθεσης, μουσικές μορφές και είδη, καινοτομίες και νεωτερισμούς. γ) να αναγνωρίζει τα σε αρχική φάση μικροδομικά και μακροδομικά επίπεδα σύνθεσης. δ) να αναγνωρίζει συσχετισμούς μεταξύ μουσικών ειδών/μορφών και αισθητικών ρευμάτων, κοινωνικο-πολιτικών παραμέτρων, καθώς και μειζόνων ιστορικών γεγονότων. ε) να διαχειρίζεται τα πρώτα εργαλεία της μουσικοϊστορικής έρευνας και του επιστημονικού κλάδου της Ιστορικής Μουσικολογίας.

Συνοπτική Ιστορία της ευρωπαϊκής μουσικής ΙΙ

Κωδικός: ΜΜ95 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Πρόκειται για ένα βασικό μάθημα που απευθύνεται στους πρωτοετείς φοιτητές, στα δύο πρώτα εξάμηνα των σπουδών τους και επιχειρεί να τους δώσει μια πολύ συνοπτική εικόνα του συνόλου της δυτικοευρωπαϊκής μουσικής ιστορίας από τον Μεσαίωνα έως τον Εικοστό Αιώνα. Ο στόχος είναι να τεθεί η ιστορική βάση, ώστε οι φοιτητές αφενός να αποκτήσουν τις βασικές γνώσεις ιστορίας που είναι απαραίτητες οποιαδήποτε κατεύθυνση και αν ακολουθήσουν, και αφετέρου, όσοι ακολουθήσουν την 1η κατεύθυνση (Ιστορικής και Συστηματικής Μουσικολογίας) να μπορούν να εξειδικεύσουν αργότερα στα επιμέρους μαθήματα υπό τη μορφή «Ειδικών θεμάτων Ιστορίας της Μουσικής» και να επεξεργαστούν ζητήματα που απαιτούν καλή γνώση της Ιστορίας της μουσικής. Παρόλη την πυκνότητα της ύλης, το μάθημα χρησιμεύει ως καλό σημείο αναφοράς των φοιτητών και στα μεγαλύτερα έτη. Η έμφαση δίνεται στις κοινωνικές και πολιτιστικές συνθήκες μέσα στις οποίες συντελείται η διαδρομή της μουσικής ιστορίας, στην εξέλιξη των μουσικών ειδών και μορφών, των τεχνικών σύνθεσης και των σημαντικών προσωπικοτήτων που άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους. Έμφαση επίσης δίνεται στην εξέλιξη του μουσικού ύφους, αλλά και στη θέση του συνθέτη μέσα στον εκάστοτε κοινωνικό περίγυρο. Για κάθε εποχή ακούγονται και αναλύονται στο μάθημα αντιπροσωπευτικά μουσικά παραδείγματα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC210/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%) Ερωτήσεις εκτενούς ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία. συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις από περισσότερες ιστορικές περιόδους και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο/η φοιτητής /τρια θα είναι σε θέση να: γνωρίζει σε αδρές γραμμές τα μουσικά είδη και φόρμες που καλλιεργήθηκαν στη Δυτική Ευρώπη από τον 18 ως τον 20ό αιώνα, καθώς και τους σημαντικότερους δημιουργούς και τις ιδιαιτερότητές τους. διακρίνει είδη, τεχνικές σύνθεσης, μουσικές μορφές και είδη, καινοτομίες και νεωτερισμούς. αναγνωρίζει τα σε αρχική φάση μικροδομικά και μακροδομικά επίπεδα σύνθεσης. αναγνωρίζει συσχετισμούς μεταξύ μουσικών ειδών/μορφών και αισθητικών ρευμάτων, κοινωνικο-πολιτικών παραμέτρων, καθώς και μειζόνων ιστορικών γεγονότων. διαχειρίζεται τα πρώτα εργαλεία της μουσικοϊστορικής έρευνας και του επιστημονικού κλάδου της Ιστορικής Μουσικολογίας.

Υποχρεωτικά μαθήματα της Κατεύθυνσης

Γρηγοριανό Μέλος

Κωδικός: ΜΣ84 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Iστορική αναδρoμή στη μουσική παράδοση από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες μέχρι σήμερα. Oι πρώτες μορφές του χριστιανικού μέλους, ψαλμοί και ύμνοι. Tα τοπικά ρεπερτόρια: παλαιορωμαϊκό μέλος, αμβροσιανό μέλος, γαλλικανικό μέλος, μέλος του μπενεβέντο, μοζαραβικό μέλος κλπ. H δημιουργία του Γρηγοριανού μέλους και η σχέση του με τις τοπικές μουσικές παραδόσεις. H μουσική θεωρία του cantus planus. Oι κύκλοι των εορτών, τα λειτουργικά βιβλία και τα μέλη που περιλαμβάνουν. Oι θεωρητικοί του μεσαίωνα και οι σχετικές με την εκτέλεση του Γρηγοριανού μέλους πληροφορίες που αντλούμε από τα θεωρητικά κείμενα της εποχής. H γένεση και η εξέλιξη της νευματικής σημειογραφίας, οικογένειες νευμάτων, εξέταση των κυριοτέρων μουσικών χειρογράφων. Mεταγραφές από μεσαιωνικά χειρόγραφα. Mουσικά παραδείγματα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC141/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%) Ερωτήσεις εκτενούς ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία. Συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις από περισσότερες ιστορικές περιόδους και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αυτό ασχολείται με τη λειτουργική μονωδία της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, ένα ρεπερτόριο που δημιουργήθηκε με συλλογική προσπάθεια κατά τη διάρκεια πολλών αιώνων. Η μάθηση και η διδασκαλία προσεγγίζονται ιστορικά, με λεπτομερή αναφορά των σύγχρονων τάσεων και απόψεων πάνω στο αντικείμενο. Ολοκληρώνοντας το μάθημα, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αποκτούν βασικές και ειδικές γνώσεις πάνω στο συγκεκριμένο επιστημονικό αντικείμενο.

Διεύθυνση Χορωδίας Ι

Κωδικός: ΜΜ107 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Αναφορά για την Χορωδία στην Έντεχνη Ευρωπαϊκή Μουσική μέχρι το τέλος του 18ου αιώνα: Ιστορία των διαφόρων τύπων Χορωδιών & Ορχηστρών και της εξέλιξής τους εντός των πλαισίων της έντεχνης ευρωπαϊκής Μουσικής. Ιστορία του ρεπερτορίου τους. Ιστορία του ρόλου του Διευθυντού Χορωδίας/Ορχήστρας. Ιστορία και συστηματικές αναφορές στην κινησιολογία της/του διευθύνοντος. Συστηματική άσκηση στην κινησιολογία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC236

Μέθοδοι αξιολόγησης: Τελική παρουσίαση εργασίας (20%) | 12η εβδομάδα

Μαθησιακά αποτελέσματα: Εξοικείωση με τους διάφορους τύπους παιδικών – σχολικών χορωδιών. Κινησιολογία διεύθυνσης χορωδίας. Οργάνωση λειτουργικής πρόβας χορωδίας. Στοιχειώδης φωνητική / προσαρμοσμένη στις ανάγκες της χορωδίας. Ικανότητα επεξεργασίας σχολικών τραγουδιών για τρίφωνη παιδική χορωδία. Γνωριμία με το χορωδιακό ρεπερτόριο της έντεχνης δυτικοευρωπαϊκής παράδοσης μέχρι το1800.

Διεύθυνση Χορωδίας ΙΙ

Κωδικός: ΜΜ108 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Αναφορά για την Χορωδία στην ΄Εντεχνη Ευρωπαϊκή Μουσική από το έτος 1800 και μέχρι τον καιρό μας: Ιστορία των διαφόρων τύπων Χορωδιών & Ορχηστρών και της εξέλιξής τους εντός των πλαισίων της έντεχνης ευρωπαϊκής Μουσικής. Ιστορία του ρεπερτορίου τους. Ιστορία του ρόλου του Διευθυντού Χορωδίας/Ορχήστρας. Ιστορία και συστηματικές αναφορές στην κινησιολογία της/του διευθύνοντος. Συστηματική άσκηση στην κινησιολογία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC236

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή εργασία (70%) | Εξεταστική περίοδος

Μαθησιακά αποτελέσματα: Εξοικείωση με όλους τους τύπους των χορωδιών της έντεχνης ευρωπαϊκής παράδοσης. Επίγνωση-εποπτεία της εξέλιξης του χορωδιακού ρεπερτορίου (επίσης της έντεχνης ευρωπαϊκής παράδοσης) από το έτος 1800 μέχρι τις μέρες μας. Εξοικείωση με την κινησιολογία της διεύθυνσης χορωδίας. Εξοικείωση με τις στοιχειώδεις αρχές της φωνητικής. Εξοικείωση με την οργάνωση-διάρθρωση της πρόβας χορωδίας.

Ειδικά θέματα ιστορίας της μουσικής: 'Οπερες και μιούζικαλ στον 20ό και τον 21ο αιώνα

Κωδικός: Μ266 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Στην ύλη του μαθήματος περιλαμβάνονται καταρχήν σημαντικές όπερες με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: · Η επίδραση των αφροαμερικανικών ιδιωμάτων (ράγκταϊμ, μπλουζ, τζαζ κ.α.) στο μιούζικαλ και στις όπερες του μεσοπολέμου, η όπερα του Scott Joplin Treemonisha και η όπερα Jonny spielt auf του Ernst Krenek. Περαιτέρω, τα χαρακτηριστικά της οπερικής ανανέωσης και της«επίκαιρης όπερας» (Zeitoper) κατά την περίοδο της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης με επίκεντρο τις όπερες των Β.Brecht – Κ. Weill. Συζητούνται τα ιστορικά και θεωρητικά χαρακτηριστικά της όπερας στον 20ό αιώνα, η οπερική παραγωγή που εντάχθηκε στο διεθνές ρεπερτόριο (όπερες των Debussy, Janacek κ.α.), το «εξπρεσσιονιστικό δράμα» με επίκεντρο τις όπερες Wozzecκ και Lulu του Alban Berg, τάσεις και ρεύματα του οπερικού νεοκλασικισμού (Stravinsky, Prokofiev, Menotti κ.α.). Σημαντική θέση έχουν εδώ κορυφαίες όπερες βασισμένες στο αρχαιοελληνικό δράμα: Elektra του Richard Strauss, Oedipus Rex του Igor Stravinsky, οι αρχαιόθεμες όπερες του Carl Orff κ.α. · Συζητούνται τα ιστορικά και θεωρητικά στοιχεία του αμερικάνικου και του αγγλικού μιούζικαλ, με συγκεκριμένες επιλογές και αναλυτικά το κορυφαίο μιούζικαλ West Side Story. Παρουσιάζονται επίσης συνοπτικά, ροκ και ποπ όπερες και μιούζικαλ, μεταγενέστερες μορφές, πειραματικές και σύγχρονες μουσικοθεατρικές τάσεις, νεότερες πολυμεσικές όπερες κ.α.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC433/

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στο μάθημα αυτό oι φοιτητητές/ τριες, θα γνωρίσουν κυρίως όπερες του 20ού και 21ου αιώνα που εμφανίζουν ξεχωριστή ιδιαιτερότητα και μοναδικότητα.Tέτοιες περιπτώσεις είναι: H όπερα Treemonisha (πρώτη όπερα παγκοσμίως με αφροαμερικάνικη θεματολογία και casting), τα κορυφαία «crossover» μουσικοθεατρικά έργα των K. Bάιλ και Μπ. Μπρεχτ (Η ’Οπερα της Πεντάρας και Μαχαγκόννυ), το Johnny spielt auf (πρώτη όπερα παγκοσμίως με επιδράσεις από την τζαζ και το μπλουζ), το σκηνικό ορατόριο / όπερα Oedipus Rex του I. Στραβίνσκυ (σε λατινικό ποιητικό κείμενο) κ.α. Ειδικά οι βασισμένες σε αρχαιοελληνικές τραγωδίες κορυφαίες όπερες του 20ού αιώνα έχουν ειδική θέση στο μάθημα αυτό. Σχετικά με την μελέτη του μιούζικαλ: Μετά την ολοκλήρωση του εξαμήνου, οι φοιτητές/ τριες, θα έχουν αποκτήσει γνώσεις για όλα τα θεωρητικά ζητήματα και την ιστορική πορεία του μιούζικαλ, με έμφαση στο κορυφαίο έργο West Side Story και τα εκεί ειδικού ενδιαφέροντος μουσικοθεατρικά χαρακτηριστικά (σχέσεις της ευρωπαϊκής έντεχνης μουσικής με την λάτιν/ αφροκουβανέζικη μουσική, την τζαζ κ.ο.κ.)

Ειδικά θέματα ιστορίας της μουσικής: Όπερες και οπερέτες του ρεπερτορίου

Κωδικός: Μ263 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

To μάθημα αυτό περιλαμβάνει ιστορικές αναφορές – τοποθετήσεις και σχολιασμό των χαρακτηριστικών της όπερας και της οπερέττας, εστιάζοντας σε συγκεκριμένα έργα του ρεπερτορίου. Συζητούνται συνοπτικά: η φύση του μουσικού θεάτρου, τα ιστορικά και τα ιδιωματικά χαρακτηριστικά των κύριων φάσεων της όπερας από το ξεκίνημά της μέχρι τον 20ό αιώνα. Μουσικό Θέατρο - Δραματικό Θέατρο- Όπερα: διακρίσεις και ορισμοί. Λειτουργία και ρόλος των λυρικών πρωταγωνιστών. Ο μύθος του Ορφέα από τον Monteverdi στον Gluck, G.F. Händel και Μπαρόκ όπερα, οι όπερες του W.A. Mozart, Οpera seria – Opera buffa. H γαλλική όπερα κατά τον 19ο αιώνα (Grand opéra - Opéra comique - Opéra lyrique). Η ρομαντική όπερα στη Γερμανία και η gothic όπερα "Der Vampyr" του Χάϊνριχ Μάρσνερ. Αναφορές στα μουσικά δράματα του Richard Wagner. Ιταλική όπερα: Bel canto και ρομαντισμός, Rossini - Donizetti – Bellini και η αναβίωση του Bel canto από την Μαρία Κάλλας. Verdi και ιταλικός εθνικισμός. Οπερικός βερισμός: Από την “Κάρμεν" του Μπιζέ στην "Τουραντότ" του Πουτσίνι. H πρώτη και η ύστερη φάση της ευρωπαϊκής οπερέττας: συνθέτες και έργα. Το μάθημα περιλαμβάνει επίσης αναφορές στην ιστορία της ελληνικής όπερας και οπερέττας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC427/

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στο μάθημα αυτό γίνεται καταρχήν μία εισαγωγή στον χαρακτήρα, την τυπολογία και τα θεωρητικα ζητήματα του μουσικοθεατρικού και ειδικότερα του οπερικού έργου, με ιστορική προοπτική. Μετά την ολοκλήρωση του εξαμήνου, οι φοιτητές/ τριες θα έχουν αποκτήσει επίσης γνώσεις για όλες τις κρίσιμες φάσεις και για επιλεγμένα κορυφαία έργα του οπερικού ρεπερτορίου (Μοντεβέρντι, Μπαρόκ όπερες, Μότσαρτ, Ιταλικό μπελ-κάντο, Βέρντι, Βάγκνερ, Γαλλικές όπερες του 19ου αιώνα, Πουτσίνι και βερισμός). Ειδικά ζητήματα αναλύονται (με μουσικά παραδείγματα) σε όπερες των Μότσαρτ, Ροσσίνι, Βέρντι, Μπιζέ και Πουτσίνι. Συζητούνται επίσης: συσχετισμοί και διαφορές μεταξύ όπερας και οπερέττας, ιστορικά, θεωρητικά και ζητήματα μουσικής δραματουργίας σε έργα των κορυφαίων συνθετών της πρώτης και της ύστερης φάσης της ευρωπαϊκής οπερέττας (Ζ.‘Οφφενμπαχ, Γ. Στράους ΙΙ, Κ. Τσέλερ, Ε. Κάλμαν, Φ. Λέχαρ).

Ειδικά Θέματα Ιστορίας της Μουσικής: Η Ρομαντική Εποχή (1814-1914)

Κωδικός: Μ337 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Την περίοδο μετά το πέρας των ναπολεόντειων πολέμων και πριν την έναρξη του πρώτου παγκοσμίου πολέμου η μουσική γνώρισε πρωτόγνωρη ανάπτυξη. Διείσδυσε σε όλα τα στρώματα της κοινωνίας, παλαιότερα είδη εξελίχθηκαν, νέα είδη δημιουργήθηκαν. Σε πρώτη φάση, στο μάθημα θα εξετάσουμε κοινωνικές, τεχνολογικές, οικονομικές, αισθητικές και υφολογικές πτυχές του μουσικού ρομαντισμού και στη συνέχεια θα παρακολουθήσουμε την εξέλιξη των ειδών ενόργανης και φωνητικής μουσικής: συμφωνία, εισαγωγή και συμφωνικό ποίημα, κοντσέρτο, μουσική δωματίου, μουσική για πιάνο, όπερα, χορωδιακή μουσική με ή χωρίς ορχήστρα, έντεχνο τραγούδι. Θα μιλήσουμε τόσο για σημαντικούς όσο και για λιγότερο γνωστούς συνθέτες, ακούγοντας, μαζί με την παρτιτούρα, πλήθος αξιόλογων έργων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC512/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτές εξετάσεις

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του μαθήματος είναι η σφαιρική κατανόηση της συγκεκριμένης μουσικοϊστορικής περιόδου μέσα από τη συστηματοποίηση του υλικού και την ενσωμάτωση γνώσης από πεδία όπως η κοινωνική ιστορία, η αισθητική, η μουσική μορφολογία και ανάλυση. Έτερος σκοπός είναι η εμβριθέστερη κατανόηση των μεγάλων συνθετών της περιόδου μέσα από την σύγκριση με λιγότερο γνωστούς πλην όμως σημαντικούς συνθέτες.

Ειδικά θέματα ιστορίας της μουσικής: Πρώιμο μπαρόκ (1600-1650): έργα φωνητικής (κοσμικής και θρησκευτικής) και οργανικής μουσικής από ευρωπαϊκές χώρες

Κωδικός: Μ199 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Η εποχή του πρώιμου μπαρόκ αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον τμήμα της Ιστορίας της Δυτικής Μουσικής διότι σε αυτήν δεν εξελίσσονται ή μεταλλάσσονται μόνον είδη φωνητικής μουσικής προερχόμενα από την ώριμη Αναγέννηση, όπως το μαδριγάλι ή η σκηνική μουσική, αλλά εμφανίζονται νέα, κυρίως από την οργανική μουσική, όπως η sonata και το concerto, τα οποία εδραιώνονται και υφίστανται επί μακρόν, πολύ πέραν των χρονικών ορίων της Εποχής. Μέσα από την εξέταση παραδειγμάτων τόσο από τη φωνητικό όσο και από την οργανικό ρεπερτόριο, κυρίως της βορείου Ιταλίας και της Αυλής των Αψβούργων, θα δοθεί η ευκαιρία ώστε να κατανοηθούν σε βάθος οι αλλαγές που συνέβησαν σχετικά με την αντίληψη της σχέσης μεταξύ μουσικής και λόγου ̶ με απόρροια τον ρητορικό σχεδιασμό και σύλληψη στη δημιουργία ̶ καθώς και οι προσπάθεια για δομική οργάνωση των έργων της οργανικής μουσικής που αναπτύσσεται πλέον διαρκώς.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC392/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση ή γραπτή τελική εργασία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχους του μαθήματος αποτελούν αφενός η εκμάθηση της συστηματικής χρήσης των αρχών της Μουσικής Ποιητικής, αφετέρου η σύνδεση της Μουσικής με την πολιτική προπαγάνδα του Καθολικισμού και των Αψβούργων.

Εξάσκηση ακουστικών ικανοτήτων

Κωδικός: ΜΜ103 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Στόχος του πρακτικού αυτού μαθήματος είναι η καλλιέργεια των ακουστικών ικανοτήτων των φοιτητών, ούτως ώστε αυτοί να είναι σε θέση αφ’ ενός μεν να αναγνωρίζουν μεμονωμένα διαστήματα και συγχορδίες, αλλά πρωτίστως ευρύτερες αρμονικές ακολουθίες και πτωτικούς σχηματισμούς, και αφ’ ετέρου να καταγράφουν με ευχέρεια και κατά τρόπον ορθό στο πεντάγραμμο μία είτε δύο συνηχούσες μελωδικές γραμμές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην δυνατότητα αντίληψης των μελωδικών και αρμονικών μορφωμάτων σε συνάρτηση με τον λειτουργικό τους ρόλο στα εκάστοτε τονικά συμφραζόμενα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC184

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή-ακουστική τελική εξέταση σε όλα τα επιμέρους πεδία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του πρακτικού αυτού μαθήματος είναι η καλλιέργεια των ακουστικών ικανοτήτων των φοιτητών, ούτως ώστε αυτοί να είναι σε θέση αφ’ ενός μεν να αναγνωρίζουν μεμονωμένα διαστήματα και συγχορδίες, αλλά πρωτίστως ευρύτερες αρμονικές ακολουθίες και πτωτικούς σχηματισμούς, και αφ’ ετέρου να καταγράφουν με ευχέρεια και κατά τρόπον ορθό στο πεντάγραμμο μία είτε δύο συνηχούσες μελωδικές γραμμές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην δυνατότητα αντίληψης των μελωδικών και αρμονικών μορφωμάτων σε συνάρτηση με τον λειτουργικό τους ρόλο στα εκάστοτε τονικά συμφραζόμενα.

Θεωρία και Αισθητική της μουσικής του 20ού αιώνα

Κωδικός: Μ269 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ, Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Ερευνώντας χαρακτηριστικά παραδείγματα συνθετών της μουσικής του 20ου αιώνα το μάθημα αναζητά απαντήσεις στα εξής θεμελιώδη ερωτήματα: Ποιες είναι οι συνιστώσες διαμόρφωσης των εκάστοτε συνθετικών ιδεών στη νέα μουσική και με ποια μουσικοθεωρητικά αλλά και μουσικοφιλοσοφικά εννοιολογικά εργαλεία μπορούν αυτά να περιγραφούν και να καταγραφούν επαρκώς;

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC424/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%). Ερωτήσεις ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία. Συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Γνώσεις σχετικά με τη διαμόρφωση των συνθετικών ιδεών και τεχνικών στη νέα μουσική και εξοικείωση με τα μουσικοθεωρητικά αλλά και μουσικοφιλοσοφικά εννοιολογικά εργαλεία μπορούν να περιγράψουν επαρκώς τις ιδέες αυτές;

Ιστορία της ενορχήστρωσης (Ενορχήστρωση Ι)

Κωδικός: ΜΟ47 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ, Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σκοπός του μαθήματος είναι η συστηματική προσέγγιση της εξέλιξης της ενορχηστρωτικής γραφής, με αναφορά σε κριτήρια όπως η κατανομή των στοιχείων της μουσικής υφής ανά τις ορχηστρικές ομάδες, η σχέση των ομάδων μεταξύ τους, η ανάπτυξη της ενορχήστρωσης παράλληλα με τις οργανολογικές εξελίξεις, η σολιστική χρήση των οργάνων. Σε ένα δεύτερο επίπεδο εξετάζεται η ανάπτυξη ορχηστρικών πρακτικών και τεχνικών όπως το divisi και οι non divisi συγχορδίες, οι φυσικοί και τεχνητοί αρμονικοί, τα pizzicati κ.ο.κ. στα έγχορδα, η χρήση της αναπνοής και της γλώσσας στα πνευστά, προβλήματα ηχοχρωματικού συγκερασμού κυρίως στα πνευστά, η εξισορρόπηση δυναμικής μεταξύ των ορχηστρικών ομάδων, η εξέλιξη της χρήσης των κρουστών, των νυκτών και οργάνων όπως το πιάνο, το εκκλησιαστικό όργανο κ.α. Η διδασκαλία θα βασιστεί στην ανάλυση συμφωνικών παρτιτουρών των Mozart, Haydn, Beethoven, Schubert, Mendelssohn, Schumann, Wagner, Liszt, Bruckner, Τσαϊκόφσκι, Mahler, R. Strauss, Στραβίνσκι κ.α.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC487

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτές εξετάσεις

Μαθησιακά αποτελέσματα: Εξοικείωση με Συμφωνικές Παρτιτούρες από το 2ο μισό του 18ου έως το 1ο μισό του 20ού αιώνα – εμπέδωση της εξέλιξης της Ενορχήστρωσης.

Ιστορία των ευρωπαϊκών μουσικών οργάνων

Κωδικός: ΜΟ52 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Τα μουσικά όργανα εξετάζονται όχι όπως σε μια κλασική οργανογνωσία, αλλά κυρίως μέσα στο ιστορικό τους πλαίσιο και στην ιστορική τους εξέλιξη και ακολούθως μέσα στη χρήση που επέχουν σήμερα στη μουσική πραγματικότητα. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα μουσικά όργανα της λεγόμενης δυτικοευρωπαϊκής έντεχνης μουσικής, δηλαδή τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας και όργανα που χρησιμοποιούνται είτε ως σόλο όργανα ή στο πλαίσιο της μουσικής δωματίου, καθώς επίσης παλαιότερες μορφές οργάνων, που σήμερα χρησιμοποιούνται ξανά στην ιστορικά ενημερωμένη εκτέλεση παλαιάς μουσικής, με την παρακολούθηση της ιστορικής εξέλιξης της κατασκευής και της χρήσης τους, καθώς και κάποιων παράλληλων εξελίξεων ‘λαϊκών’ οργάνων. Η διδασκαλία υποστηρίζεται με ηχογραφημένα μουσικά παραδείγματα, προβολή διαφανειών με εικόνες μουσικών οργάνων και κατασκευαστικών στοιχείων τους, καθώς και με την επίδειξη πραγματικών οργάνων και της χρήσης των. Η δομή και αλληλουχία του μαθήματος έχει ως εξής: μετά από μια σύντομη πραγμάτευση των περί ακουστικής και παραγωγής του ήχου, ασχολούμαστε με την ιστορία, ηλικία και διάδοση των μουσικών οργάνων και την ταξινόμησή τους σε χορδόφωνα, αερόφωνα, μεμβρανόφωνα και ιδιόφωνα. Ακολουθούν συνοπτικά ιστορικά στοιχεία για την οργανική μουσική της Δυτικής Ευρώπης για να περάσουμε στην εξέταση των επιμέρους γενών, οικογενειών και ειδών, ξεκινώντας από τα μεμβρανόφωνα και ιδιόφωνα όργανα και συνεχίζοντας με τα γένη του λαούτου, της άρπας, των ψαλτηρίων, τα τοξωτά χορδόφωνα, τα αερόφωνα με πλευρικές οπές και κόγχη ή μονό/διπλό γλωσσίδι και τα αερόφωνα με επιστόμιο (σάλπιγγες). Στο τέλος εξετάζουμε τα πληκτροφόρα όργανα, τα οποία εντάσσονται εν μέρει στα έγχορδα (π.χ. το πιάνο) και εν μέρει στα αερόφωνα (διάφορες μορφές του πολύαυλου ‘εκκλησιαστικού’ οργάνου). Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση γνώσεων στην ιστορία των ευρωπαϊκών μουσικών οργάνων ως ένα βασικό πεδίο μουσικής μόρφωσης.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC431/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ενδιάμεση πρόοδος με τη μορφή γραπτής εργασίας και παρουσίασης, και γραπτή τελική εξέταση με ερωτήσεις ανοικτού τύπου.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση γνώσεων στην ιστορία των ευρωπαϊκών μουσικών οργάνων ως ένα βασικό πεδίο μουσικής μόρφωσης.

Μουσική ανάλυση Ι: Περιπτώσεις κυκλικότητος και προγραμματικότητος

Κωδικός: ΜΜ57 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το παρόν μάθημα επεκτείνει τις γνώσεις που έχουν αποκτηθεί από τα μαθήματα «Θεωρία και πράξη της τονικής μουσικής» και «Μορφολογία της ευρωπαϊκής μουσικής» προς δύο παράλληλες κατευθύνσεις στο ρεπερτόριο του μπαρόκ, της κλασσικής και της ρομαντικής περιόδου. Η πρώτη κατεύθυνση αφορά ποικίλες περιπτώσεις έργων γραμμένων σε κυκλική μορφή και ειδικότερα συνθέσεων οι οποίες είτε αποτελούνται από δύο και περισσότερα μέρη που συνδέονται θεματικά μεταξύ τους είτε συνίστανται σε ένα σύνθετο μέρος που αφομοιώνει κατά το μάλλον ή ήττον την μορφή αλλά και τον χαρακτήρα μίας αλληλουχίας διαφορετικών μερών. Η άλλη κατεύθυνση έγκειται σε περιπτώσεις έργων προγραμματικής μουσικής, όπου εξετάζεται πώς και σε ποίο βαθμό το εξωμουσικό περιεχόμενο ασκεί την επίδρασή του επί της αμιγώς μουσικής μορφής (ή, αντιστρόφως, πώς η τελευταία δύναται να αντιμετωπισθεί από τους συνθέτες προκειμένου να υπηρετήσει παράλληλα και τα εκάστοτε προγραμματικά συμφραζόμενα).

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC448

Μέθοδοι αξιολόγησης: Εξέταση με τελική γραπτή εργασία και προφορική παρουσίασή της κατά την διάρκεια του εξαμήνου

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το παρόν μάθημα επεκτείνει τις γνώσεις που έχουν αποκτηθεί από τα μαθήματα «Θεωρία και πράξη της τονικής μουσικής» και «Μορφολογία της ευρωπαϊκής μουσικής» προς δύο παράλληλες κατευθύνσεις στο ρεπερτόριο του μπαρόκ, της κλασσικής και της ρομαντικής περιόδου. Η πρώτη κατεύθυνση αφορά ποικίλες περιπτώσεις έργων γραμμένων σε κυκλική μορφή και ειδικότερα συνθέσεων οι οποίες είτε αποτελούνται από δύο και περισσότερα μέρη που συνδέονται θεματικά μεταξύ τους είτε συνίστανται σε ένα σύνθετο μέρος που αφομοιώνει κατά το μάλλον ή ήττον την μορφή αλλά και τον χαρακτήρα μίας αλληλουχίας διαφορετικών μερών. Η άλλη κατεύθυνση έγκειται σε περιπτώσεις έργων προγραμματικής μουσικής, όπου εξετάζεται πώς και σε ποίο βαθμό το εξωμουσικό περιεχόμενο ασκεί την επίδρασή του επί της αμιγώς μουσικής μορφής (ή, αντιστρόφως, πώς η τελευταία δύναται να αντιμετωπισθεί από τους συνθέτες προκειμένου να υπηρετήσει παράλληλα και τα εκάστοτε προγραμματικά συμφραζόμενα).

Μουσική ανάλυση ΙΙ – προσεγγίσεις στο μουσικό έργο

Κωδικός: ΜΟ53 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα ξεκινά από την παραδοχή ότι η μουσική ανάλυση δεν είναι ένα απλό μάθημα, αλλά κλάδος ολόκληρος, ασφαλώς από τους σημαντικότερους της ιστορικής και συστηματικής μουσικολογίας. Επιδιώκεται να αποκτήσει ο φοιτητής όχι μόνο γνώσεις πάνω στα διάφορα συστήματα και τεχνικές που κατά καιρούς προτάθηκαν ή ακολουθήθηκαν, αλλά, κυρίως, τη δυνατότητα και την ευχέρεια να προσεγγίζει μόνος του, αναλυτικά, ένα μουσικό έργο. Για τους παραπάνω λόγους, η πορεία του μαθήματος αναλύεται σε δύο κυρίως μέρη: Ένα ιστορικό, όπου παρατίθενται εν περιλήψει, εξηγούνται και σχολιάζονται οι κυριότερες αναλυτικές μέθοδοι από τις αρχές (περί το 1600) μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Στο τμήμα όμως αυτό θεωρήθηκε απαραίτητο να ενημερωθεί ο φοιτητής και για το μουσικό αισθητήριο που επικρατούσε στις κοινωνίες των διαφόρων εποχών, που ήταν καθοριστικό για την πρόσληψη της μουσικής σε κάθε εποχή. Ένα δεύτερο, στο οποίο ο φοιτητής θα βρει πρακτικές συμβουλές για την εφαρμοσμένη ανάλυση και τρόπους να λύσει το δύσκολο πρόβλημα της προσέγγισης του μουσικού έργου. Η εφαρμογή των μεθόδων και των τεχνικών της ανάλυσης, αλλά και των πρακτικών τρόπων και τεχνικών, γίνεται πάνω σε κατάλληλα μουσικά παραδείγματα μέσα στην τάξη, κατά τη διάρκεια του μαθήματος.

Μουσική ανάλυση ΙΙΙ – συνθετικές πρακτικές στη μουσική του 20ού αιώνα

Κωδικός: Μ260 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Στόχος αυτού του μαθήματος είναι η εξοικείωση με τις ποικίλες τεχνικές σύνθεσης στη μουσική του 20ου αιώνα και με τις διαφορετικές αναλυτικές μέθοδους που τις προσεγγίζουν. Με βάση επιλεγμένα αντιπροσωπευτικά έργα της μουσικής της ιστορικής αυτής περιόδου θα εξεταστούν θεμελιώδη θέματα, τεχνικές και προβλήματα ανάλυσης της νέας μουσικής που δεν προκύπτουν μόνο απο την παρτιτούρα της σύνθεσης αλλά και απο το ηχητικό αποτέλεσμα και την ερμηνεία του μουσικού έργου.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC389/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ι. Γραπτή τελική εξέταση που συμπεριλαμβάνει σύντομη ανάλυση υπό τύπον δοκιμίου επί αγνώστου μουσικού κειμένου (συναφούς με όσα έχουν εξετασθεί στην τάξη). ΙΙ. Σύντομες προφορικές αναλύσεις έργων (κατά την διάρκεια του εξαμήνου).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος αυτού του μαθήματος είναι η εξοικείωση με τις ποικίλες τεχνικές σύνθεσης στη μουσική του 20ου αιώνα και με τις διαφορετικές αναλυτικές μέθοδους που τις προσεγγίζουν. Με βάση επιλεγμένα αντιπροσωπευτικά έργα της μουσικής της ιστορικής αυτής περιόδου επιτυγχάνεται η εντρύφηση σε θεμελιώδη θέματα, τεχνικές και προβλήματα ανάλυσης της νέας μουσικής που δεν προκύπτουν μόνο απο την παρτιτούρα της σύνθεσης αλλά και απο το ηχητικό αποτέλεσμα και την ερμηνεία του μουσικού έργου.

Παλαιογραφία της μουσικής

Κωδικός: ΜΟ25 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

H εξέλιξη της μουσικής σημειογραφίας από το Mεσαίωνα έως και την Aναγέννηση. Βυζαντινές και δυτικές σημειογραφίες έως τον 14ο αιώνα. H ‘αρχέγονη’ σημειογραφία των πρώτων πολυφωνικών συνθέσεων. H μαύρη τετράγωνη σημειογραφία: Ars Antiqua και Ars Nova. H λευκή μετρική σημειογραφία της Αναγέννησης. Τα σημειογραφικά συστήματα καταγραφής της οργανικής μουσικής της Aναγέννησης. H μουσική και η τυπογραφία. Μεταγραφές από μεσαιωνικά και αναγεννησιακά χειρόγραφα. Μουσικά παραδείγματα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC140/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%) Ερωτήσεις εκτενούς ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία. Συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις από περισσότερες ιστορικές περιόδους και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Πρόκειται για ένα από τα βασικά μαθήματα της Ιστορικής Μουσικολογίας. Ασχολείται με την ιστορική εξέλιξη της Μουσικής γραφής (Σημειογραφίας) κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Η γνώση του σημειογραφικού συστήματος της κάθε περιόδου φέρνει τον ερευνητή και κατά προέκταση τον ερμηνευτή, κοντά στην νοοτροπία του κάθε συνθέτη, δίνοντάς του τη δυνατότητα να κατανοήσει τις γενικότερες εκφραστικές συνήθειες της εποχής στην οποία εντάσσεται η μουσική δημιουργία. Η μάθηση και η διδασκαλία προσεγγίζονται ιστορικά, με λεπτομερή αναφορά των σύγχρονων τάσεων και απόψεων πάνω στο αντικείμενο. Ολοκληρώνοντας το μάθημα, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αποκτούν βασικές και ειδικές γνώσεις πάνω στο συγκεκριμένο επιστημονικό αντικείμενο.

Ρωσική μουσική

Κωδικός: Μ270 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα εστιάζει στη μουσική δημιουργία και, ευρύτερα, στη μουσική ζωή της Ρωσίας, οι οποίες εντάσσονται ιστοριογραφικά στην παράδοση της έντεχνης δυτικής μουσικής. Ταυτόχρονα, εξετάζει την πρόσληψη της ρωσικής έντεχνης μουσικής και της ιστορίας της στη Δύση. Η θεώρηση αυτών των ζητημάτων οριοθετείται χρονικά αφενός από την εισαγωγή της έντεχνης δυτικής μουσικής στη Ρωσία στις αρχές του δεκάτου ογδόου αιώνα και αφετέρου από το φαινόμενο του ρωσικού μεταναστευτικού κύματος που ακολούθησε τη Ρωσική Επανάσταση του 1917. Συνεπώς, η μουσική δημιουργία στην Σοβιετική Ένωση δεν αποτελεί αντικείμενο μελέτης του μαθήματος. Στόχος του μαθήματος είναι καταρχάς η γνωριμία με την εν λόγω μουσική δημιουργία και δραστηριότητα και η κατανόηση της σχέσης αυτών με το ευρύτερο ιστορικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Ταυτόχρονα, το μάθημα αποσκοπεί στην ανάπτυξη προβληματισμών σχετικά με τη θέση της ρωσικής έντεχνης μουσικής στη διεθνή μουσική ιστοριογραφία, αλλά και στο ρόλο που αυτή έχει διαδραματίσει στην εξέλιξη της μουσικολογικής έρευνας γενικότερα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC416/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ειδικότερα, το μάθημα στοχεύει: α) στην απόκτηση γνώσεων σχετικά με την ιστορία της ρωσικής μουσικής, το ρεπερτόριο, τους συνθέτες καθώς και άλλους παράγοντες διαμόρφωσης της μουσικής ζωής στη χώρα, β) στην εμβάθυνση σε επιλεγμένο ρεπερτόριο γ) στην εξοικείωση με σχετικές έννοιες (π.χ. εθνικισμός, εξωτισμός) και δ) στη γνωριμία με προβληματικές που απασχολούν τη διεθνή μουσικολογία, οι οποίες ξεπερνούν τα στενά όρια της μελέτης της ρωσικής μουσικής.

Ψηφιακές μέθοδοι στην Ιστορική Μουσικολογία

Κωδικός: Μ320 | Τύπος: Κ1ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα επιχειρεί να φέρει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες σε επαφή με τις ραγδαίες εξελίξεις στις ψηφιακές μεθόδους έρευνας, τόσο στον ευρύτερο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών, όσο και συγκεκριμένα στο πεδίο της Μουσικολογίας. Η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας θεωρείται πλέον αποδεκτή -αλλά και αναμενόμενη- ως θεμελιώδες μεθοδολογικό εργαλείο από τους περισσότερους επιστημονικούς φορείς στις ανθρωπιστικές σπουδές. Συνεδρίες αφιερωμένες στα ψηφιακά μέσα εμφανίζονται σταθερά σε προγράμματα επιστημονικών συνεδρίων, ενώ η ειδίκευση στις ψηφιακές τεχνολογίες θεωρείται συχνά προαπαιτούμενο σε προκηρύξεις νέων θέσεων εργασίας. Στο πεδίο της Μουσικολογίας και ιδιαίτερα στον κλάδο της Ιστορικής Μουσικολογίας, η αξιοποίηση των ψηφιακών μεθόδων παρέχει ιδιαίτερες δυνατότητες και προοπτικές, ικανές να συνδράμουν στην μελέτη της ελληνικής μουσικής. Στο πλαίσιο του μαθήματος εξετάζονται ζητήματα σχετικά με την ψηφιακή διαχείριση ιστορικών πηγών, τις Σχεσιακές Βάσεις Δεδομένων, τα μεταδεδομένα και τη μουσική βιβλιοθηκονομία, τα ψηφιακά αποθετήρια, τον διαδικτυακό προγραμματισμό, τη διαχείριση της ψηφιακής πληροφορίας κ.ά. Όσα διδάσκονται, εφαρμόζονται στην πράξη μέσα από τη χρήση του ψηφιακού αποθετηρίου «Πολύμνια» που λειτουργεί στο Εργαστήριο μελέτης της Ελληνικής Μουσικής.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC479/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Πολυάριθμες ασκήσεις πάνω στη διδακτέα ύλη: 70% Γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου: 30% Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην τήρηση των προθεσμιών των ασκήσεων. Η πραγματοποίηση των ασκήσεων αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στις εξετάσεις.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση, μεταξύ άλλων: ☐ να διαχειρίζονται με επιτυχία ψηφιακές πηγές στο πλαίσιο της ιστορικής έρευνας ☐ να σχεδιάζουν και να υλοποιούν Σχεσιακές Βάσεις Δεδομένων ☐ να επιλέγουν τα κατάλληλα μεταδεδομένα για τις ανάγκες ενός αποθετηρίου ☐ να χρησιμοποιούν τα κατάλληλα πρότυπα και λεξιλόγια για την περιγραφή ενός πόρου ☐ να χρησιμοποιούν το ψηφιακό αποθετήριο «Πολύμνια» του Εργαστηρίου μελέτης της Ελληνικής Μουσικής ☐ να βελτιώνουν μόνοι τους τις δεξιότητες σε όλα τα παραπάνω

Μαθήματα Επιλογής της Κατεύθυνσης

Εισαγωγή στην ελληνική και λατινική παλαιογραφία

Κωδικός: ΜΟ37 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Χειμερινό Εξάμηνο

Η ελληνική βιβλιακή γραφή στην Ανατολή και τη Δύση. H μεγαλογράμματη γραφή από τον 4ο έως και τον 9ο αιώνα (Bιβλική, Aλεξανδρινή, Oξυκόρυφη και Λειτουργική). Η μετάβαση από τη μεγαλογράμματη στη μικρογράμματη γραφή. H μικρογράμματη γραφή από τον 9ο εως και το 15ο αι. Aναλυτική μελέτη του χειρόγραφου βιβλίου. Γενική ιστορική επισκόπηση της λατινικής γραφής. Χρονολογήσεις και γεωγραφικές τοποθετήσεις βυζαντινών μουσικών χειρογράφων. Aσκήσεις ανάγνωσης από ελληνικά και λατινικά χειρόγραφα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC139/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%) Ερωτήσεις εκτενούς ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αυτό ασχολείται με την ιστορική επισκόπηση της Ελληνικής και της Λατινικής γραφής. Εξετάζει, τη γένεση, τα χαρακτηριστικά καθώς και την ανάπτυξη της κάθε γραφής, τοποθετώντας τα διάφορα στάδια εξέλιξής της μέσα σε ένα ιστορικό πλαίσιο. Η μελέτη της γραφής των κειμένων δίνει τη δυνατότητα ασφαλούς χρονολόγησης και γεωγραφικής τοποθέτησης των μουσικών χειρογράφων. Η μάθηση και διδασκαλία προσεγγίζονται ιστορικά, με λεπτομερή αναφορά των σύγχρονων τάσεων και απόψεων πάνω στο αντικείμενο. Ολοκληρώνοντας το μάθημα, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αποκτούν βασικές και ειδικές γνώσεις πάνω στο συγκεκριμένο επιστημονικό αντικείμενο, προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις ενός Μουσικολογικού Τμήματος.

Έλληνες συνθέτες της Αναγέννησης

Κωδικός: ΜΜ35 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Επίκεντρο της μελέτης του μαθήματος αποτελεί το σύνολο του έργου του Φραγκίσκου Λεονταρίτη που αποτελεί και τον σημαντικότερο Έλληνα εκπρόσωπο του cinquecento με κάποια, σχετικά, εκτεταμένη δημιουργία. Πλην εκείνου όμως, διάσπαρτα σε μουσικές πηγές της περιόδου εντοπίζονται και λιγοστά έργα άλλων Ελλήνων συνθετών, τα οποία πρόκειται, επίσης, να εξεταστούν. Παράλληλα, λαμβάνει χώρα αναφορά στις επικρατούσες συνθήκες λειτουργίας του δουκικών παρεκκλησίων της Serenissima και του Μονάχου (του τελευταίου υπό την διεύθυνση του ‘divine Orlande’) καθώς και στο κοινωνικό status του Ελληνικού στοιχείου της Βενετίας. Μεταξύ άλλων, εξέχουσα έμφαση πρόκειται να δοθεί και στις greghesce που αποτελούν απόδειξη των ποικίλλων επιρροών, τις οποίες άσκησαν οι Έλληνες στη Βενετία και στην Ιταλία, γενικότερα. Γραμμένα σε μία τεχνητή Ιταλο-Ελληνική διάλεκτο, τα δείγματα αυτά του ποιητικού λόγου, μελοποιήθηκαν από διάσημους δημιουργούς της εποχής όπως οι Gabrieli, Merulo, Rore, κ.ά. Ας σημειωθεί, πως το περιεχόμενο του μαθήματος θα εμπλουτίζεται συνεχώς με τα αποτελέσματα της τρέχουσας έρευνας, τόσο της διεθνούς, όσο και του διδάσκοντος.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC290/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση ή γραπτή τελική εργασία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχους του μαθήματος αποτελούν αφενός η εκμάθηση μίας συμβατικής αναλυτικής μεθόδου στο πλαίσιο της Μουσικολογίας, αφετέρου η σύνδεση της μουσικής δημιουργίας με παραμέτρους όπως η πολιτική και οι ιστορικές-κοινωνικές συνθήκες της περιόδου.

Ζητήματα μουσικής σύνθεσης II: Χρωματικό και εναλλακτικό υλικό, Μέτρο – ρυθμός – παλμός, Συγκρότηση παρτιτούρας

Κωδικός: Μ265 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

• Για την παρακολούθηση του μαθήματος αυτού, προαπαιτούνται βασικές γνώσεις σχετικά με τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας και επίσης βασικές γνώσεις ενορχήστρωσης. Θα γίνει εδώ μία συνοπτική συζήτηση για τα «μεταθέτοντα» όργανα (αγγλ. transposing instruments, γερμ: transponierende Instrumente, δηλ. κυρίως για τα πνευστά), για τις εκτάσεις των οργάνων της ορχήστρας και θα δοθούν σχετικοί πίνακες και υλικό. Το γνωστικό αντικείμενο του μαθήματος ειδικότερα: • Tρόποι (modes) χρωματικού χαρακτήρα, συμμετρικές κλίμακες, ατονικό και εναλλακτικό υλικό, πολυσυγχορδίες και πολυτονικότητα: παραδείγματα και συνδυασμοί. Από τον ιμπρεσσιονισμό και τον εξπρεσσιονισμό, στις ηχητικές επιφάνειες και την μικρο-πολυφωνία: 'Eργα των Debussy, Ravel, Messiaen, Bartók, Milhaud, Ginastera, Lutoslawski, Cage, Ligeti, Scelsi, Schnittke, Crumb, Frank Zappa, Mc Phee, Reich, Adams, Andriessen, Pat Metheny κ.α. • Μέτρο – Ρυθμός – Παλμός: Δίσημες και τρίσημες ρυθμικές συγκροτήσεις. Ρυθμός, παλμός (pulse) και beat: επαναληπτική μονοσήμαντη ρυθμική υφή, πολυρυθμία, πολυκατευθυντικότητα (multidirectionality) και πολύμετρα. Παραδείγματα από την ευρωπαϊκή και την αμερικάνικη μουσική. • Συγκρότηση παρτιτούρας: Δημιουργικές προσεγγίσεις, χειρισμoί και σημειογράφηση μουσικών όρων και οργάνων κατά οικογένειες (έγχορδα, πνευστά, κρουστά) στις περιοχές τη μουσικής έκτασης.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC434/

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση του εξαμήνου, οι φοιτητές/ τριες θα έχουν αποκτήσει καταρχήν επαφή με τρόπους (modes) χρωματικού χαρακτήρα, με συμμετρικές κλίμακες, ατονικό και εναλλακτικό φθογγικό υλικό, με πολυσυγχορδιακές κατασκευές, με την πολυτονικότητα και την πολυτροπικότητα: Στα μαθησιακά αποτελέσματα περιλαμβάνονται επίσης εδώ, γνώσεις για τις μεταθέσεις (transpositions) των πνευστών, για άλλα κρίσιμα ζητήματα, όπως: συνδυασμοί, συμπεριφορά και ιδιωματική γραφή των οργάνων της συμφωνικής ορχήστρας σε διάφορες περιοχές της μουσικής έκτασης, χειρισμοί φθογγικού υλικού, σύγχρονες τεχνικές εκτέλεσης κ.ο.κ. Μετά από συγκεκριμένο ενδιαφέρον των φοιτητών/ τριών, γίνεται επίσης εκτεταμένη συζήτηση για ζητήματα και φαινόμενα ρυθμού: από τον παλμό και το επαναληπτικού χαρακτήρα «beat», τις ρυθμικές συγκροτήσεις και συνδυασμούς, ως τις πολυρυθμικές κατασκευές και υφάνσεις, μέσα από ασκήσεις και μουσικές αναλύσεις κρίσιμων έργων του 20ού και του 21ου αιώνα.

Η κιθάρα στην Ευρώπη, στον 20ό αιώνα

Κωδικός: Μ228 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξέταση των συνθηκών μέσα στις οποίες η κιθάρα αξιοποιήθηκε ως όργανο της έντεχνης μουσικής στην Ευρώπη, κατά τον 20ό αιώνα. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στον ελληνικό χώρο, εξετάζεται η ραγδαία αύξηση του ενδιαφέροντος γύρω από την κιθάρα κατά το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, καθώς και οι συνθήκες θεμελίωσης και ανάπτυξης της ελληνικής Σχολής κιθάρας. Την περίοδο αυτή, οι Έλληνες κιθαριστές επιδίωξαν τον μετασχηματισμό της λειτουργίας του οργάνου από συνοδευτικό σε σολιστικό και την αναγνώρισή του ως φορέα της έντεχνης μουσικής. Στο πλαίσιο του μαθήματος εξετάζονται παράμετροι όπως το ρεπερτόριο, η τεχνική, οι ερμηνευτικές πρακτικές, η συνθετική παραγωγή, οι μέθοδοι διδασκαλίας, η κατασκευή του οργάνου κ.λπ. Πρόκειται για μάθημα επιλογής κατεύθυνσης του 1ου τομέα, το οποίο παράλληλα προσφέρεται ως ελεύθερη επιλογή σε όλους τους φοιτητές του Τμήματος.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC354/

Η συμφωνική ορχήστρα μετά το 1950

Κωδικός: ΜΟ82 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Συστηματική ακρόαση χαρακτηριστικών αποσπασμάτων έργων - διαμόρφωση κριτηρίων «συνειδητής ακρόασης» - αναφορά στα ενορχηστρωτικά «ιδιώματα» - αναφορά στις διάφορες «σχολές».

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC251

Μέθοδοι αξιολόγησης: ΄Εξι “μικρές” γραπτές εργασίες κατά την διάρκεια του εξαμήνου (60%) και μία “μεγάλη-τελική” (40%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Συνειδητή ακρόαση του Μουσικού Έργου Τέχνης όταν η «γλώσσα» του δεν είναι «οικεία». Θεώρηση-επίγνωση των μελωδικών-συνηχητικών ιδιωμάτων της έντεχνης ευρωπαϊκής παράδοσης από το έτος 1950 ως τις μέρες μας. Θεώρηση της εξέλιξής της και εξοικείωση με την Συμφωνική Ορχήστρα από το έτος 1950 και μέχρι τις μέρες μας. «Γνωριμία» με τους βασικούς συνθέτες και τα χαρακτηριστικά έργα της «Πρωτοπορίας» από το έτος 1950 μέχρι τις μέρες μας.

Μουσική Δωματίου ΙI,IV

Κωδικός: Μ295,Μ327 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Ανάλογο του προηγούμενου για το Εαρινό Εξάμηνο.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC445

Μέθοδοι αξιολόγησης: Συναυλία με τα ΄Εργα που μελετήθηκαν κατά την διάρκεια του εαρινού εξαμήνου.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μελέτη και παρουσίαση σε συναυλία (κατά το τέλος του εαρινού εξαμήνου) ΄Εργων από την Μεγάλη Παράδοση της Μουσικής Δωματίου.

Ο Κατάλογος Έργων στην έντεχνη μουσική: ιστορική επισκόπηση, είδη, αξιοποίηση

Κωδικός: Μ321 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα στοχεύει στην εξοικείωση των φοιτητών και φοιτητριών με τον Κατάλογο Έργων ως βασικού μέσου μουσικολογικής μελέτης και έρευνας. Στα προσδοκώμενα αποτελέσματα ανήκουν τόσο η ευχέρεια στη χρήση του Καταλόγου Έργων, ως δευτερογενούς πηγής πληροφοριών, όσο και η κατάκτηση των βασικών παραμέτρων σύνταξης ενός Καταλόγου Έργων, ως εργαλείου αποτύπωσης πρωτογενούς υλικού. Το μάθημα εκκινείται από την ιστορική αναδρομή στους πρώτους Καταλόγους Έργων συνθετών της έντεχνης δυτικής μουσικής του 19ο αιώνα, και τις σχετικές εκδόσεις του 20ού αιώνα, παράλληλα με την επισκόπηση των Καταλόγων Έργων Ελλήνων συνθετών. Στη συνέχεια εξετάζονται τα είδη των Καταλόγων Έργων, με παράλληλη αναφορά στη δομή, το περιεχόμενο και τις επιμέρους παραμέτρους. Σημαντική επίσης η αναφορά στη διάκριση του Καταλόγου από τη λίστα έργων, η οποία αποτελεί συνοπτική εργογραφική αποτύπωση για εκδοτική κυρίως χρήση, χωρίς απαραίτητα επιστημονικά χαρακτηριστικά. Τέλος, προβλέπεται η αξιοποίηση εκδοθέντων Καταλόγων Έργων στη μελέτη του έργου συνθετών, το οποίο είναι προσβάσιμο σε διαδικτυακά αρχεία και βιβλιοθήκες.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC485/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ενδιάμεση πρόοδος με τη μορφή γραπτής εργασίας και παρουσίασης, και γραπτή τελική εξέταση με ερωτήσεις ανοικτού τύπου.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών και φοιτητριών με τον Κατάλογο Έργων ως βασικού μέσου μουσικολογικής μελέτης και έρευνας. Στα προσδοκώμενα αποτελέσματα συμπεριλαμβάνονται η ευχέρεια στη χρήση του Καταλόγου Έργων, ως δευτερογενούς πηγής πληροφοριών, και η κατάκτηση των βασικών παραμέτρων σύνταξης ενός Καταλόγου Έργων, ως εργαλείου αποτύπωσης πρωτογενούς υλικού.

Ορχήστρα δωματίου Ι,III

Κωδικός: Μ289,Μ328 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Χειμερινό Εξάμηνο

Απευθύνεται σε φοιτητές και φοιτήτριες που ασχολούνται με όργανα συμφωνικής ορχήστρας και βρίσκονται τουλάχιστον σε επίπεδο Ανωτέρας Σχολής ή έχουν πτυχίο ή δίπλωμα. Το μέγεθος του συνόλου καθορίζεται από τη διαθεσιμότητα σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση. Μελετώνται έργα του συμφωνικού ρεπερτορίου με έμφαση στην Ελληνική δημιουργία. Το μάθημα διδάσκεται μία φορά την εβδομάδα και οι υποχρεώσεις των φοιτητών είναι να παρίστανται τακτικά και με συνέπεια στις δοκιμές και στις συναυλίες που θα διοργανώνονται, συχνά σε συνεργασία με τα λοιπά μουσικά σχήματα του Τμήματος. Επίσης μπορεί να τους ζητηθεί να εκπονήσουν μικρή εργασία ιστορικού ή εκδοτικού περιεχομένου.

Ορχήστρα δωματίου ΙΙ,IV

Κωδικός: Μ305,Μ329 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Απευθύνεται σε φοιτητές και φοιτήτριες που ασχολούνται με όργανα συμφωνικής ορχήστρας και βρίσκονται τουλάχιστον σε επίπεδο Ανωτέρας Σχολής ή έχουν πτυχίο ή δίπλωμα. Το μέγεθος του συνόλου καθορίζεται από τη διαθεσιμότητα σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση. Μελετώνται έργα του συμφωνικού ρεπερτορίου με έμφαση στην Ελληνική δημιουργία. Το μάθημα διδάσκεται μία φορά την εβδομάδα και οι υποχρεώσεις των φοιτητών είναι να παρίστανται τακτικά και με συνέπεια στις δοκιμές και στις συναυλίες που θα διοργανώνονται, συχνά σε συνεργασία με τα λοιπά μουσικά σχήματα του Τμήματος. Επίσης μπορεί να τους ζητηθεί να εκπονήσουν μικρή εργασία ιστορικού ή εκδοτικού περιεχομένου.

Παλαιογραφία της Μουσικής: παλαιές βυζαντινές σημειογραφίες

Κωδικός: ΜΜ53 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Χειμερινό Εξάμηνο

Γενική ιστορική επισκόπηση της σημειογραφίας στο Βυζάντιο. Εκφωνητική σημειογραφία, τοπικές σημειογραφίες, παλαιοβυζαντινές σημειογραφίες (Αθωνική και Coislin), μεσοβυζαντινή σημειογραφία. Μεταγραφές από βυζαντινά χειρόγραφα με μεσοβυζαντινή σημειογραφία. Χρονολογήσεις και γεωγραφικές τοποθετήσεις βυζαντινών μουσικών χειρογράφων. Μουσικά παραδείγματα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC142/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (100%) Ερωτήσεις εκτενούς ανάπτυξης με επιλογή θεμάτων από την διδασκαλία και τη βιβλιογραφία. Συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις από περισσότερες ιστορικές περιόδους και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αυτό ασχολείται με τις παλαιές βυζαντινές σημειογραφίες υπό το πρίσμα της Ιστορικής Μουσικολογίας. Εξετάζεται η γένεση και η εξέλιξη των Βυζαντινών μουσικών γραφών από τον 4ο έως τον 15ο αιώνα. Οι φοιτητές έρχονται επίσης αντιμέτωποι με την διαδικασία αποκωδικοποίησης/μεταγραφής της μεσοβυζαντινής σημειογραφίας μέσω χειρογράφων του 12ου/14ουαιώνα. Η μάθηση και διδασκαλία προσεγγίζονται ιστορικά, με λεπτομερή αναφορά των σύγχρονων τάσεων και απόψεων πάνω στο αντικείμενο. Ολοκληρώνοντας το μάθημα, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αποκτούν βασικές και ειδικές γνώσεις πάνω στο συγκεκριμένο επιστημονικό αντικείμενο.

Το εκκλησιαστικό όργανο στην έντεχνη ελληνική μουσική

Κωδικός: Μ322 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Στο μάθημα αυτό προσεγγίζεται το εκκλησιαστικό όργανο στο πλαίσιο της έντεχνης ελληνικής μουσικής, κοσμικής και θρησκευτικής. Στα προσδοκώμενα αποτελέσματα ανήκουν η εξοικείωση με την ιστορία, το ρεπερτόριο και τη σημερινή παρουσία του οργάνου στην Ελλάδα. Στις ενότητες του μαθήματος περιλαμβάνεται η σύντομη αναφορά στην ιστορία του οργάνου, η επισκόπηση των οργάνων στον ελλαδικό χώρο, η αναφορά στους Έλληνες συνθέτες που έγραψαν για εκκλησιαστικό όργανο –σόλο ή σε συνδυασμό με άλλα όργανα και ή/και φωνές– καθώς και η περιοδολόγηση των αντίστοιχων έργων. Επιπλέον παρουσιάζεται συνοπτικά το συναυλιακό ρεπερτόριο του οργάνου, καθώς και τα έργα για όργανο σε χρήση στις θρησκευτικές ακολουθίες. Συμπεριλαμβάνεται επίσης η μελέτη επιλεγμένων έργων για εκκλησιαστικό όργανο (ιστορική προσέγγιση, λειτουργικότητα), καθώς και η δυνατότητα εκτέλεσης των έργων σε επιλεγμένους Καθολικούς Ναούς της Αττικής.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC497/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Πρόοδος κατά τη διάρκεια του εξαμήνου με τη μορφή σύντομης εργασίας-παρουσίασης-εκτέλεσης και γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπό του μαθήματος αποτελεί η επισκόπηση του εκκλησιαστικού οργάνου στο πλαίσιο της έντεχνης ελληνικής μουσικής, κοσμικής και θρησκευτικής. Στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα ανήκουν η εξοικείωση με την ιστορία, το ρεπερτόριο και τη σημερινή παρουσία του οργάνου στην Ελλάδα.

Ψηφιακή παρτιτούρα και ηλεκτρονικές εκδόσεις

Κωδικός: Μ229 | Τύπος: Κ1ΕΠΙ, Κ3ΕΠΙ, Κ4ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Η δυνατότητα επεξεργασίας της παρτιτούρας μέσω υπολογιστή έφερε στα χέρια του δημιουργού τέτοιες δυνατότητες, που σταδιακά επιβάλλουν την ψηφιακή παρτιτούρα ως το βέλτιστο μέσο αποτύπωσης της μουσικής. Σκοπός του μαθήματος είναι η εξέταση των προκλήσεων, των δυνατοτήτων και των προοπτικών που διαμορφώνονται από την αξιοποίηση της ψηφιακής παρτιτούρας. Από το γνωστικό αντικείμενο της ιστορικής μουσικολογίας, αναπτύσσονται ζητήματα χρονολόγησης της παρτιτούρας, ταυτοποίησης του δημιουργού, διερεύνησης της γνησιότητας του έργου, δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας κ.λπ. Από τον χώρο της υπολογιστικής μουσικολογίας, εξετάζεται η συμβολή των γλωσσών συμβολικής αναπαράστασης της μουσικής (MusicXML) στον τομέα της διαλειτουργικότητας και η ραγδαία διάδοση της ψηφιακής παρτιτούρας χάρη στο Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα. Σχετικά με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση, εξετάζεται η ψηφιακή παρτιτούρα ως μέσο για την καλλιέργεια της δημιουργικότητας κατά την διδασκαλία μουσικών συνόλων. Ακολούθως, γίνεται λόγος για τις μεθόδους διάδοσης της μουσικής πληροφορίας μέσω του Διαδικτύου. Γίνεται σύντομη αναφορά στις πιο διαδεδομένες γλώσσες σήμανσης –κυρίως html και xml– και στις δυνατότητες που παρέχουν για την διάχυση πολυμεσικού υλικού. Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση, μεταξύ άλλων, να γράφουν μουσική στον υπολογιστή χρησιμοποιώντας εφαρμογές επεξεργασίας της παρτιτούρας και να αξιοποιούν τις τεχνολογίες του Διαδικτύου για την κοινοποίηση των έργων τους. Το μάθημα εντάσσεται στον ευρύτερο χώρο των ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστημών (digital humanities). Για την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος απαιτείται η συγγραφή γραπτής εργασίας υπό τη μορφή προόδου, η οποία πραγματοποιείται περίπου στα μισά του εξαμήνου. Θέμα της εργασίας είναι η καταγραφή ενός αυτόγραφου από Έλληνα συνθέτη σε ψηφιακή παρτιτούρα. Μόνο οι φοιτητές που θα ολοκληρώσουν με επιτυχία τη γραπτή εργασία θα έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC375/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Σύντομες γραπτές εργασίες κατά τα πρώτα μαθήματα. Γραπτή τελική εργασία υπό τη μορφή προόδου με θέμα την κριτική αποτύπωση σε ψηφιακή παρτιτούρα, χειρογράφου Έλληνα συνθέτη. Η ολοκλήρωση της τελικής εργασίας συνιστά προϋπόθεση για τη συμμετοχή στην τελική εξέταση. Γραπτή τελική εξέταση με ερωτήσεις ανοικτού ή/και κλειστού τύπου.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση, μεταξύ άλλων: ☐ να γράφουν μουσική στον υπολογιστή χρησιμοποιώντας εφαρμογές εφαρμογές ανοιχτού κώδικα ☐ να επιλέγουν κατάλληλο λογισμικό, για την επεξεργασία παρτιτούρας το οποίο να καλύπτει τις ανάγκες τους ☐ να δημιουργούν μια παρτιτούρα σε σύντομο χρονικό διάστημα, αξιοποιώντας το υλικό που υπάρχει διαθέσιμο στο Διαδίκτυο ☐ να μετατρέπουν τις παρτιτούρες τους από και προς οποιαδήποτε άλλη εφαρμογή ψηφιακής παρτιτούρας ☐ να χρησιμοποιούν την ψηφιακή παρτιτούρα για τη διδασκαλία της μουσικής και την καλλιέργεια της δημιουργικότητας από τους μαθητές ☐ να διακρίνουν τα τυπογραφικά γνωρίσματα από οποιοδήποτε έντυπο, ή ψηφιακή έκδοση ☐ να αξιοποιούν τις τεχνολογίες του Διαδικτύου για την κοινοποίηση των έργων τους ☐ να βελτιώνουν μόνοι τους τις δεξιότητες σε όλα τα παραπάνω

Σεμινάρια Κατεύθυνσης

Σεμινάριο: Ίγκορ Στραβίνσκι

Κωδικός: Μ271 | Τύπος: Κ1ΣΕΜ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το σεμινάριο εστιάζει σε μια από τις σημαντικότερες μορφές της ιστορίας της μουσικής, ιδιαίτερα δε της έντεχνης μουσικής του εικοστού αιώνα: στον συνθέτη Ίγκορ Στραβίνσκι. Εξετάζονται πτυχές του έργου και του βίου του σε συνάρτηση με το ιστορικό και το ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο που τα διαμόρφωσε. Στόχος του σεμιναρίου είναι η εμβάθυνση στη μουσική του δημιουργία, καθώς και η καλύτερη κατανόηση (μεταξύ άλλων) της θέσης του στην ιστορία της μουσικής, της σχέση του με την παράδοση και την νεωτερικότητα, του αντίκτυπου του έργου του, της σχέσης του με την μουσικοκριτική και της πρόσληψη του έργου του.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC436/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εργασία (100%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το σεμινάριο στοχεύει: α) στην βαθύτερη γνώση και κατανόηση του έργου του Ίγκορ Στραβίνσκι καθώς και των συνθηκών που το διαμορφώσαν, β) στην κατανόηση της σχέσης της μουσικής του δημιουργίας με το ιστορικό και ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο, γ) στην καλλιέργεια δεξιοτήτων έρευνας, δ) στην καλλιέργεια δεξιοτήτων παρουσίασης, ε) στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης καθώς και δεξιοτήτων επιστημονικής συζήτησης και στ) στην καλλιέργεια δεξιοτήτων συγγραφής επιστημονικών κειμένων.

Σεμινάριο: μουσική και εικόνα. Η μουσική στις εικαστικές τέχνες και στον κινηματογράφο

Κωδικός: Μ251 | Τύπος: Κ1ΣΕΜ | Χειμερινό Εξάμηνο

Η μουσική συμμετείχε ανέκαθεν σε σχέσεις αλληλεπίδρασης με τις εικαστικές τέχνες, κάτι που αποδεικνύεται απο πολυάριθμα έργα τέχνης που ξεπερνούν τα αισθητικά όρια της μουσικής και της εικαστικής έκφρασης, έργα ζωγραφικής εμπνευσμένα από τη μουσική, προγραμματικές μουσικές συνθέσεις με αφορμή την εικόνα ή κινηματογραφικές μουσικές με επιρροή πάνω σε αυτή. Το σεμινάριο επικεντρώνεται σε αναλύσεις χαρακτηριστικών έργων τέχνης που καταδεικνύουν τους τρόπους με τους οποίους ενσωματώνονται αισθητικά οι αναλογικές ή αντιθετικές σχέσεις μεταξύ μουσικού ήχου και εικόνας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC390/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Παράδοση γραπτής απαλλακτικής εργασίας (80%) η οποία πρέπει να ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ μέσα στην τάξη (με φυσική παρουσία ή αναλόγως των συθηκών με τηλεσυνεργασία) (20%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Γνώσεις επιλεγμένων πρωτοποριακών έργων μουσικής, ζωγραφικής και κινηματογράφου που καταδεικνύουν τους τρόπους με τους οποίους υλοποιείται η αντιθετική σχέση μεταξύ μουσικού ήχου και εικόνας.

Σεμινάριο: Τεκμηρίωση της μουσικής ζωής στην Ελλάδα

Κωδικός: Μ338 | Τύπος: Κ1ΣΕΜ | Εαρινό Εξάμηνο

Το σεμινάριο εστιάζει στη διττή διαχείριση των φυσικών και ψηφιακών τεκμηρίων σε σχέση με τη μουσική και τη μουσικολογία. Επισκοπείται η βασική αρχειονομική ορολογία και η ιστορία, φύση, κατηγορίες και χρήση των αρχείων. Επιπλέον διδάσκονται μέσω πρακτικής σε αρχειακό υλικό οι αρχειονομικές εργασίες για την πρόσκτηση, ταξινόμηση, περιγραφή, ευρετηρίαση, προστασία, διατήρηση και προβολή των τεκμηρίων. Σε ό,τι αφορά στα ψηφιακά τεκμήρια, εξετάζονται ζητήματα όπως οι ψηφιακές βιβλιοθήκες και τα αποθετήρια, η μοντελοποίηση των δεδομένων μέσα από οντολογίες, οι μέθοδοι διασφάλισης της διαλειτουργικότητας και της προσβασιμότητας και η ψηφιακή διατήρηση. Οι δεξιότητες που αναπτύσσουν οι φοιτητές, εφαρμόζονται στην πράξη μέσα από τη χρήση του ψηφιακού αποθετηρίου «Πολύμνια» που λειτουργεί στο Εργαστήριο μελέτης της Ελληνικής Μουσικής. Τέλος, εξετάζονται οι βασικές αρχές από τη μεθοδολογία της έρευνας, με ιδιαίτερη μνεία στο γνωστικό αντικείμενο της μουσικολογίας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC513/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Πρακτικές ασκήσεις ή/και πρόοδος σε φυσικά/ψηφιακά τεκμήρια. Σύνταξη και παρουσίαση τελικής εργασίας σε επιμέρους αρχειακό ζήτημα.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του σεμιναρίου αποτελεί η κατάκτηση των βασικών αρχειονομικών γνώσεων για την οργάνωση και διατήρηση φυσικών και ψηφιακών τεκμηρίων στο χώρο της μουσικολογίας.

Μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής

Αρχαία Ελληνική Μουσική

Κωδικός: Μ325 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα καλύπτει τα βασικά συστηματικά της μουσικής των αρχαίων Ελλήνων, δηλαδή: τα αρμονικά (θεωρία και πράξη της τονικής/μελωδικής συνιστώσας του μέλους), τα ρυθμικά (θεωρία και πράξη της χρονικής/ρυθμικής συνιστώσας του μέλους) και την παρασημαντική, τη σημειογραφία, δηλαδή, στην οποία είναι καταγραμμένα τα σωζόμενα, αδόμενα κατ’ εξοχήν, μέλη. Προτεινόμενα εγχειρίδια: West, L. Martin (2010) Αρχαία ελληνική μουσική. Μετάφρ. Στάθης Κομνηνός. Αθήνα: Παπαδήμας. [Κωδικός Ευδόξου 86053768 – διαθέσιμο] Landels, John G. (2011) Η μουσική στην αρχαία Ελλάδα και Ρώμη. Μετάφρ. Νάνσυ Κουβαράκου. Αθήνα: Ίων. [Κωδικός Ευδόξου 114837 – μη διαθέσιμο]

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC500/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση των φοιτητών γίνεται, αφενός μεν με ασκήσεις μέσω του e-class κατά τη διάρκεια του εξαμήνου, αφετέρου δε με γραπτό διαγώνισμα στο τέλος της περιόδου.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα εισάγει τους φοιτητές στην αρχαιοελληνική θεώρηση της μουσικής μελωδίας (συστηματικός κλάδος) και τη συγκρίνει με την σύγχρονη ευρωπαϊκή, ώστε να αναδειχθούν συνάφειες και διαφοροποιήσεις, τόσο στο τονικό, όσο και στο ρυθμικό σκέλος της.


Κατεύθυνση Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας

Μαθήματα στο Υποχρεωτικό Πρόγραμμα Κορμού

Εθνομουσικολογία Ι

Κωδικός: ΜΣ02 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στόχος της συγκεκριμένης παράδοσης, είναι η εισαγωγή των φοιτητών στα κύρια γνωρίσματα της επιστήμης της Εθνομουσικολογίας. Η ιστορική εξέλιξη του κλάδου, η μεθοδολογία και τα ερευνητικά αντικείμενα, η διερεύνηση των συναφειών μεταξύ της Ιστορικής Μουσικολογίας, της Εθνομουσικολογίας και της Συστηματικής Μουσικολογίας, καθώς και οι νεότερες επιστημονικές τάσεις, αποτελούν τους κύριους άξονες ανάπτυξης του μαθήματος. Οι διαλέξεις συνοδεύονται από ακουστικά-μουσικά παραδείγματα.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση που περιλαμβάνει ερωτήσεις ανάπτυξης δοκομίων.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος της συγκεκριμένης παράδοσης, είναι η εισαγωγή των φοιτητών στα κύρια γνωρίσματα της επιστήμης της Εθνομουσικολογίας. Η ιστορική εξέλιξη του κλάδου, η μεθοδολογία και τα ερευνητικά αντικείμενα, η διερεύνηση των συναφειών μεταξύ της Ιστορικής Μουσικολογίας, της Εθνομουσικολογίας και της Συστηματικής Μουσικολογίας, καθώς και οι νεότερες επιστημονικές τάσεις, αποτελούν τους κύριους άξονες ανάπτυξης του μαθήματος. Οι διαλέξεις συνοδεύονται από ακουστικά-μουσικά παραδείγματα.

Εθνομουσικολογία ΙΙ

Κωδικός: ΜΜ97 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα καλύπτει την εξέλιξη του κλάδου της εθνομουσικολογίας από τα μέσα του 20ου αιώνα έως σήμερα. Αυτή η περίοδος χαρακτηρίζεται από την εστίαση στη μελέτη της μουσικής «στον πολιτισμό και ως πολιτισμό», η οποία διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ενσωμάτωση στην εθνομουσικολογία της σύγχρονης ανθρωπολογικής θεωρίας και της μεθόδου της εθνογραφίας. Στο μάθημα, δίνεται έμφαση στην στροφή από τη μελέτη της μουσικής στη μελέτη του ήχου και στη σύνδεσή του ήχου με τον χώρο, τον υλικό πολιτισμό και τη συγκρότηση κοινωνικών και πολιτισμικών ταυτοτήτων. Μέσα από παραδείγματα διαφορετικών μουσικών και ηχητικών πρακτικών εξετάζεται η σχέση της μουσικής και του ήχου με τις κοινωνικές δομές και ο μετασχηματισμός αυτής της σχέσης σε συνάρτηση με την επίδραση της τεχνολογίας, της παγκοσμιοποίηση και της μετανάστευσης. Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους/τις φοιτητές/-τριες στις σύγχρονες θεωρητικές, μεθοδολογικές και πρακτικές αναζητήσεις του κλάδου της εθνομουσικολογίας, μέσω της παρουσίασης των κυρίαρχων προβληματικών που αποτυπώνονται στην βιβλιογραφία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC397/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η εξέταση του μαθήματος γίνεται βάσει μιας Άσκησης (30%) και μιας Εργασίας (70%). Η Άσκηση και η Εργασία είναι υποχρεωτικές για την τελική βαθμολόγηση.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές και οι φοιτήτριες: • θα γνωρίζουν και θα κατανοούν τις θεωρητικές, μεθοδολογικές και πρακτικές αναζητήσεις του κλάδου της εθνομουσικολογίας από το 1950 έως σήμερα • θα γνωρίζουν και θα κατανοούν τις βασικές προβληματικές που αποτυπώνονται στην βιβλιογραφία • θα γνωρίζουν τους βασικούς εκπροσώπους διαφορετικών τάσεων και περιόδων της σύγχρονης εθνομουσικολογίας • θα έχουν απόκτηση γενική εποπτεία μουσικών εθνογραφικών παραδειγμάτων από διάφορα μέρη του κόσμου

Ελληνικά Λαϊκά Μουσικά Όργανα

Κωδικός: ΜΣ74 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα επιδιώκει μια πρώτη γνωριμία των φοιτητών με τον πλούτο και την ποικιλία των ελληνικών λαϊκών μουσικών οργάνων. Προηγείται μια γενική εισαγωγή για τις χρήσεις και τους συμβολισμούς των παραδοσιακών οργάνων, με παραδείγματα από διάφορες ιστορικές περιόδους και μουσικούς πολιτισμούς, σε σχέση με μύθους και τελετουργίες, φύλα και κοινωνικές τάξεις, πολιτισμικά δίκτυα, παράδοση και νεοτερικότητα. Επίσης, γίνεται λόγος για τα κύρια συστήματα ταξινόμησης και τις «οικογένειες» λαϊκών οργάνων κι επισημαίνονται οι διαφοροποιήσεις τους από τα όργανα της «κλασικής» ορχήστρας. Παρουσιάζονται τα κυριότερα παραδοσιακά όργανα και οι συνδυασμοί τους («ζυγιές» και «κομπανίες») στη στεριανή και στη θαλασσινή Ελλάδα κι εξετάζονται αναλυτικότερα ανά κατηγορίες: - Μεμβρανόφωνα: νταούλι, τουμπί, τουμπελέκι, ντέφι. - Αερόφωνα: φλογέρα-σουραύλι-μαντούρα, τσαμπούνα-γκάιντα, ζουρνάς, κλαρίνο. - Χορδόφωνα: ταμπουράς, λαούτο, ούτι, κιθάρα, μαντολινάτα, αχλαδόσχημη λύρα, κεμεντζές, κεμανές, κανονάκι, σαντούρι, λατέρνα. -Ιδιόφωνα: κουδούνια, κουτάλια, σήμαντρα κ.ά. - Ηχητικά αντικείμενα. Τα μαθήματα συνοδεύονται από «ζωντανή» παρουσίαση της τεχνικής παιξίματος και του βασικού ρεπερτορίου κατά περιοχές, με καλεσμένους επιφανείς λαϊκούς οργανοπαίκτες και προβολή ταινιών για την τεχνική κατασκευής τους.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC187/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή εξέταση

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα επιδιώκει μια πρώτη γνωριμία των φοιτητών με τον πλούτο και την ποικιλία των ελληνικών λαϊκών μουσικών οργάνων. Προηγείται μια γενική εισαγωγή για τις χρήσεις και τους συμβολισμούς των παραδοσιακών οργάνων, με παραδείγματα από διάφορες ιστορικές περιόδους και μουσικούς πολιτισμούς, σε σχέση με μύθους και τελετουργίες, φύλα και κοινωνικές τάξεις, πολιτισμικά δίκτυα, παράδοση και νεοτερικότητα. Επίσης, γίνεται λόγος για τα κύρια συστήματα ταξινόμησης και τις «οικογένειες» λαϊκών οργάνων κι επισημαίνονται οι διαφοροποιήσεις τους από τα όργανα της «κλασικής» ορχήστρας. Παρουσιάζονται τα κυριότερα παραδοσιακά όργανα και οι συνδυασμοί τους («ζυγιές» και «κομπανίες») στη στεριανή και στη θαλασσινή Ελλάδα κι εξετάζονται αναλυτικότερα ανά κατηγορίες: -Μεμβρανόφωνα: νταούλι, τουμπί, τουμπελέκι, ντέφι. -Αερόφωνα: φλογέρα-σουραύλι-μαντούρα, τσαμπούνα-γκάιντα, ζουρνάς, κλαρίνο. -Χορδόφωνα: ταμπουράς, λαούτο, ούτι, κιθάρα, μαντολινάτα, αχλαδόσχημη λύρα, κεμεντζές, κεμανές, κανονάκι, σαντούρι, λατέρνα. -Ιδιόφωνα: κουδούνια, κουτάλια, σήμαντρα κ.ά. -Ηχητικά αντικείμενα. Τα μαθήματα συνοδεύονται από «ζωντανή» παρουσίαση της τεχνικής παιξίματος και του βασικού ρεπερτορίου κατά περιοχές, με καλεσμένους επιφανείς λαϊκούς οργανοπαίκτες και προβολή ταινιών για την τεχνική κατασκευής τους.

Ελληνική παραδοσιακή μουσική

Κωδικός: ΜΣ06 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Tο μάθημα επιδιώκει μια πρώτη γενική γνωριμία των φοιτητών με την ιστορική πορεία, τη δομή, το περιεχόμενο και τις λειτουργίες της ελληνικής δημοτικής μουσικής. Η μουσική παράδοση εξετάζεται ως ενότητα λόγου-μέλους-κίνησης (τραγούδι-μουσική-χορός), σε συνδυασμό με τους συμβολικούς κώδικες που εμπεριέχει και τις λειτουργίες που επιτελεί. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα στοιχεία της προφορικότητας και του αυτοσχεδιασμού, καθώς και στη διασάφηση των όρων: παραδοσιακό, λαϊκό, δημοτικό, φολκλόρ και έθνικ. Με αφετηρία την έρευνα του Σαμουέλ Μπο-Μποβί, σχολιάζεται η ιστορική εξέλιξη της ελληνικής μουσικής παράδοσης από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας, και επισημαίνονται συνέχειες και τομές, εξωτερικές επιδράσεις και αμοιβαίες ανταλλαγές, μέσα από τα πολιτισμικά δίκτυα επικοινωνίας μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Σκιαγραφείται ο «μουσικός χάρτης του Ελληνισμού», μέσα από τη διάκριση στεριανής και θαλασσινής παράδοσης ως προς τις κλίμακες, τους ρυθμούς, τα όργανα και τη μουσικοποιητική δομή, σε συνδυασμό με αντιπροσωπευτικά ηχητικά δείγματα απ’ όλες τις περιοχές, τα είδη και τους τύπους ρεπερτορίου. Τέλος, γίνεται μια ιδιαίτερη αναφορά στη λειτουργία του ήχου και της μουσικής στο θέατρο σκιών, όπου μέσα από μιαν ιδιαίτερη σύνθεση τεχνών προκύπτει η ελληνική λαϊκή «όπερα».

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC186/

Μαθησιακά αποτελέσματα: Περιγράφονται τα μαθησιακά αποτελέσματα του μαθήματος οι συγκεκριμένες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες καταλλήλου επιπέδου που θα αποκτήσουν οι φοιτητές μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος. Συμβουλευτείτε το Παράρτημα Α Περιγραφή του Επιπέδου των Μαθησιακών Αποτελεσμάτων για κάθε ένα κύκλο σπουδών σύμφωνα με το Πλαίσιο Προσόντων του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης Περιγραφικοί Δείκτες Επιπέδων 6, 7 & 8 του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων Διά Βίου Μάθησης και το Παράρτημα Β Περιληπτικός Οδηγός συγγραφής Μαθησιακών Αποτελεσμάτων Tο μάθημα επιδιώκει μια πρώτη γενική γνωριμία των φοιτητών με την ιστορική πορεία, τη δομή, το περιεχόμενο και τις λειτουργίες της ελληνικής δημοτικής μουσικής. Η μουσική παράδοση εξετάζεται ως ενότητα λόγου-μέλους-κίνησης (τραγούδι-μουσική-χορός), σε συνδυασμό με τους συμβολικούς κώδικες που εμπεριέχει και τις λειτουργίες που επιτελεί. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα στοιχεία της προφορικότητας και του αυτοσχεδιασμού, καθώς και στη διασάφηση των όρων: παραδοσιακό, λαϊκό, δημοτικό, φολκλόρ και έθνικ. Με αφετηρία την έρευνα του Σαμουέλ Μπο-Μποβί, σχολιάζεται η ιστορική εξέλιξη της ελληνικής μουσικής παράδοσης από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας, και επισημαίνονται συνέχειες και τομές, εξωτερικές επιδράσεις και αμοιβαίες ανταλλαγές, μέσα από τα πολιτισμικά δίκτυα επικοινωνίας μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Σκιαγραφείται ο «μουσικός χάρτης του Ελληνισμού», μέσα από τη διάκριση στεριανής και θαλασσινής παράδοσης ως προς τις κλίμακες, τους ρυθμούς, τα όργανα και τη μουσικοποιητική δομή, σε συνδυασμό με αντιπροσωπευτικά ηχητικά δείγματα απ? όλες τις περιοχές, τα είδη και τους τύπους ρεπερτορίου. Τέλος, γίνεται μια ιδιαίτερη αναφορά στη λειτουργία του ήχου και της μουσικής στο θέατρο σκιών, όπου μέσα από μιαν ιδιαίτερη σύνθεση τεχνών προκύπτει η ελληνική λαϊκή «όπερα»

Πολιτισμική και μουσική ανθρωπολογία Ι

Κωδικός: ΜΜ78 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα περιλαμβάνει μια επισκόπηση των εννοιών-κλειδιά, των μεθόδων, των ερωτημάτων, των θεμάτων και των τάσεων στην προσπάθεια των ανθρωπολόγων να μελετήσουν την έννοια του πολιτισμού. Η προσέγγιση και η διερεύνηση ποικίλων πολιτισμών αποτελεί μία συναρπαστική εμπειρία, καθώς αποκαλύπτεται η ιστορική και πολιτισμική διάσταση οικείων και μη κοσμοαντιλήψεων, παραδόσεων, συστημάτων πεποιθήσεων και αξιών. Έτσι, μέσα από την μελέτη διαφόρων εθνογραφικών παραδειγμάτων θα διερευνήσουμε ορισμένα από τα βασικά ζητήματα της σύγχρονης πολιτισμικής ανθρωπολογίας, όπως πολιτισμός και νόημα, γλώσσα και επικοινωνία, κοινωνική κατασκευή της ταυτότητας και της πραγματικότητας, πολιτισμικές πλευρές των κοινωνικών και οικονομικών ιεραρχήσεων. Μολονότι η ανθρωπολογία μοιράζεται μεγάλο μέρος της θεωρίας της με άλλες κοινωνικές επιστήμες, διακρίνεται από αυτές λόγω της εθνογραφικής μεθόδου (συμμετοχική παρατήρηση και σε βάθος εμπειρική μελέτη των πολιτισμικών ομάδων) και των ερευνητικών και συγγραφικών της διαστάσεων, στις οποίες θα δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στη διάρκεια του μαθήματος αυτού.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC212/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Τελική γραπτή εξέταση

Μαθησιακά αποτελέσματα: Εισαγωγικό μάθημα με κεντρικούς στόχουςα) να εξοικειώσει τους Φοιτητές και τις Φοιτήτριες με τις βασικές θεωρίες και τις μεθόδους της πολιτισμικής ανθρωπολογίας και β) να αναπτύξει την κριτική σκέψη για ζητήματα που αφορούν τις πολιτισμικές διαφορές, καθώς και τη σχέση ανάμεσα σε τοπικές και παγκόσμιες πολιτισμικές διαδικασίες και φαινόμενα.

Πολιτισμική και μουσική ανθρωπολογία ΙΙ

Κωδικός: ΜΟ59 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Αφού ολοκληρώσαμε την επισκόπηση των εννοιών-κλειδιά, των μεθόδων, των ερωτημάτων, των θεμάτων και των τάσεων στην προσπάθεια των ανθρωπολόγων να μελετήσουν την έννοια του πολιτισμού, στο μάθημα αυτό θα εστιάσουμε στη μελέτη της μουσικής. Πιο συγκεκριμένα, θα μελετήσουμε τη μουσική, από την σκοπιά της ανθρωπολογίας, ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο που διαμορφώνει και διαμορφώνεται από κοινωνικές σχέσεις, πολιτισμικές ταυτότητες και νοήματα. Μέσα από ποικίλα εθνογραφικά παραδείγματα θα εξερευνήσουμε τους κύριους θεωρητικούς προσανατολισμούς (όπως η φαινομενολογία και η θεωρία της επιτέλεσης) και τα ζητήματα (όπως το φύλο, οι εθνικές και εθνοτικές ταυτότητες, τα συναισθήματα και η παγκοσμιοποίηση), που αναδεικνύει η σύγχρονη ανθρωπολογική προσέγγιση της μουσικής. Ιδιαίτερη έμφαση θα δώσουμε στους τρόπους με τους οποίους η ανθρωπολογία μελετά σύγχρονες δημοφιλείς μουσικές κουλτούρες (π.χ. ροκ, ποπ, χιπ χοπ, ηλεκτρονικές χορευτικές, κ.ά.) και συνομιλεί με το ευρύ και διεπιστημονικό πεδίο των δημοφιλών μουσικών σπουδών.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC227/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Τελική γραπτή εξέταση

Μαθησιακά αποτελέσματα: Εισαγωγικό μάθημα με στόχο να εξοικειώσει τους Φοιτητές και τις Φοιτήτριες με τους τρόπους μελέτης της μουσικής από τη σκοπιά της ανθρωπολογίας. Μέσα από την παρουσίαση και συζήτηση συγκεκριμένων εθνογραφικών παραδειγμάτων, η μουσική προσεγγίζεται ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, δηλαδή ως φαινόμενο που διαμορφώνει και διαμορφώνεται από κοινωνικές σχέσεις, πολιτισμικές ταυτότητες και νοήματα.

Υποχρεωτικά μαθήματα της Κατεύθυνσης

Ανάλυση της Σύγχρονης δημοφιλούς μουσικής (Τζαζ, ροκ, ποπ)

Κωδικός: Μ333 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ, Κ3ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Γιατί χρειαζόμαστε τη μουσική ανάλυση; Όσο βαθύτερα κατανοούμε τη μουσική τόσο πλουσιότερη γίνεται η μουσική μας εμπειρία. Απολαμβάνουμε διεισδυτικότερο άκουσμα και περισσότερο απελευθερωμένη μουσική πράξη. Σε αυτό το μάθημα χρησιμοποιείται η παραγωγική (generative) θεωρία για την ανάλυση των jazz standards, της rock και της pop μουσικής, με σύντομη αναφορά στις αναλυτικές προσεγγίσεις της σενκεριανής και της νεορημάνιας θεωρίας. Στόχος είναι η εξαγωγή περισσότερο απλουστευμένων παραστάσεων της συνολικής τονικής κίνησης, καθώς και η μελέτη των τρόπων που αναπτύσσονται συνθετότερες προεκτασιακές δομές. Όσο επιχειρούμε να απαντήσουμε στο ερώτημα ‘πώς συντάσσεται η μουσική’ τόσο ευκολότερα θα ανακαλύπτουμε τεχνικές ώστε να μπορούμε να την αλλάξουμε.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο συνολικός βαθμός του μαθήματος διαμορφώνεται από τις ενδιάμεσες εργασίες ανάλυσης (50%) και την τελική εξέταση (50%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ειδικότεροι στόχοι, στο πλαίσιο του μαθήματος, είναι: (α) η αναγνώριση των μετασχηματισμών και ο συμβολισμός τους, (β) η αναγνώριση των προεκτασιακών δομών και η προβολή τους στη συνολική φόρμα, (γ) η κατασκευή του προεκτασιακού δεντροδιαγράμματος

Αραβοπερσική Μουσική

Κωδικός: ΜΜ40 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στόχος της συγκεκριμένης παράδοσης, είναι η εισαγωγή των φοιτητών στην λόγια μουσική παράδοση των Αράβων και Περσών, η οποία καλλιεργήθηκε στο παρελθόν, κυρίως στις αυλές των αριστοκρατών και εξελίχθηκε με διαφορετικό τρόπο στα εκάστοτε χαλιφάτα. Η συγκρότηση της αραβικής μουσικής θεωρίας στην εποχή του Μεσαίωνα, ο ρόλος των Σύρων και Αράβων μεταφραστών ως προς την διάδοση του αρχαιοελληνικού μουσικοθεωρητικού στοχασμού, το ιστορικό και πολιτισμικό υπόβαθρο των πηγών, το τονικό σύστημα των Αράβων και των Περσών, τα είδη της θρησκευτικής και κοσμικής μουσικής, τα όργανα και τα οργανικά σύνολα, αποτελούν τις κύριες θεματικές ενότητες που εξετάζονται στα πλαίσια του μαθήματος.Οι παραδόσεις συνοδεύονται από ακουστικά μουσικά παραδείγματα.

Αστική Λαϊκή Μουσική

Κωδικός: ΜΟ17 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Tο μάθημα επιδιώκει μια πρώτη γνωριμία των φοιτητών με την ιστορική πορεία, τη δομή, το περιεχόμενο και τις λειτουργίες της ελληνικής αστικής λαϊκής μουσικής, με ιδιαίτερη έμφαση στην παράδοση του ρεμπέτικου. Αρχικά, επιχειρείται μια γενική αναφορά στον αστικό λαϊκό πολιτισμό και τα κύρια χαρακτηριστικά του, στη δημιουργία και εξέλιξη των αστικών κέντρων στο νεότερο ελλαδικό κράτος και στη μουσική ζωή στην Αθήνα του 19ου αι. Επίσης, παρουσιάζεται η μουσική παράδοση στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα του Ελληνισμού, τη Σμύρνη και την Πόλη. Από την «προϊστορία του Ρεμπέτικου», μέσα από τη διαμάχη «καφέ-αμάν» και «καφέ-σαντάν», περνάμε στην πρώτη ιστορική περίοδο «της φυλακής και του τεκέ» (ως το 1922). Ακολουθεί η «κλασική» περίοδος (1922-1940), εξετάζοντας τη συμβολή των προσφύγων στη διαμόρφωση του είδους και το πέρασμα από τη «σμυρναίικη» στην «πειραιώτικη» σχολή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο έργο και την προσωπικότητα του Μάρκου Βαμβακάρη, στο ρόλο της δισκογραφίας και στις συνέπειες από την επικράτηση της μεταξικής λογοκρισίας. Τέλος, με την «εργατική» περίοδο (1945-1955) παρακολουθούμε την «κάθαρση» του ρεμπέτικου, με πρωτοπόρο τον Βασίλη Τσιτσάνη και τις καινοτομίες που εισάγει στη δομή και τη λειτουργία των τραγουδιών, με αποκορύφωμα την καθιέρωση του τετράχορδου μπουζουκιού από τον Μανώλη Χιώτη. Τέλος, αναφορά στο «λαϊκό» τραγούδι στη δεκαετία 1955-1965 (μέσα από το «δίπολο» Καζαντζίδης-Μπιθικώτσης) και στο νέο είδος που εγκαινιάζουν ως «έντεχνο λαϊκό τραγούδι» ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μίκης Θεοδωράκης, φωτίζει τον «απόηχο» της παράδοσης του ρεμπέτικου στην εξέλιξη του νεότερου ελληνικού τραγουδιού.

Εθνογραφικές προσεγγίσεις των επιτελεστικών τεχνών

Κωδικός: ΜΜ81 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στο μάθημα αυτό θα διερευνήσουμε την έννοια της ‘επιτέλεσης’ (performance), σε σχέση τόσο με τις επιτελεστικές τέχνες (μουσική, θέατρο), όσο και με τις σχετικές επιστημονικές θεωρίες. Οι θεωρίες της επιτέλεσης αποτελούν προϊόντα ποικίλων επιστημονικών κλάδων, όπως οι πολιτισμικές σπουδές, η κοινωνική/πολιτισμική ανθρωπολογία, οι θεατρικές σπουδές, η σημειολογία κ.ά. Μέσα από τη μελέτη συγκεκριμένων παραδειγμάτων θα δούμε με ποιους τρόπους η εθνογραφική έρευνα, δηλαδή η συμμετοχική παρατήρηση και η ενεργός εμπλοκή της ερευνήτριας στο πεδίο μελέτης της, συμβάλει στην κατανόηση ποικίλων μουσικών και θεατρικών παραδόσεων, αλλά και πώς η θεωρία της επιτέλεσης επηρεάζει την θεωρία και πρακτική της ίδιας της εθνογραφικής έρευνας. Θα δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο που παίζουν οι επιτελεστικές τέχνες στη συγκρότηση ποικίλων κοινοτήτων και ταυτοτήτων (έμφυλων, εθνικών/εθνοτικών, κ.ά), καθώς και στα μέσα με τα οποία το επιτυγχάνουν.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC320/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Παρουσίαση στην τάξη 20% και γραπτή εργασία 80% Εναλλακτικά: συμμετοχή στην τάξη 20% και τελική γραπτή ή προφορική εξέταση 80%

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχοι του μαθήματος είναι οι Φοιτητές και Φοιτήτριες α) να εξοικειωθούν με τους όρους, τις έννοιες και τις μεθόδους των πεδίων της ανθρωπολογίας και των επιτελεστικών σπουδών, β) να γνωρίσουν τα βασικά στοιχεία (κείμενο, τελεστής, κοινό) των παραδοσιακών επιτελεστικών τεχνών, όπως είναι το θέατρο και η μουσική, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους οι θεωρίες της επιτέλεσης επεξεργάζονται αυτά τα χαρακτηριστικά και γ) να αποκτήσουν βασικές δεξιότητες παρατήρησης και ανάλυσης στο πλαίσιο της εθνογραφικής προσέγγισης μιας μουσικής ή θεατρική παράστασης

Εθνογραφικός κινηματογράφος και ντοκιμαντέρ

Κωδικός: ΜΟ81 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ, Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα «Εθνογραφικός Κινηματογράφος και Ντοκιμαντέρ» καλύπτει ποικίλα θεωρητικά ζητήματα σχετικά με τον κινηματογράφο του πραγματικού και τη μυθοπλασία, τις κινηματογραφικές σπουδές και την εθνογραφία, την οπτική ανθρωπολογία και την ανθρωπολογία των μέσων, τα εθνομουσικολογικά φιλμ και τα μουσικά ντοκιμαντέρ. Στο πλαίσιο των διαλέξεων πραγματοποιείται ανάλυση λόγου και κριτική συζήτηση παλαιότερων και σύγχρονων εθνογραφικών ταινιών. Το μάθημα υποστηρίζεται από οπτικοακουστικά παραδείγματα και η βαθμολόγησή του γίνεται με ενδιάμεση πρόοδο, τελική εργασία και γραπτές εξετάσεις.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC148/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση του μαθήματος προκύπτει από: Α) Προαιρετική ενδιάμεση πρόοδο (20%) που αφορά στη δημιουργική απόκριση των φοιτητών στο θεωρητικό πλαίσιο του μαθήματος, καθώς και στις ταινίες που προβλήθηκαν κατά τη διάρκεια των διαλέξεων. Β) Υποχρεωτική τελική ατομική εργασία (40%) που αφορά σε ανάλυση και σχολιασμό μίας ταινίας (εθνογραφικό φιλμ ή ντοκιμαντέρ) με μουσικό ή άλλο πολιτισμικό περιεχόμενο. Γ) Υποχρεωτικές τελικές γραπτές εξετάσεις (40%) που περιλαμβάνουν ερωτήματα ιστορικής, θεωρητικής και μεθοδολογικής υφής σχετικά με το πλαίσιο του μαθήματος, συγκριτική αναφορά σε οπτικοακουστικά παραδείγματα από σχετικές ταινίες, συνοπτική παρουσίαση της ατομικής εργασίας (βλέπε Β.) και των συμπερασμάτων της.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές Α) διαθέτουν: ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων περί εθνογραφικού κινηματογράφου και ντοκιμαντέρ, αντίληψη της ιστορικής πορείας των δύο ανωτέρω προσεγγίσεων, εισαγωγικές πληροφορίες πάνω στο θεωρητικό πλαίσιο του γνωστικού αντικειμένου, Β) γνωρίζουν και κατανοούν: τις κύριες αρχές του επιστημονικού κλάδου της οπτικής ανθρωπολογίας, τις σχετικές με το θέμα εξειδικευμένες πηγές βιβλιογραφίας και φιλμογραφίας, την ορθή χρήση των συστηματικών εργαλείων και τεχνικών για βασικά ζητήματα του πεδίου, Γ) είναι σε θέση: να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αντίστοιχες επιστημονικές εργασίες σε ατομικό επίπεδο, να μεταφέρουν την εμπειρική τους προσέγγιση σε περιστάσεις εκτός της ακαδημαϊκής έρευνας, να εφαρμόζουν κριτική μεθοδολογία στην πολιτισμική-κινηματογραφική ανάλυση και ερμηνεία.

Εισαγωγή στη ρυθμική αγωγή – Χρήση μεμβρανόφωνων κρουστών ως συνοδευτικών οργάνων στην ελληνική παραδοσιακή μουσική

Κωδικός: Μ284 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Πρόκειται για υποχρεωτικό μάθημα κατεύθυνσης, εισαγωγικού χαρακτήρα, το οποίο απευθύνεται σε φοιτητές με στοιχειώδεις γνώσεις οργανοχρησίας στα λαϊκά κρουστά μουσικά όργανα. Στόχος του μαθήματος είναι οι συμμετέχοντες να αποκτήσουν μια γενική εικόνα της ρυθμολογίας της ελληνικής μουσικής, ένα καλό επίπεδο γνώσης του σημειογραφικού συστήματος που αφορά στα όργανα αυτά, καθώς και μια πρώτη εξοικείωση με την μουσικολογική έρευνα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC459/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτές εξετάσεις

Μαθησιακά αποτελέσματα: (1) Εμπέδωση της άρρηκτης σχέσης της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής με τον χορό, (2) Στοιχειώδης γνώση ξεχωριστών ρυθμικών ιδιωμάτων της ελληνικής μουσικής, (3) Προσέγγιση του ρυθμού ως τρόπου κατανόησης του μουσικώς διαφορετικού.

Επιτέλεση και ψηφιακές τεχνολογίες

Κωδικός: Μ308 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Στο μάθημα αυτό θα διερευνήσουμε τα ερωτήματα, θεωρητικά και μεθοδολογικά, που θέτει η ανθρωπολογία στο ευρύ και διεπιστημονικό πεδίο των ψηφιακών επιτελεστικών τεχνών (π.χ. θέατρο, μουσική, χορός, performance art). Πιο συγκεκριμένα, μέσα από την παρουσίαση και ανάλυση συγκεκριμένων παραδειγμάτων, θα δούμε με ποιους τρόπους ορίζονται οι ψηφιακές επιτελεστικές τέχνες, τί κοινό έχουν και πώς διαφοροποιούνται από άλλες (Δυτικές και μη) καλλιτεχνικές παραδόσεις, και πώς μπορεί η εθνογραφική έρευνα να φωτίσει την ποικιλία των εμπειριών και των νοηματοδοτήσεων των συμμετεχόντων/ουσών, όσον αφορά τον χώρο, τον χρόνο και την ενσώματη παρουσία τελεστών και κοινού. Το μάθημα θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή της ψηφιακής ανθρωπολογίας στην κατανόηση των ευρύτερων ψηφιακών κουλτούρων στις οποίες αυτές οι εμπειρίες και οι νοηματοδοτήσεις εντάσσονται.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC442/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Παρουσίαση και συμμετοχή στην τάξη 20% και τελική γραπτή εργασία 80% ή Συμμετοχή στην τάξη 20% και τελική γραπτή/προφορική εξέταση 80%.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των Φοιτητών/ριών με τα θεωρητικά και μεθοδολογικά ζητήματα που αναδεικνύει η μελέτη των ψηφιακών επιτελεστικών τεχνών (π.χ. μουσική, χορός, θέατρο κ.ά.). Θα αναζητήσουμε τις ρίζες της ψηφιακής περφόρμανς στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης στη Δύση και μέσα από συγκεκριμένα εθνογραφικά παραδείγματα θα εξερευνήσουμε τους νέους τρόπους βίωσης και ερμηνείας του χώρου, του χρόνου, της υλικότητας και της ενσωμάτωσης, που δημιουργεί η εισαγωγή των ψηφιακών τεχνολογιών σε ποικίλες επιτελεστικές πρακτικές. Το μάθημα θα δώσει έμφαση στη συμβολή της ψηφιακής ανθρωπολογίας στην ευρύτερη κατανόηση των ψηφιακών κουλτούρων στις οποίες αυτές οι πρακτικές εντάσσονται.

Εργαστήριο εθνογραφικών οπτικοακουστικών καταγραφών

Κωδικός: Μ334 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Οι φοιτήτριες/φοιτητές του τμήματος θα κληθούν να δημιουργήσουν μικρά, ορισμένης διάρκειας εθνογραφικά φιλμ/ντοκιμαντέρ, συνοδευόμενα από ανάλογα κείμενα τεκμηρίωσης. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή είναι η γνώση επεξεργασίας εικόνας και ήχου, η οποία τεκμαίρεται είτε μέσω παρακολούθησης ανάλογων μαθημάτων, ή μέσω προσωπικής ενασχόλησης/εμπειρίας.

Μέθοδοι αξιολόγησης: 20% πρωτοτυπία και οργάνωση project, 20% εκπόνηση αναφοράς σχετικής με το παραχθέν φιλμ, 40% αφηγηματική πληρότητα, επαρκής κάλυψη αρχικών στόχων/κεντρικού θέματος, 20% τεχνική αρτιότητα εικόνας-ήχου

Μαθησιακά αποτελέσματα: Η απόκτηση εμπειρίας στην έρευνα και υλοποίηση εθνογραφικών οπτικοακουστικών καταγραφών. Η ευελιξία στη χρήση ποικιλίας μέσων καταγραφής. Η εξάσκηση στην οπτικοακουστική αφήγηση. Η εξάσκηση στην εφαρμογή χρονοδιαγράμματος σε μια ακολουθία σχεδιασμού, έρευνας, συλλογής, τεκμηρίωσης, επεξεργασίας και τελικής υλοποίησης ενός εθνογραφικού φιλμ.

Εφαρμοσμένη Εθνομουσικολογία

Κωδικός: Μ213 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Στο μάθημα «Εφαρμοσμένη Εθνομουσικολογία» εξετάζονται οι πρακτικές διαστάσεις της εθνομουσικολογίας εκτός του ακαδημαϊκού πλαισίου μέσω της συμμετοχικής έρευνας δράσης (π.χ. εθνομουσικολογία και κοινοτική μουσική, εθνομουσικολογία και εκπαίδευση, εθνομουσικολογία και πολιτιστική πολιτική, εθνομουσικολογία και διαχείριση κρίσεων, εθνομουσικολογία και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, εθνομουσικολογία και αναπτυξιακά προγράμματα, εθνομουσικολογία και ΜΜΕ). Η εν λόγω προσέγγιση στοχεύει στην εξισορρόπηση ανάμεσα σε διδασκαλία, έρευνα και ενεργή εμπλοκή στην κοινωνία σε εκπαιδευτικό, πολιτιστικό, πολιτικό, πληροφορικό, καλλιτεχνικό ή ακτιβιστικό επίπεδο. Το μάθημα υποστηρίζεται από εποπτικό υλικό και περιπτώσεις μελέτης (case studies), ενώ η βαθμολόγησή του γίνεται με ενδιάμεση πρόοδο, τελική εργασία και γραπτές εξετάσεις.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC327/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση του μαθήματος προκύπτει από: Α) Προαιρετική ενδιάμεση πρόοδο (20%) που αφορά στην οργάνωση και αξιολόγηση ενός περιορισμένης έκτασης έργου εφαρμοσμένης εθνομουσικολογίας. Β) Υποχρεωτική τελική ατομική εργασία (40%) που αφορά σε εκτενή ανάλυση και σχολιασμό ενός επιστημονικού άρθρου και μίας μελέτης περίπτωσης του συγκεκριμένου πεδίου από τον ελληνικό και διεθνή χώρο. Γ) Υποχρεωτικές τελικές γραπτές εξετάσεις (40%) που περιλαμβάνουν ερωτήματα ιστορικής, θεωρητικής και μεθοδολογικής υφής σχετικά με το πλαίσιο του μαθήματος, συγκριτική αναφορά σε περιπτωσιολογικές μελέτες της εφαρμοσμένης εθνομουσικολογίας, συνοπτική παρουσίαση της ατομικής εργασίας (βλέπε Β.) και των συμπερασμάτων της.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές Α) διαθέτουν: ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων που αφορά σε έναν καινοτόμο τομέα της σύγχρονης εθνομουσικολογικής/ανθρωπολογικής επιστήμης, αντίληψη της ιστορικής προοπτικής εξέλιξης των κλάδων της εφαρμοσμένης εθνομουσικολογίας, εισαγωγικές πληροφορίες πάνω στο θεωρητικό πλαίσιο του γνωστικού αντικειμένου, Β) γνωρίζουν και κατανοούν: τις κύριες αρχές του επιστημονικού κλάδου της εφαρμοσμένης εθνομουσικολογίας, τις σχετικές με το θέμα εξειδικευμένες πηγές βιβλιογραφίας και μελέτης περιπτώσεων, την ορθή χρήση των συστηματικών εργαλείων και τεχνικών για βασικά ζητήματα του πεδίου, Γ) είναι σε θέση: να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αντίστοιχες επιστημονικές εργασίες σε ατομικό/συλλογικό επίπεδο, να μεταφέρουν την εμπειρική τους προσέγγιση σε περιστάσεις εκτός της ακαδημαϊκής έρευνας, να εφαρμόζουν κριτική μεθοδολογία όσον αφορά σε παραδειγματικές περιπτώσεις στον ελληνικό και τον διεθνή χώρο.

Ζητήματα Ιστορικής Εθνομουσικολογίας

Κωδικός: M341 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Ανιχνεύεται η εξέλιξη της ιστορικής εθνομουσικολογικής συνείδησης σε σχέση με τις προσπάθειες συγκρότησης ενός ανάλογου θεωρητικού και μεθοδολογικού πλαισίου με τη συμβολή της ανθρωπολογικής σκέψης. Ειδικότερα, εξετάζεται η ανάδειξη ενός σύγχρονου πεδίου έρευνας, της ιστορικής εθνομουσικολογίας, μέσα από τη συνάντηση της ιστορίας με την εθνομουσικολογία. Στο πλαίσιο αυτό διερευνώνται οι δυνατότητες και περιορισμοί της χρήσης αρχειακών πηγών στην εθνομουσικολογική έρευνα σε συνδυασμό με προκύπτοντα ζητήματα όπως: ποιος είναι (ή μπορεί να είναι) ο ρόλος της εθνομουσικολογίας, μιας επιστήμης που παραδοσιακά στηρίζεται κυρίως στη συγχρονική εμπειρική έρευνα και πώς αφορά έναν εθνομουσικολόγο μια ανάλυση που δεν εστιάζει τόσο σε καθαρά «τεχνικά» μουσικά ζητήματα αλλά επεκτείνεται σε θέματα και τεχνικές έρευνας που κυρίαρχα απασχολούν άλλες επιστήμες.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Εναλλακτικοί τρόποι: 1. Γραπτό δοκίμιο σε ερωτήματα σχετικά με τα συνδεόμενα θεωρητικά-μεθοδολογικά ζητήματα. 2. Απαλλακτική γραπτή εργασία εφαρμοσμένης έρευνας σε συνεννόηση με τον διδάσκοντα 3. Απαλλακτική γραπτή εργασία εφαρμοσμένης έρευνας (30%) σε συνδυασμό με ζωντανή εκτέλεση-παρουσίαση μουσικού αρχειακού υλικού (70%) σε συνεννόηση με τον διδάσκοντα.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Εξοικίωση με μεθόδους ιστορικής έρευνας σε ποικιλία αρχειακών πηγών και ανάλογες τεχνικές ανάλυσης και αξιοποίησης του πρωτογενούς υλικού. Γνώση των σχετικών βασικών θεωρητικών και μεθοδολογικών εργαλείων. Πρακτική εφαρμογή στοχευμένης ερευνητικής διαδικασίας. Γνώση ιστορικού υποβάθρου εξέλιξης των σχετικών εθνομουσικολογικών προβληματισμών.

Ινδική Μουσική

Κωδικός: ΜΜ44 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Η Ινδία αποτελεί κοιτίδα ενός εκ’ των αρχαιοτέρων μουσικών πολιτισμών της ανθρωπότητας. Στόχος του μαθήματος είναι η εισαγωγή των φοιτητών σε ζητήματα που αφορούν την συγκρότηση, την καλλιέργεια και την εξέλιξη της επονομαζόμενης «κλασικής» Ινδικής μουσικής, η ανάπτυξη της οποίας έλαβε χώρα κυρίως στις αυλές των αριστοκρατών. Ο ρόλος της θρησκείας στην εξέλιξη της βεδικής υμνωδίας, η σχέση γλώσσας και μουσικής, η μουσική θεωρία και το τονικό σύστημα, η μουσική σημειογραφία και η αισθητική του ηχοχρώματος, η σύνθεση των οργανικών συνόλων καθώς και οι σχέσεις αλληλοεπιδράσεων με άλλους μουσικούς πολιτισμούς, όπως των Αράβων και των Περσών, αποτελούν μερικές από τις θεματικές ενότητες που εξετάζονται.

Μελωδικές και αρμονικές τεχνικές στη σύγχρονη ποπ μουσική (songwriting)

Κωδικός: Μ331 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ, Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Συνηθίζεται να λέμε ότι τα τραγούδια είναι το ζωτικό αίμα της μουσικής παραγωγής και βιομηχανίας. Ποια είναι, ωστόσο, εκείνα τα μουσικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν αυτή τη σύγχρονη και παγκοσμιοποιημένη μουσική γλώσσα με την τεράστια εμπορική δύναμη; Στην πορεία αυτού του μαθήματος επιχειρείται η πανοραμική εξέταση των τεχνικών της: η blues έκφραση, η εντεινόμενη τροπικότητα, οι μορφισμοί, οι ‘ανάστροφες’ chord progressions, οι διαφορετικές κεντρικότητες μελωδίας και αρμονίας, οι τονικοί άξονες. Αποκαλύπτεται, έτσι, μια διαφορετική αίσθηση της τονικότητας, σε παράλληλη απόκριση με τη μεταβολή και τη μεγέθυνση της φόρμας. Όμως πέρα από την κατανόηση, ο σπουδαστής ενθαρρύνεται να μιλήσει αυτή τη νέα μουσική γλώσσα. Να δημιουργήσει το δικό του υλικό, ακόμη και στο garage band ενός smartphone ή στο περιβάλλον ενός digital audio workstation.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο συνολικός βαθμός του μαθήματος διαμορφώνεται από την εργασία σύνθεσης (50%) και την τελική εξέταση (50%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ειδικότεροι στόχοι, στο πλαίσιο του μαθήματος, είναι: (α) η κατασκευή πεντατονικών και τροπικών μελωδικών μοτίβων, (β) η επέκταση του αρμονικού υλικού με hybrid και quartal chords, (γ) ο σχηματισμός συγχορδιακών συνδέσεων της υποδεσπόζουσας και της υποτονικής, καθώς και ο σχηματισμός μορφισμών φειδωλής κίνησης, (δ) η συνάρμοση μελωδίας και αρμονίας με διαφορετική κεντρικότητα, (ε) η αναγνώριση απλών και σύνθετων δομών, (στ) η υποτυπώδης και βοηθητική ενορχηστρωτικά χρήση εφαρμογών τύπου GarageBand

Μουσικά σύνολα (οργανικά και φωνητικά) της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής

Κωδικός: Μ285 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στο συγκεκριμένο υποχρεωτικό μάθημα κατεύθυνσης, οι φοιτητές μαθαίνουν να συνεργάζονται και να μελετούν εντός ομαδικού πλαισίου, αναπτύσσοντας παράλληλα —σε ατομικό επίπεδο— μουσικές δεξιότητες (δυναμικές, ρυθμική σταθερότητα, έρρυθμος αυτοσχεδιασμός, κ.ά) οι οποίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη μουσική σύμπραξη. Οι μικρές μουσικές ομάδες που θα δημιουργηθούν θα κληθούν να αποδώσουν ρεπερτόριο από ανώνυμα ελληνικά τραγούδια και οργανικούς σκοπούς.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC460/

Μέθοδοι αξιολόγησης: 80% live ή studio performance, 20% εκπόνηση γραπτής εργασίας σχετικής με το θέμα (η παρακολούθηση είναι υποχρεωτική, εφόσον το μάθημα είναι εργαστηριακού χαρακτήρα)

Μαθησιακά αποτελέσματα: 1) Η ελληνική παραδοσιακή μουσική ως «δική μας», (2) Η μουσική πράξη ως σύμβαση και η άρση των απαγορεύσεων, (3) Η τέχνη της συνεργασίας και η συνέπεια ως διαλογικό εργαλείο.

Μουσικά σύνολα της δημοφιλούς μουσικής

Κωδικός: Μ286 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Οι φοιτήτριες/φοιτητές του τμήματος θα κληθούν να δημιουργήσουν μικρά μουσικά γκρουπ με βάση τα μουσικά όργανα τα οποία γνωρίζουν, αλλά και να πειραματιστούν, συνδυάζοντας όργανα, ρυθμούς και μελωδίες από διαφορετικές μουσικές παραδόσεις ή/και σύγχρονα δημοφιλή μουσικά ιδιώματα σε ανάλογη "συνομιλία" με την ελληνική μουσική. Σκοπός του μαθήματος είναι, μεταξύ άλλων, η ανάπτυξη ενορχηστρωτικών ικανοτήτων καθώς και δημιουργικής συνδυαστικής αξιοποίησης οικείων και μη ακουσμάτων.

Μέθοδοι αξιολόγησης: 80% live ή studio performance, 20% εκπόνηση γραπτής εργασίας σχετικής με το θέμα (η παρακολούθηση είναι υποχρεωτική, εφόσον το μάθημα είναι εργαστηριακού χαρακτήρα).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Η δημιουργική αξιοποίηση οικείων μουσικών ερεθισμάτων των φοιτητριών/των σε συνδυασμό με την έρευνα και ανάμιξη διαφορετικών, ενδεχομένως άγνωστων αντίστοιχων, με ανάλογη αξιοποίηση όλου του εύρους της ελληνικής μουσικής. Η απόκτηση εμπειρίας στη συλλογική δημιουργία και διαχείριση μουσικού συνόλου. Η απόκτηση εμπειρίας στην αξιοποίηση της έρευνας ως εργαλείου (ανα)δημιουργίας.

Μουσικά Σύνολα της Μεσογείου

Κωδικός: Μ339 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Πρόκειται για ένα, καταρχήν, πρακτικό μάθημα, κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας του οποίου οι φοιτητές θα πρέπει να σχηματίσουν ένα ή περισσότερα μουσικά σύνολα (αναλόγως της συμμετοχής) με ρεπερτόριο σχετικό με τις λαϊκές ή αστικές λαϊκές μουσικές της Μεσογείου (Τουρκία, αραβόφωνες χώρες, Ισραήλ, Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, βαλκανικές χώρες, αλλά και Πορτογαλία). Οι διαλέξεις θα είναι σεμιναριακού χαρακτήρα, με την παρουσία επίσημων προσκεκλημένων, οι οποίοι, ανάλογα με την ιδιότητα και την πείρα τους, θα μας μιλούν για τις μουσικές παραδόσεις που θα εξετάζουμε ή θα ηγούνται μουσικών πειραματισμών.

Μέθοδοι αξιολόγησης: 80% live ή studio performance, 20% εκπόνηση γραπτής εργασίας σχετικής με το θέμα (η παρακολούθηση είναι υποχρεωτική, εφόσον το μάθημα είναι εργαστηριακού χαρακτήρα)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Να εκφραστούν οι φοιτητές μέσα από τη «μουσική γλώσσα» του Άλλου, να αναπτύξουν κώδικες επικοινωνίας, να καλλιεργήσουν συνεργατικό πνεύμα, να ενστερνιστούν τη σημασία της δέσμευσης, να γνωρίσουν —έστω και επιδερμικά— τις μουσικές της γειτονιάς μας…

Μουσικές παραδόσεις της Μέσης Ανατολής

Κωδικός: Μ254 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα αποτελεί επισκόπηση των μουσικών παραδόσεων της Μέσης Ανατολής με έμφαση στην σύγχρονή ιστορία της περιοχής, από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Εξετάζονται οι ιστορικοί, κοινωνικοί και πολιτικοί παράγοντες που διαμόρφωσαν τη σύνθετη μουσική γεωγραφία της Μέσης Ανατολής και επηρέασαν την εξέλιξη των επιμέρους τοπικών παραδόσεων (Ιράκ, Ιράν, Λίβανος, Συρία, Παλαιστίνη, Ισραήλ, Αίγυπτος κ.λπ.). Οι θεματικές του μαθήματος καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος εθνομουσικολογικών ζητημάτων τα οποία προσεγγίζονται ιστορικά και εθνογραφικά. Μέσω πολλών παραδειγμάτων τοπικών και υπερτοπικών μουσικών ειδών και ιδιωμάτων αναλύονται στοιχεία μορφολογίας, τροπικότητας, αυτοσχεδιαστικών τεχνικών, αισθητικής, ιδεολογίας και ταυτοτήτων τα οποία συνθέτουν τη μουσική επιτέλεση. Στόχος του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους/τις φοιτητές/φοιτήτριες σε μια σημαντική διάσταση της πολιτισμικής ιστορίας της Μέσης Ανατολής αναδεικνύοντας τη γεωγραφική, εθνοτική και γλωσσική πολυμορφία, τις αλληλεπιδράσεις και τις ιστορικές συνέχειες και ασυνέχειες μεταξύ των επιμέρους μουσικών παραδόσεων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/TURKMAS225/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση γίνεται βάσει των ακόλουθων επιμέρους στοιχείων: 1)Υποβολή προσχεδίου της εργασίας (10%) | 6η εβδομάδα, 2) Τελική παρουσίαση εργασίας (20%) | 12η εβδομάδα 3) Γραπτή εργασία (70%) | Εξεταστική περίοδος

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές και οι φοιτήτριες: • θα γνωρίζουν τη βασική μουσική γεωγραφία της Μέσης Ανατολής, τις κύριες μουσικές παραδόσεις της και ένα σχηματικό χρονολόγιο των σημαντικών γεγονότων και τομών στην ιστορική εξέλιξή τους • θα γνωρίζουν τα βασικά συνεκτικά πολιτισμικά στοιχεία αλλά και τις διαφοροποιήσεις που εκφράζονται σε τοπικό επίπεδο των διαφορετικών παραδόσεων, καθώς επίσης και τα αναλυτικά εργαλεία για την πολιτισμική μελέτη τους • θα είναι σε θέση να σχεδιάσουν συγκριτικές μελέτες διαφορετικών μουσικών παραδόσεων της Μέσης Ανατολής και να διατυπώσουν αναλυτικές παρατηρήσεις

Μουσικές ταυτότητες στο σύγχρονο κόσμο

Κωδικός: Μ313 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα αποτελεί μια εθνομουσικολογική προσέγγιση του ρόλου της μουσικής στη συγκρότηση ταυτοτήτων, με εστίαση στη σύγχρονη πολιτισμική ιστορία της Ευρώπης (19ος-21ος αιώνας). Μελετώντας παραδείγματα από διαφορετικές χώρες (π.χ. Ιρλανδία, Φινλανδία, Ελλάδα) και μουσικά είδη (λαϊκή, έντεχνη, δημοφιλής μουσική), θα εξετάσουμε τους τρόπους με τους οποίους η μουσική αποτυπώνει τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς και τις αμφισημίες της νεωτερικότητας, και αποτελεί ένα πεδίο για την παραγωγή «κοινότητας» και ετερότητας. Ενδεικτικές θεματικές: Εθνικισμοί, πολιτισμικές πολιτικές και μουσικές ιστοριογραφήσεις. Έθνη δίχως κράτος. Διασπορά, μετανάστευση και διασυνοριακές ροές. Παγκοσμιοποίηση και κοσμοπολιτισμός. Κινήματα μουσικής αναβίωσης. (Μετα-)σοσιαλιστικές μουσικές οικονομίες. Η Ευρώπη και οι Άλλοι: Μουσικές (απο)αποικιοποιήσεις. Η καλή γνώση αγγλικών είναι πολύ χρήσιμη, καθώς ένα μεγάλο μέρος της υπάρχουσας βιβλιογραφίας δεν έχει εκδοθεί στα ελληνικά. Κατά τη διάρκεια του εξαμήνου οι φοιτητές/τριες καλούνται να συγκροτήσουν τις δικές τους σημειώσεις από τις διαλέξεις και τη βιβλιογραφία του μαθήματος.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC488/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Παρουσίαση στην τάξη 20%.Γραπτή εργασία 80%, η οποία ακολουθεί τα παρακάτω υποχρεωτικά στάδια: 1) Υποβολή προσχεδίου της εργασίας (μισά του εξαμήνου), 2) Τελική παρουσίαση εργασίας (τέλος του εξαμήνου), 3) Γραπτή εργασία (εξεταστική περίοδος)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μέσα από το μάθημα, οι φοιτητές/-τριες αναμένεται: 1) να αποκτήσουν αναλυτικά εργαλεία για τη θεώρηση και μελέτη των μουσικών ταυτοτήτων στο σύγχρονο κόσμο, 2) να κατανοήσουν τη μουσική αλλαγή σε συνάρτηση με ευρύτερους ιστορικούς, κοινωνικούς και πολιτισμικούς μετασχηματισμούς, 3) να αποκτήσουν γενική εποπτεία μουσικών παραδόσεων και εθνογραφικών παραδειγμάτων από διάφορα μέρη της Ευρώπης, 4) να αναπτύξουν βασικές ικανότητες ατομικής μελέτης και έρευνας, καθώς και ομαδικής συζήτησης πάνω στα κεντρικά ζητήματα του μαθήματος

Μουσικές της Μεσογείου: Βόρεια Αφρική

Κωδικός: ΜΜ116 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Κομβικό σημείο εστίασης του ενδιαφέροντος του μαθήματος «Μουσικές της Μεσογείου: Βόρεια Αφρική» αποτελεί η σχέση μουσικής και κουλτούρας όπως αυτή αντιμετωπίζεται θεωρητικά και μεθοδολογικά από τις εκάστοτε επιτόπιες εθνομουσικολογικές έρευνες. Μέσα από τη μελέτη συγκεκριμένων μουσικών εθνογραφιών και ακούγοντας επιλεγμένα μουσικά παραδείγματα θα περιηγηθούμε γεωγραφικά στο Μαρόκο, όπου θα ασχοληθούμε με τη θεματική μουσική και trance εθνογραφικά παραδείγματα των τελετουγικών μουσικών των Gnawa και των Tuareg και στην Τυνησία και τη μουσική των Stambeli. Στη συνέχεια θα μας απασχολήσει η ευρύτερη αραβοανδαλουσιανή παράδοση, όπως αναπτύχθηκε και καλλιεργήθηκε στις χώρες του Μαγκρέμπ και συγκεκριμένα το είδος maluf της Τυνησίας. Στην Αλγερία θα σταθούμε στο rai εντός της χώρας αλλά και των Αλγερινών μεταναστών στο Παρίσι. Τέλος, θα ασχοληθούμε με τις ποικίλες λαϊκές και θρησκευτικές παραδόσεις στην Αίγυπτο.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC271/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο τρόπος εξέτασης του μαθήματος θα ανακοινωθεί στο eclass

Μαθησιακά αποτελέσματα: Να κατανοήσουν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές την εθνομουσικολογική θεωρητική και μεθοδολογική οπτική στο παράδειγμα των μουσικών πολιτισμών της Μεσογείου, καθώς εστιάζει σε μια συγκεκριμένη μουσική παράδοση και στους τρόπους που αυτή συνδέεται και αναδεικνύει την κουλτούρα των ανθρώπων που την ζουν. Να αναπτύξουν την συγκριτική και συνθετική σκέψη αποκτώντας γνώσεις ως προς τις διαφορετικές μουσικές παραδόσεις της Μεσογείου. Να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους ως προς τη σχέση μουσική και κουλτούρα μέσα από συγκεκριμένες επιτόπιες εθνομουσικολογικές έρευνες στους μουσικούς πολιτισμούς της Μεσογείου. Να μάθουν να σχετικοποιούν και να συσχετίζουν το μουσικό υλικό για το οποίο πληροφορούνται με το ευρύτερο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτό αναπτύσσεται. Να προβληματιστούν ως προς το ερώτημα σε ποιο βαθμό και με ποια κριτήρια μπορούμε να κάνουμε λόγο για ένα εννιαίο μουσικό μεσογειακό ιδίωμα.

Μουσικές της Μεσογείου: Νότια Ευρώπη

Κωδικός: ΜΜ121 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Κομβικό σημείο εστίασης του ενδιαφέροντος του μαθήματος «Μουσικές της Μεσογείου: Νότια Ευρώπη» αποτελεί η σχέση μουσικής και κουλτούρας, όπως αυτή αντιμετωπίζεται θεωρητικά και μεθοδολογικά από τις εκάστοτε επιτόπιες εθνομουσικολογικές έρευνες. Μέσα από τη μελέτη μουσικών εθνογραφιών και ακούγοντας συγκεκριμένα μουσικά παραδείγματα θα ξεκινήσουμε τη μουσική μας περιήγηση επικεντρώνοντας σε αστικές μουσικές παραδόσεις της Μεσογείου. Εκκινώντας δυτικά από τις αστικές μουσικές παραδόσεις της Ιβηρικής χερσονήσου (Ισπανία-Πορτογαλία) θα μας απασχολήσουν κυρίως τα μουσικά είδη του ανδαλουσιανού flamenco και των πορτογαλικών fados. Στη συνέχεια θα κινηθούμε ανατολικά και θα επικεντρώσουμε στις πολυφωνικές μουσικές παραδόσεις των τριών νησιών της κεντρικής Mεσογείου, την Κορσική, τη Σαρδηνία και τη Μάλτα. Περνώντας και από τη Νότια Ιταλία θα φτάσουμε στον ελλαδικό χώρο όπου επιλεγμένες μουσικές εθνογραφίες θα μας δώσουν το στίγμα των πολύμορφων και πολυποίκιλων μουσικών κουλτουρών του ελλαδικού χώρου.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC284/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο τρόπος εξέτασης του μαθήματος θα ανακοινωθεί στο eclass

Μαθησιακά αποτελέσματα: Να κατανοήσουν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές την εθνομουσικολογική θεωρητική και μεθοδολογική οπτική στο παράδειγμα των μουσικών πολιτισμών της Μεσογείου, καθώς εστιάζει σε μια συγκεκριμένη μουσική παράδοση και στους τρόπους που αυτή συνδέεται και αναδεικνύει την κουλτούρα των ανθρώπων που την ζουν. Να αναπτύξουν την συγκριτική και συνθετική σκέψη αποκτώντας γνώσεις ως προς τις διαφορετικές μουσικές παραδόσεις της Μεσογείου. Να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους ως προς τη σχέση μουσική και κουλτούρα μέσα από συγκεκριμένες επιτόπιες εθνομουσικολογικές έρευνες στους μουσικούς πολιτισμούς της Μεσογείου. Να μάθουν να σχετικοποιούν και να συσχετίζουν το μουσικό υλικό για το οποίο πληροφορούνται με το ευρύτερο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτό αναπτύσσεται. Να προβληματιστούν ως προς το ερώτημα σε ποιο βαθμό και με ποια κριτήρια μπορούμε να κάνουμε λόγο για ένα εννιαίο μουσικό μεσογειακό ιδίωμα.

Μουσικές του κόσμου

Κωδικός: Μ222 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Υπό τη σκέπη των «Μουσικών του Κόσμου» θα ασχοληθούμε σε αυτό το εξάμηνο με τις μουσικές της Λατινικής Αμερικής. Θα ξεκινήσουμε με μια σύντομη εισαγωγή στις κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της ιστορίας της Λατινικής Αμερικής από την ανακάλυψη της το 1492 μέχρι και τον ολοκληρωτικό αποικισμό της από τους Ευρωπαίους και τη αποφασιστική επίδραση -κοινωνική/πολιτισμική και μουσική- του διατλαντικού αφρικανικού δουλεμπορίου. Θα μας απασχολήσουν διαδοχικά οι μουσικές της Καραϊβικής (Rumba, Son, Salsa), της Βραζιλίας (Capoeira, Candomble, Samba), η μεγάλη παράδοση του Tango της Αργεντινής, και θα κλείσουμε με τη περιοχή των Άνδεων και συγκεκριμένα τις μουσικές παραδόσεις του Περού. Θεματικά θα μας απασχολήσουν ζητήματα όπως η σχέση της μουσικής με τη φυλή/εθνότητα και τη συγκρότηση των εθνικών κρατών, η σχέση της μουσικής με την πολιτική και την παγκοσμιοποίηση.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC348/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο τρόπος εξέτασης του μαθήματος θα ανακοινωθεί στο eclass

Μαθησιακά αποτελέσματα: Να κατανοήσουν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές την εθνομουσικολογική θεωρητική και μεθοδολογική οπτική στο παράδειγμα των μουσικών παραδόσεων της Λατινικής Αμερικής, καθώς μέσα από τη μελέτη επιτόπιων εθνομουσικολογικών ερευνών (μουσικές εθνογραφίες) εστιάζουμε σε μια συγκεκριμένη μουσική παράδοση και στους τρόπους που αυτή συνδέεται και αναδεικνύει την κουλτούρα των ανθρώπων που τη ζουν, τη διαμορφώνουν και την επιτελούν. Να αναπτύξουν την συγκριτική και συνθετική σκέψη αποκτώντας γνώσεις ως προς τις διαφορετικές μουσικές παραδόσεις της Λατινικής Αμερικής. Να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους ως προς τη σχέση μουσική και κουλτούρα μέσα από συγκεκριμένες επιτόπιες εθνομουσικολογικές έρευνες στις μουσικές κουλτούρες της Λατινικής Αμερικής. Να μάθουν συσχετίζουν το μουσικό υλικό για το οποίο πληροφορούνται με το ευρύτερο ιστορικό, πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο της αποικιο- και μετααποικιακής εποχής της Λατινικής Αμερικής

Μουσική και αυτοσχεδιασμός

Κωδικός: Μ250 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Ο όρος αυτοσχεδιασμός περιγράφει ένα ευρύ φάσμα πρακτικών και ιδιωμάτων που ποικίλουν μεταξύ των διαφορετικών μουσικών παραδόσεων ανά τον κόσμο. Κοινό σημείο μεταξύ των αυτοσχεδιαστικών παραδόσεων αποτελεί η μουσική δημιουργία στην πορεία της εκτέλεσης. Το μάθημα εξετάζει τον αυτοσχεδιασμό από την αναλυτική σκοπιά της εθνομουσικολογίας εστιάζοντας στις διαφορετικές εκφάνσεις και πρακτικές του σε διαπολιτισμικό επίπεδο. Μέσα από την παρουσίαση διαφορετικών αυτοσχεδιαστικών ειδών και παραδόσεων (προφορικές επικές παραδόσεις της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, λόγιες μουσικές της Ασίας, σύγχρονος αυτοσχεδιασμός κ.λπ.) εξετάζονται τα όρια μεταξύ της μουσικής (ανα)σύνθεσης και επιτέλεσης, ο ρόλος της προφορικότητας και της εγγραμματοσύνης στη μουσική δημιουργία, η διαδικασία μύησης και μάθησης αυτοσχεδιαστικών τεχνικών, οι αντιλήψεις σχετικά με την ελευθερία και την ευρηματικότητα των μουσικών κατά την μουσική δημιουργία και οι κοινωνικές και πολιτισμικές συνδηλώσεις μουσικών κοινοτήτων των οποίων οι ταυτότητες συγκροτούνται στη βάση αυτοσχεδιαστικών πρακτικών. Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές/-τριες στη μουσική και εννοιολογική πολυμορφία του αυτοσχεδιασμού και στη μεθοδολογία μελέτης και κατανόησης των διαφορετικών αυτοσχεδιαστικών πρακτικών σε διαπολιτισμικό επίπεδο.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC388/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση γίνεται βάσει των ακόλουθων επιμέρους στοιχείων: 1) Υποβολή προσχεδίου της εργασίας (10%) | 6η εβδομάδα, 2) Παρουσίαση – Μουσική ανάλυση (10%) | 8η εβδομάδα, 3) Τελική παρουσίαση εργασίας (10%) | 12η εβδομάδα, 4) Γραπτή εργασία (70%) | Εξεταστική περίοδος

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές και οι φοιτήτριες: • θα γνωρίζουν το εύρος της έννοιας του αυτοσχεδιασμού σε διαπολιτισμικό επίπεδο και θα έχουν απόκτηση γενική εποπτεία διαφορετικών αυτοσχεδιαστικών μουσικών παραδόσεων • θα γνωρίζουν τα αναλυτικά εργαλεία για την πολιτισμική μελέτη και ανάλυση αυτοσχεδιαστικών μουσικών πρακτικών • θα είναι σε θέση να σχεδιάσουν συγκριτικές μελέτες αυτοσχεδιαστικών μουσικών παραδόσεων και να διατυπώσουν αναλυτικές παρατηρήσεις

Μουσική και κινηματογράφος. Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις

Κωδικός: ΜΜ86 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα «Μουσική και Κινηματογράφος: Ανθρωπολογικές Προσεγγίσεις» καλύπτει τη μελέτη της σχέσης της μουσικής με τις κινούμενες εικόνες σε ιστορική-ανθρωπολογική προοπτική. Εξετάζονται ζητήματα όπως η σκηνική μουσική, η μουσική στον βωβό και τον ηχητικό κινηματογράφο (πρακτικές, λειτουργίες και χρήσεις), τα σύγχρονα θεωρητικά και μεθοδολογικά μοντέλα ανάλυσης της κινηματογραφικής μουσικής, τα μουσικά-κινηματογραφικά είδη (genres), η κινηματογραφική μουσική υπό το πρίσμα της θεωρίας της επιτέλεσης, καθώς και οι νέοι επιστημονικοί κλάδοι της ανθρωπολογίας της κινηματογραφικής μουσικής και της (εθνο)μουσικολογίας του κινηματογράφου. Το μάθημα υποστηρίζεται από οπτικοακουστικά παραδείγματα και η βαθμολόγησή του γίνεται με ενδιάμεση πρόοδο, τελική εργασία και γραπτές εξετάσεις.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC226/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση του μαθήματος προκύπτει από: Α) Προαιρετική ενδιάμεση πρόοδο (20%) που αφορά στη δημιουργία πρωτότυπης σύνθεσης ή στην επιμέλεια προϋπάρχουσας μουσικής ως επένδυση σε βωβή ταινία. Β) Υποχρεωτική τελική ατομική εργασία (40%) που αφορά σε ανάλυση και σχολιασμό μίας ταινίας μυθοπλασίας με έμφαση στη σχέση της μουσικής με την εικόνα. Γ) Υποχρεωτικές τελικές γραπτές εξετάσεις (40%) που περιλαμβάνουν ερωτήματα ιστορικής, θεωρητικής και μεθοδολογικής υφής σχετικά με το πλαίσιο του μαθήματος, συγκριτική αναφορά σε οπτικοακουστικά παραδείγματα από σχετικές ταινίες, συνοπτική παρουσίαση της ατομικής εργασίας (βλέπε Β.) και των συμπερασμάτων της.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές Α) διαθέτουν: ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων για τη σχέση μουσικής και κινηματογράφου, αντίληψη της ιστορικής προοπτικής της σύνδεσης των δύο ανωτέρω τεχνών, εισαγωγικές πληροφορίες πάνω στο θεωρητικό πλαίσιο του γνωστικού αντικειμένου, Β) γνωρίζουν και κατανοούν: τις κύριες αρχές του επιστημονικού κλάδου της μουσικολογίας του κινηματογράφου, τις σχετικές με το θέμα εξειδικευμένες πηγές βιβλιογραφίας και φιλμογραφίας, την ορθή χρήση των συστηματικών εργαλείων και τεχνικών για βασικά ζητήματα του πεδίου, Γ) είναι σε θέση: να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αντίστοιχες επιστημονικές εργασίες σε ατομικό επίπεδο, να μεταφέρουν την εμπειρική τους προσέγγιση σε περιστάσεις εκτός της ακαδημαϊκής έρευνας, να εφαρμόζουν κριτική μεθοδολογία στην μουσική-κινηματογραφική ανάλυση και ερμηνεία.

Μουσική και Παγκοσμιοποίηση

Κωδικός: M342 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Οι μουσικές του κόσμου υπό μια διττή προσέγγιση: Α. Η σύγχρονη εθνομουσικολογική σκέψη στο ζήτημα “World Music” υπό το πρίσμα μιας επιστημολογικής όσο και οντολογικής προοπτικής. Διερεύνηση εννοιών όπως: παγκοσμιοποίηση, φολκλόρ και έθνικ σε συνδυασμό με ειδικότερες ενδεικτικές παραμέτρους (οικονομίας- τουρισμού, προπαγάνδας. κλπ.). Β. Ειδικότερη προσέγγιση επιλεγμένων μουσικών δικτύων με χρήση εκτενούς οπτικοακουστικού υλικού.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Εναλλακτικοί τρόποι: 1. Γραπτό δοκίμιο σε ερωτήματα σχετικά με τα συνδεόμενα θεωρητικά-μεθοδολογικά ζητήματα. 2. Απαλλακτική γραπτή εργασία εφαρμοσμένης έρευνας σε συνεννόηση με τον διδάσκοντα 3. Απαλλακτική γραπτή εργασία εφαρμοσμένης έρευνας (30%) σε συνδυασμό με ζωντανή εκτέλεση-παρουσίαση επιλεγμένου μουσικού υλικού (70%) σε συνεννόηση με τον διδάσκοντα.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Επαφή με συγκεκριμένα μουσικά-πολιτισμικά δίκτυα. Κατανόηση βασικών όρων που σχετίζονται με την έννοια World Music. Αντίληψη των πολύπλοκων διαχρονικών διαδικασιών μουσικής και πολιτισμικής ώσμωσης σε σχέση με την επιρροή της παγκοσμιοποίησης. Η σχέση και ο ρόλος της ελληνικής μουσικής.

Μουσική καταγραφή και ανάλυση στην εθνομουσικολογία

Κωδικός: Μ148 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Η μουσική καταγραφή και η ανάλυση αποτελούν δύο από τα κυριότερα επιστημονικά εργαλεία της εθνομουσικολογικής έρευνας σε ότι αφορά την προσέγγιση και κατανόηση των τονικών συστημάτων και των μορφολογικών χαρακτηριστικών προφορικών μουσικών ιδιωμάτων ή παραδόσεων. Στόχος του μαθήματος είναι η εκμάθηση της μεθόδου μουσικής καταγραφής και ανάλυσης, καθώς και η ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων της σημειογραφικής αποτύπωσης του ήχου, που προκύπτουν λόγω της ιδιομορφίας των διαφορετικών μουσικών ιδιωμάτων.

Μουσική, χορός και πολιτική

Κωδικός: ΜΜ131 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα «Μουσική, χορός και πολιτική» εξετάζει τους τρόπους που οι επιτελεστικές τέχνες της μουσικής και του χορού εμπλέκονται με την πολιτική σε διαφορετικά ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια. Θα μας απασχολήσουν οι τρόποι διερεύνησης της σχέσης μουσικής, χορού και πολιτικής που μεθοδολογικά εκτείνονται από την ανθρωπολογική μελέτη αρχείων (ιστορικών ντοκουμέντων, ημερήσιου και περιοδικού τύπου εφημερίδων ), τη συλλογή και μελέτη των στίχων τραγουδιών διαμαρτυρίας και αντίστασης αλλά και την εκπόνηση επιτόπιων ανθρωπολογικών ερευνών. Θεωρητικά θα συζητήσουμε τους τρόπους προσέγγισης που υιοθέτησαν οι πολιτισμικές σπουδές, κοινωνικές επιστήμες και η ανθρωπολογία ειδικότερα στη μελέτη της σχέσης της μουσικής με τα κοινωνικά κινήματα. Θεματικά θα ασχοληθούμε με τη σχέση του χορού και της πολιτικής σε ολοκληρωτικά καθεστώτα στην Ευρώπη και των εθνικών πολιτικών επιλογών ανάδειξης μιας συγκεκριμένης μουσικής και χορευτικής παράδοσης σε ευρωπαϊκές και αραβικές κουλτούρες. Τέλος, θα επικεντρώσουμε στη σχέση της μουσικής και του χορού με την σύγχρονη πολιτική και κινηματική πραγματικότητα στην Ελλάδα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC175/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο τρόπος εξέτασης του μαθήματος θα ανακοινωθεί στο eclass

Μαθησιακά αποτελέσματα: Να κατανοήσουν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές την θεωρητική και μεθοδολογική προσέγγιση της σχέσης μουσικής, χορού και πολιτικής Να αναπτύξουν την συγκριτική και συνθετική σκέψη αποκτώντας γνώσεις ως προς τις διαφορετικές πολιτικές χρήσης των επιτελεστικών τεχνών της μουσικής και του χορού. Να προβληματιστούν ως προς τη δυναμική της μουσικής και του χορού σε μια κινηματική διαδικασία Να διευρύνουν τις γνώσεις τους με βάση ιστορικά παραδείγματα ως προς τους τρόπους που η επίσημη πολιτική επιλέγει να αναδείξει μία μουσική/χορευτική παράδοση, να ‘διαγράψει’ ή να απαγορεύσει κάποια άλλη προκειμένου να διαμορφώσει νέες συνειδήσεις ή να χειραγωγήσει παλιές.

Οθωμανική μουσική παράδοση

Κωδικός: Μ249 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα εξετάζει τη λόγια μουσική παράδοση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας η οποία καλλιεργήθηκε αρχικά υπό την υποστήριξη της οθωμανικής Αυλής και συγκεκριμένων σουφικών αδελφοτήτων και επεκτάθηκε από τον 18ο αι. και έπειτα στα μεγάλα αστικά κέντρα της αυτοκρατορίας (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Θεσσαλονίκη), προσελκύοντας τη συμμετοχή μουσικών των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων (Ρωμιών/Ελληνορθοδόξων, Εβραίων, Αρμενίων). Επιπλέον, το μάθημα καλύπτει την ενσωμάτωση και το μετασχηματισμό της οθωμανικής αστικής μουσικής στους θεσμούς και τα ιδρύματα μουσικής εκπαίδευσης και επιτέλεσης του σύγχρονου τουρκικού κράτους μετά τη ίδρυση του (1923). Στις διαλέξεις του μαθήματος αντιπαραβάλλονται οι ιδρυτικοί μύθοι και οι γραπτές πηγές της οθωμανικής μουσικής και παρουσιάζονται οι βασικές ιστορικές φάσεις της διαμόρφωσής της. Αναλύονται οι θεσμοί υποστήριξης της μουσικής δημιουργίας και επιτέλεσης, οι κύριες μουσικές φόρμες, τα μουσικο-ποιητικά και συνθετικά πρότυπα και το σύστημα διδασκαλίας και μετάδοσης του μουσικού ρεπερτορίου. Τέλος, δίνεται έμφαση στις ιδεολογικές και αισθητικές διαστάσεις του μετασχηματισμού της οθωμανικής μουσικής παράδοσης στην σύγχρονη μορφή της, κατά την μετάβαση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο σύγχρονο τουρκικό κράτος. Στόχος του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους/τις φοιτητές/-τριες στις ιδιαίτερες πτυχές του οθωμανικού μουσικού πολιτισμού και στην κατανόηση των κεντρικών μορφολογικών, αισθητικών και πολιτικών ζητημάτων που σχετίζονται με την ιστορική εξέλιξη του μουσικού είδους.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC194/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση γίνεται βάσει των ακόλουθων επιμέρους στοιχείων: 1) Υποβολή προσχεδίου της εργασίας (10%) | 6η εβδομάδα, 2) Παρουσίαση – Μουσική ανάλυση (10%) | 8η εβδομάδα, 3) Τελική παρουσίαση εργασίας (10%) | 12η εβδομάδα, 4) Γραπτή εργασία (70%) | Εξεταστική περίοδος

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές και οι φοιτήτριες: • θα γνωρίζουν τις ιστορικές και πολιτισμικές συνθήκες που συνέβαλαν στην διαμόρφωση της οθωμανικής μουσικής και ένα σχηματικό χρονολόγιο των σημαντικών γεγονότων και τομών στην ιστορική εξέλιξή της • θα γνωρίζουν κεντρικά πρόσωπα και εκπρόσωπους διαφορετικών ιστορικών φάσεων, βασικές ιστορικές πηγές και τη σχετική μουσική γραμματεία • θα είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τις βασικές μουσικές φόρμες του φωνητικού και οργανικού ρεπερτορίου, τα βασικά χαρακτηριστικά του τροπικού μουσικού συστήματος και των ρυθμικών κύκλων, τα μουσικά όργανα και τους τύπους ορχηστρών • θα είναι σε θέση διατυπώσουν ερευνητικά ερωτήματα σχετικά με την ιστορική εξέλιξη της οθωμανικής μουσικής και τις σύγχρονες ιδεολογικές και πολιτικές προεκτάσεις αυτής της παράδοσης

Οργάνωση και διαχείριση εθνομουσικολογικών αρχείων

Κωδικός: Μ212 | Τύπος: Κ2ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στο μάθημα «Οργάνωση και Διαχείριση Εθνομουσικολογικών Αρχείων» εξετάζονται οι κύριες αρχές της (μουσικής) βιβλιοθηκονομίας και της οργάνωσης του εθνομουσικολογικού υλικού, από την έρευνα έως και την προβολή του, σε βασικές θεματικές ενότητες όπως εθνομουσικολογία και αρχεία, εθνομουσικολογία και μουσεία, εθνομουσικολογία και βιβλιοθήκες, εθνομουσικολογικές καταγραφές και ταξινομικά συστήματα, σύγχρονες βάσεις εθνομουσικολογικών δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζονται και χρησιμοποιούνται εργαλεία που αφορούν στη δημιουργία και διαχείριση ποικίλων μορφών δεδομένων (γραπτών, προφορικών, οπτικών, ηχητικών και οπτικοακουστικών). Το μάθημα υποστηρίζεται από εποπτικό υλικό και περιπτώσεις μελέτης (case studies), ενώ η βαθμολόγησή του γίνεται με ενδιάμεση πρόοδο, τελική εργασία και γραπτές εξετάσεις.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC326/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση του μαθήματος προκύπτει από: Α) Προαιρετική ενδιάμεση πρόοδο (20%) που αφορά σε εκτενή ανάλυση και σχολιασμό μίας μελέτης περίπτωσης του συγκεκριμένου πεδίου από τον ελληνικό ή τον διεθνή χώρο. Β) Υποχρεωτική τελική ατομική εργασία (40%) που αφορά στη δημιουργία μίας πρωτότυπης βάσης εθνομουσικολογικών δεδομένων. Γ) Υποχρεωτικές τελικές γραπτές εξετάσεις (40%) που περιλαμβάνουν ερωτήματα ιστορικής, θεωρητικής και μεθοδολογικής υφής σχετικά με το πλαίσιο του μαθήματος, συγκριτική αναφορά σε περιπτωσιολογικές μελέτες οργάνωσης και διαχείρισης (εθνο)μουσικολογικών αρχείων, συλλογών, βιβλιοθηκών και μουσείων, συνοπτική παρουσίαση της ατομικής εργασίας (βλέπε Β.) και των συμπερασμάτων της.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές Α) διαθέτουν: ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων που αφορά στην οργάνωση και τη διαχείριση των εθνομουσικολογικών αρχείων, συλλογών, βιβλιοθηκών και μουσείων, αντίληψη της ιστορικής διαμόρφωσης των κλάδων της μουσικής αρχειονομίας και βιβλιοθηκονομίας, εισαγωγικές πληροφορίες πάνω στο θεωρητικό πλαίσιο του γνωστικού αντικειμένου, Β) γνωρίζουν και κατανοούν: τις κύριες αρχές οργάνωσης και διαχείρισης εθνομουσικολογικού υλικού, τις σχετικές με το θέμα εξειδικευμένες πηγές βιβλιογραφίας και μελέτης περιπτώσεων, την ορθή χρήση των συστηματικών εργαλείων και τεχνικών για βασικά ζητήματα του πεδίου, Γ) είναι σε θέση: να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αντίστοιχες επιστημονικές εργασίες σε ατομικό/συλλογικό επίπεδο, να μεταφέρουν την εμπειρική τους προσέγγιση σε περιστάσεις εκτός της ακαδημαϊκής έρευνας, να εφαρμόζουν κριτική μεθοδολογία όσον αφορά σε παραδειγματικές περιπτώσεις στον ελληνικό και τον διεθνή χώρο.

Μαθήματα Επιλογής της Κατεύθυνσης

Εθνομουσικολογία και ακουστικός πολιτισμός

Κωδικός: Μ314 | Τύπος: Κ2ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα αποτελεί μία εισαγωγή στις έννοιες και την προβληματική της πολιτισμικής μελέτης του ήχου και της ακρόασης. Επιχειρείται η ένταξη της μουσικής στο ευρύτερο πεδίο του ήχου και η θεώρηση του μουσικού πολιτισμού ως «ακουστικού πολιτισμού» (auditory culture). Οι φοιτητές/-τριες εξοικειώνονται με τα θεωρητικά και μεθοδολογικά εργαλεία της ιστορικής, εθνογραφικής και καλλιτεχνικής έρευνας του ήχου. Μαθαίνουν να προσεγγίζουν τις ιστορικές πηγές μέσα από την οπτική της ακουστικής ιστορίας, ενώ πραγματοποιούν ασκήσεις ακουστικού περιπάτου, εκπαιδευτικού ηχητικού περιπάτου, και ηχητικής σύνθεσης και επιτέλεσης. Το μάθημα συνδυάζει μικρές διαλέξεις με συζήτηση και βιωματικές δράσεις εντός και εκτός τάξης.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC502/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ομαδικές ασκήσεις που πραγματοποιούνται στην τάξη. 4 εργασίες που πραγματοποιούνται στη διάρκεια του εξαμήνου και παρουσιάζονται υποχρεωτικά στην τάξη. Ημερολόγιο μαθησιακής πορείας το οποίο υποβάλλεται στο τέλος του εξαμήνου.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/-τριες είναι σε θέση να: 1) κατανοούν βασικές θεωρητικές, μεθοδολογικές και εκπαιδευτικές διαστάσεις στη μελέτη του ήχου και της πολιτισμικής ακρόασης, 2) αντιλαμβάνονται τη σημασία των αισθήσεων και των νέων ψηφιακών τεχνολογιών στην ιστορική και εθνογραφική έρευνα του ήχου, 3) ευαισθητοποιηθούν γύρω από ζητήματα ακουστικής οικολογίας και βιωσιμότητας των ηχητικών και μουσικών πολιτισμών, 4) σχεδιάσουν ακουστικό και ηχητικό περίπατο, 5) αναπτύξουν βασικές ικανότητες αυτόνομης και ομαδικής εργασίας.

Μουσικοί Χάρτες του Ελληνισμού. Μουσικά δίκτυα

Κωδικός: Μ220 | Τύπος: Κ2ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Τι είναι η γεωγραφία, αν δεν είναι η χάραξη και η ερμηνεία των γραμμών (Olssen, 1992); Ωστόσο, το σύνορο δεν είναι ένας δημοφιλής όρος, ιδιαίτερα σήμερα που επιστημονικά ενδιαφερόμαστε περισσότερο για τη ρευστότητα και την πλαστικότητα, για την κατάρριψη των γραμμών ανάμεσα στην τέχνη και την καθημερινότητα, για την πολλαπλότητα των ταυτοτήτων, κυρίως όμως για έναν κόσμο που διαρκώς αναμειγνύει το ‘εδώ’ με το ‘εκεί’. Και σε αυτό το παιχνίδι της μείξης, ο χώρος, που είναι συνεχώς πολιτισμικά παραγόμενος και αναπαραγόμενος, παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η μουσική με τη σειρά της είναι ο κατεξοχήν ενεργοποιητής του χώρου με τη δυνατότητα που δίνει στους ανθρώπους να τον δομούν και ενίοτε να τον κάνουν τον ‘τόπο’ τους, καθώς έχει πρόσβαση στο πλέγμα της μνήμης και του συναισθήματος, λειτουργεί στο ευρύτερο πολιτισμικό συγκείμενο και αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για πολλαπλές μορφές έκφρασης. Οι τρόποι με τους οποίους η μουσική διασχίζει τη φυσική γεωγραφία και δίνει νόημα στον δομημένο χώρο μέσα από τις εμπειρίες των ανθρώπων μας εισάγει, κατά έναν τρόπο, σε ένα πιο υψηλό επίπεδο ανθρωπογεωγραφίας μέσα στην επιστήμη της εθνομουσικολογίας. Αυτοί οι τρόποι είναι ο μηχανισμός που θα ανακαλύψουμε να λειτουργεί ως συνεκτικός ιστός ανάμεσα στις κατά τόπους λαϊκές μουσικές παραδόσεις του Ελληνισμού και τη σύγχρονη επιτέλεσή τους σε πολλά διαφορετικά συγκείμενα, συστατικά δηλαδή της πλατφόρμας που δημιουργεί και αναπτύσσει τις ελληνικές μουσικές κοινότητες και δίκτυα. Έτσι θα εξετάσουμε το πώς μπορούν να δημιουργηθούν πολλαπλοί και πολυεπίπεδοι μουσικοί χάρτες.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC350/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ατομική Εργασία (60%) Επιλογή μιας θεματικής από έναν προτεινόμενο κατάλογο, σχετική με τα θέματα που καλύπτονται από τις διαλέξεις. Γραπτή Εξέταση (40%) Εξέταση πάνω στο περιεχόμενο του μαθήματος και σε όλες τις θεματικές ενότητες που καλύπτονται από τις διαλέξεις.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος είναι να σκιαγραφηθούν οι μουσικοί χάρτες του Ελληνισμού συνδυάζοντας εργαλεία της μουσικολογικής ανάλυσης, της οργανολογίας, της θεωρίας δικτύων μαζί με εθνογραφικά δεδομένα. Στον πρώτο κύκλο μαθημάτων θα αναλυθεί ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η μουσική στις αγροκτηνοτροφικές κοινωνίες της στεριανής Ελλάδας, δίνοντας έμφαση στη διάκριση μεταξύ φωνητικής και οργανικής μουσικής. Ειδικός λόγος θα γίνει για τα παλαιά όργανα των αγροκτηνοτροφικών κοινωνιών (γκάιντα, τσαμπούνα κ.λπ.). Τις ιδιαιτερότητες της τεχνικής παιξίματός τους, το ρεπερτόριο καθώς και την ιδιαίτερη ηχητική αισθητική η οποία απορρέει από τα ιδιαίτερά τους χαρακτηριστικά. Οι μουσικές του ζουρνά θα γίνουν η αφορμή για να εξεταστεί το φαινόμενο της τροπικότητας, καθώς και αυτό του επαγγελματισμού στη μουσική, στο πλαίσιο μιας προνεωτερικής πολιτείας. Τα μουσικά όργανα του Αιγαίου, σε συνδυασμό με τις επιτελεστικές πρακτικές του γλεντιού θα είναι η αφορμή για να εξεταστούν οι μουσικές του Αρχιπελάγους σε μια άλλη ομάδα μαθημάτων. Η είσοδος και διάδοση του κλαρίνου θα είναι η αφορμή για διευρυμένη συζήτηση στο πλαίσιο του μαθήματος. Από τη μια, θα εξεταστεί ο αντίκτυπος της διάδοσης του οργάνου στις κατά τόπους μουσικές: πώς το νέο όργανο διαχειρίστηκε τα κατά τόπους οργανικά ρεπερτόρια, πώς επεξεργάστηκε τα τραγουδιστικά ρεπερτόρια, πώς εισήγαγε κομμάτια μέσα από τα δίκτυα των επαγγελματιών μουσικών και των χώρων επιτέλεσης. Από την άλλη, θα εξεταστεί το πέρασμα στην εποχή της νεωτερικότητας με αφορμή τα «νέα ήθη» που έφερε στην μουσική το κλαρίνο και τα συνοδευτικά του όργανα. Ειδικός λόγος θα γίνει για την δισκογραφία και την λογική μέσα από την οποία δισκογραφήθηκε ό,τι δισκογραφήθηκε. Ο αντίκτυπος της δισκογραφίας στις επιτελεστικές πρακτικές των γλεντιών και η διαμόρφωση ρεπερτορίων και ηχητικών αισθητικών. Οι ευρύτερες κοινωνικοπολιτισμικές αλλαγές που έλαβαν χώρα από την εποχή του Μεσοπολέμου ως τις μέρες μας θα αποτελέσουν τον καμβά για μια παράλληλη εξέταση μουσικών ιδιωμάτων απ’ όλα τα μέρη του Ελληνισμού. Θα δοθεί έμφαση στον ρόλο που έπαιξε η αστικοποίηση, η μετανάστευση, ο εξηλεκτρισμός του ήχου, η μουσική βιομηχανία, καθώς και η πρόσφατη αναγέννηση του ενδιαφέροντος για την παραδοσιακή μουσική.

Σεμινάρια Κατεύθυνσης

Σεμινάριο: μεθοδολογία της έρευνας

Κωδικός: Μ184 | Τύπος: Κ2ΣΕΜ | Χειμερινό Εξάμηνο

Υποχρεωτικό μάθημα/σεμινάριο που απευθύνεται σε όσους φοιητητές ανήκουν στη Β’ Κατεύθυνση «Εθνομουσικολογία και Πολιτισμική Ανθρωπολογία». Αναδεικνύεται η εθνογραφική μεθοδολογία με έμφαση στην επιτόπια έρευνα. Οι φοιτητές μαθαίνουν πώς να σχεδιάζουν, να εκτελούν και να αναδιοργανώνουν την εθνογραφική έρευνα που επιλέγουν να διεξαγάγουν για τις ανάγκες του μαθήματος. Σχολιάζουν κριτικά αντίστοιχο υλικό από δημοσιευμένες εθνογραφικές έρευνες και συντάσσουν σεμιναριακή εργασία με ιδέες, παρατηρήσεις και στοιχεία που αντιστοιχούν σε όλα τα επιμέρους στάδια του σεμιναρίου.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC486/

Μέθοδοι αξιολόγησης: - Επιμέρους παραδοτέα που υποβάλλονται και παρουσιάζονται στην τάξη κατά τη διάρκεια του εξαμήνου (60%) - Γραπτή τελική εργασία (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να διεξάγουν εθνογραφική έρευνα έτσι ώστε να πραγματοποιήσουν αξιόπιστες επιστημονικά ανθρωπολογικές και εθνομουσικολογικές μελέτες.

Σεμινάριο: μεθοδολογία της συγγραφής

Κωδικός: Μ185 | Τύπος: Κ2ΣΕΜ | Εαρινό Εξάμηνο

Υποχρεωτικό μάθημα/σεμινάριο που απευθύνεται σε όσους φοιητητές ανήκουν στη Β’ Κατεύθυνση «Εθνομουσικολογία και Πολιτισμική Ανθρωπολογία». Η εθνογραφική μεθοδολογία ολοκληρώνεται με την ανάδειξη της συγγραφικής συνιστώσας της εθνομουσικολογικής και πολιτισμικής ανθρωπολογικής έρευνας. Οι φοιτητές μαθαίνουν πώς να σχεδιάζουν, να εκτελούν και να αναδιοργανώνουν μια εθνογραφική συγγραφή με αντικείμενο ένα συγκεκριμένο ερευνητικό θέμα. Σχολιάζουν κριτικά αντίστοιχο υλικό από δημοσιευμένες εθνογραφικές μελέτες και συντάσσουν σεμιναριακή εργασία με ιδέες, παρατηρήσεις και στοιχεία που αντιστοιχούν σε όλα τα επιμέρους στάδια του σεμιναρίου.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC503/

Μέθοδοι αξιολόγησης: - Παρουσιάσεις στην τάξη - Τελική γραπτή εργασία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να συγγράψουν ένα εθνογραφικό κείμενο έτσι ώστε να πραγματοποιήσουν αξιόπιστες επιστημονικά ανθρωπολογικές και εθνομουσικολογικές μελέτες.

Μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής

Θεωρία και πράξη της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής

Κωδικός: Μ287 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Η ελληνική μουσική δεν είναι μόνο η πολυτιμότερη ίσως μουσική μας παρακαταθήκη αλλά, επιπλέον, πρόκειται να διευρύνει συνεχώς την υπερτοπική της εμβέλεια και να κερδίζει το ενδιαφέρον ερευνητών και μουσικών. Στην κεντρική θεματολογία αυτού του μαθήματος περιλαμβάνονται τα στοιχεία που διαμορφώνουν τον ήχο της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής. Εξετάζονται τα ιστορικά χορδίσματα, το φυσικό και το πυθαγόρειο, καθώς και η επαλληλία τους με το ισοσυγκερασμένο στη σύγχρονη πρακτική. Αναφέρονται οι βασικές μελωδικές μονάδες των γενών (τετραχόρδων και πενταχόρδων) και οι τρόποι με τους οποίους δικτυώνονται προκειμένου να σχηματίσουν το ευρύτερο τονικό πλαίσιο των σημαντικότερων κλιμάκων, ήχων ή μακάμ. Παρουσιάζονται διάφορες πρακτικές επιλογές για τη σημειογραφία και την καταγραφή. Επιπλέον, διευρευνώνται συνοπτικά σύγχρονες πρακτικές για την εναρμόνιση αυτής της τροπικής μουσικής. Τελικός στόχος του μαθήματος είναι η διαμόρφωση μιας βασικής εργαλειοθήκης για την ανάλυση ενός κομματιού της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, η οποία αφορά στην εξαγωγή και παράσταση της συνολικής τονικής κίνησης καθώς αυτή προβάλλεται στη συνολική φόρμα.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο συνολικός βαθμός του μαθήματος διαμορφώνεται από την γραπτή τελική εργασία ανάλυσης 1000 λέξεων (40%), την γραπτή τελική εξέταση (30%), καθώς και ενδιάμεσες μικρές εργασίες (30%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ειδικότεροι στόχοι, στο πλαίσιο του μαθήματος, είναι: (α) η ακουστική εξοικείωση με τα διαστήματα στο φυσικό και το πυθαγόρειο χόρδισμα, (β) ο προσδιορισμός των cents διαφοράς συγκριτικά με το ισοσυγκερασμένο χόρδισμα, (γ) ο προγραμματισμός χορδίσματος σε ηλεκτρονικό όργανο και σε σχετική εφαρμογή (mobile app), (δ) η χρήση της σημειογραφίας με τις ειδικές αλλοιώσεις (με αναφορά στην τουρκική και την αραβική πρακτική), (ε) ο καθορισμός των βασικών γενών (τετραχόρδων-πενταχόρδων), (στ) η συνάρμοση των γενών για τη δημιουργία μιας κλίμακας, ενός μακάμ ή ενός ήχου, (ζ) η εξαγωγή και η απεικόνιση του τονικού χάρτη ενός μουσικού κομματιού, (η) η συνολική παρουσίαση της φόρμας, (θ) η εφαρμογή στοιχειωδών τεχνικών εναρμόνισης σε τροπικό περιβάλλον

Πρακτικές εναρμόνισης στην Αστική Λαϊκή Μουσική

Κωδικός: Μ336 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Η λαϊκή μουσική αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας. Έπεται του ρεμπέτικου, ενώ συνεχίζει να εξελίσσεται από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα έως σήμερα. Οφείλει, ασφαλώς,τη μουσική της γοητεία στο μοναδικό συνδυασμό της τροπικής μελωδίας με την αρμονική της συνοδεία. Αυτό το μάθημα εστιάζει ακριβώς σε αυτό το στοιχείο, την επινόηση της αρμονίας σε περιβάλλον τροπικότητας και τη συνεχή αναδιαμόρφωσή της υπό την αδιάκοπη τάση της εκδυτικοποίησης και της επίδρασης του έντεχνου φίλτρου. Είναι σημαντικό για τους σπουδαστές να αποκτήσουν τη δυνατότητα να αναλύουν τη φόρμα και την τονικότητα της λαϊκής μουσικής, στη διαχρονική της εξέλιξη, αλλά και τη δυνατότητα για τους μελλοντικούς επαγγελματίες μουσικούς να μεγεθύνουν το συγχορδιακό λεξικό, να μεταβάλουν τους αρμονικούς μετασχηματισμούς έτσι ώστε να μπορούν να επανεναρμονίζουν το μελωδικό υλικό της και να αναδημιουργούν τη συνολική ενορχηστρωτική εικόνα.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ο συνολικός βαθμός του μαθήματος διαμορφώνεται από τις ενδιάμεσες εργασίες επανεναρμόνισης (50%) και την τελική εξέταση (50%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ειδικότεροι στόχοι, στο πλαίσιο του μαθήματος, είναι: (α) η περιγραφή των βασικών μελωδικών μονάδων, (β) η ομαδοποίηση των τροπικών κλιμάκων βάσει των συμπλέξεών τους και των κοινών πτώσεων, (γ) ο καθορισμός του συγχορδιακού λεξικού και οι δυνατότητες επέκτασής του, (δ) η επίδραση του μπλουζ και της σύγχρονης ποπ, καθώς και η ανίχνευση άλλων ‘εξωγενών’ προσλήψεων, (ε) οι αρμονικοί μετασχηματισμοί και οι τεχνικές επανεναρμόνισης.


Κατεύθυνση Μουσικής Τεχνολογίας

Μαθήματα στο Υποχρεωτικό Πρόγραμμα Κορμού

Εισαγωγή στη Μουσική Ψυχολογία

Κωδικός: ΜΜ37 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα κορμού αυτό εξετάζει τη μουσική ψυχολογία μέσα από το πρίσμα της συστηματικής μουσικολογίας. Μεταξύ άλλων, συζητούνται θέματα μεθοδολογίας στην ψυχολογία, μουσικής αντίληψης, γνωσιακής μουσικής ψυχολογίας και νευροεπιστήμης, σχέσης ψυχολογίας και μουσικής ανάλυσης, ψυχολογίας των συναισθημάτων και μουσικοθεραπείας (το τελευταίο σε συνεργασία με τον Ελληνικό Σύλλογο Μουσικοθεραπευτών-ΕΣΠΕΜ). Έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση του άγχους των μουσικών με πρακτικό workshop. Εξετάζεται με 50% εβδομαδιαίες εργασίες κατά τη διάρκεια του εξαμήνου και 50% με εξέταση στο τέλος.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC404/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Υποχρεωτικές εργασίες κατά τη διάρκεια του εξαμήνου. Οι παρουσίες λαμβάνονται υπ’όψιν.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Κατανόηση βασικών εννοιών μουσικής ψυχολογίας. Γνώση του πώς γράφουμε μια εργασία, πώς κάνουμε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και βιβλιογραφικές αναφορές (στις κοινωνικές και θετικές επιστήμες). Έμφαση σε γνωσιακές θεωρίες, θεωρίες συναισθήματος, εισαγωγή στη μουσικοθεραπεία. Σχεδιασμός μελλοντικών στόχων πάνω στο πεδίο της μουσικής και μουσικολογίας.

Φυσική και Μουσική Ακουστική

Κωδικός: ΜΣ19 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα Φυσική και Μουσική Ακουστική αποτελεί το βασικό εισαγωγικό μάθημα στη κατανόηση της φυσικής δομής του ήχου, στα αντικειμενικά και υποκειμενικά του χαρακτηριστικά καθώς και την κατανόηση των ακουστικών φαινομένων που διέπουν την παραγωγή του ήχου στα μουσικά όργανα και την συμπεριφορά τους στο χώρο. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των φοιτητών στις βασικές έννοιες των ταλαντώσεων και της κυματικής μέσω της κατανόησης των ταλαντώσεων στα μουσικά συστήματα(χορδή, αέρια στήλη, μεμβράνη, ράβδος) και των ακουστικών φαινομένων που διέπουν την διάδοση του ήχου στο χώρο.Τέλος, αναφέρεται στη πρόσληψη των υποκειμενικών χαρκτηριστικών απο το αυτί βάσει της επιστήμης της Ψυχοακουστικής, καθώς και σε στοιχεία Ακουστικής ανοικτών και κλειστών χώρων. Στόχος του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση απο τους φοιτητές των αντικειμενικών χαρακτηριστικών του ήχου των μουσικών οργάνων και της φωνής μέσω της επίλυσης ασκήσεων καθώς και με τη βοήθεια λογισμικών ανάλυσης(κυματομορφή, φάσμα, φασματογράφημα).

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC302/

Υποχρεωτικά μαθήματα της Κατεύθυνσης

Ακουστική διαμόρφωση κλειστών χώρων για μουσικές και πολυμεσικές χρήσεις

Κωδικός: ΜΜ05 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα εμβαθύνει στις μεθόδους διαμόρφωσης και βελτίωσης της ακουστικής κλειστών χώρων, με έμφαση σε χώρους που έχουν σχεδιαστεί για μουσικές ή πολυμεσικές χρήσεις. Οι φοιτητές/τριες θα έχουν την ευκαιρία να εφαρμόσουν μεθόδους και τεχνικές για την βελτίωση της ακουστικής κλειστών χώρων, μέσα από τη χρήση εξειδικευμένων εφαρμογών και λογισμικών. Η διδασκαλία και η μελέτη βασίζεται σε έναν συνδυασμό θεωρητικών πηγών, ακουστικών μετρήσεων, και ηλεκτρονικών εργαλείων. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τα ακουστικά χαρακτηριστικά διαφόρων χώρων ενδιαφέροντος, και να προτείνουν βελτιωτικές παρεμβάσεις ανάλογα με τη χρήση τους.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC484/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ασκήσεις εργαστηρίων : 30% Τελική εργασία: 30% Εξέταση μαθήματος : 40%

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση: - να πραγματοποιεί και να αναλύει ακουστικές μετρήσεις κλειστών χώρων. - να αναγνωρίζει ακουστικά χαρακτηριστικά κλειστών χώρων ακρόασης - να εντοπίζει πιθανά μειονεκτήματα της ακουστικής κλειστών χώρων διαφόρων χρήσεων (στάσιμα κύματα, χαμηλή ευκρίνεια, υψηλή αντήχηση κλπ.) - να προτείνει παρεμβάσεις οι οποίες θα λειτουργούν βελτιωτικά στην ακουστική κλειστών χώρων, για μουσικές και πολυμεσικές εφαρμογές.

Ακουστική μελέτη κλειστών χώρων

Κωδικός: ΜΟ56 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα αποτελεί εισαγωγή στην επιστήμη της ακουστικής χώρων, θέτοντας τις βάσεις για την εις βάθος κατανόηση των ακουστικών φαινομένων. Εστιάζοντας στη μελέτη των κλειστών χώρων, αποσκοπεί στη διδασκαλία μεθόδων και τεχνικών που θα βοηθήσουν τόσο στην πρόβλεψη πιθανών προβλημάτων ακουστικής σε υπό κατασκευή/διαμόρφωση χώρων, όσο και στον εντοπισμό και την επίλυση προβλημάτων σε υπάρχοντες χώρους ενδιαφέροντος. Η διδασκαλία και η μελέτη βασίζεται σε έναν συνδυασμό θεωρητικών πηγών, ακουστικών μετρήσεων, και ηλεκτρονικών εργαλείων. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τα ακουστικά χαρακτηριστικά διαφόρων χώρων ενδιαφέροντος, και να προτείνουν βελτιωτικές παρεμβάσεις ανάλογα με τη χρήση τους.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC376/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ασκήσεις εργαστηρίων : 30% Τελική εργασία: 30% Εξέταση μαθήματος : 40%

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση: - να κατανοεί τις ιδιότητες των ηχητικών κυμάτων - να κατανοεί τις ιδιότητες που διέπουν την εκπομπή ηχητικών κυμάτων - να γνωρίζεί τα κατευθυντικά χαρακτηριστικά βασικών τύπων ηχογόνων πηγών, συμπεριλαμβανομένων των πιο διαδεδομένων μουσικών οργάνων. - να εκτελέι και να αναλύει ακουστικές μετρήσεις κλειστών χώρων. - να αναγνωρίζει ακουστικά χαρακτηριστικά κλειστών χώρων ακρόασης διαφόρων χρήσεων - να εντοπίζει πιθανά μειονεκτήματα της ακουστικής κλειστών χώρων διαφόρων χρήσεων (στάσιμα κύματα, χαμηλή ευκρίνεια, υψηλή αντήχηση κλπ.) - να προτείνει παρεμβάσεις οι οποίες θα λειτουργούν βελτιωτικά στην ακουστική κλειστών χώρων, ανάλογα με τη χρήση τους.

Ακουστική Οικολογία και μουσική δημιουργία

Κωδικός: Μ303 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Στο πλαίσιο του μαθήματος εξετάζονται θέματα Ακουστικής Οικολογίας μέσω της μελέτης των φυσικώ, αστικών ηχοτοπίων και της βιοφωνίας με σύγχρονες τεχνικές και τεχνολογίες. Μέσω της μελέτης της βιοφωνίας θα υπάρξουν προεκτάσεις στο χώρο της βιομουσικολογίας και ορνιθομουσικολογίας, καθώς και αναφορά στο έργο των δημιουργών που έχουν ως αφετηρία τα ηχοτοπία και χρησιμοποιούν ως πρωτογενές υλικό ήχους απο τη βιοπανίδα. Στο πρακτικό σκέλος του μαθήματος οι φοιτητές θα ασχοληθούν με την ανάλυση και σύνθεση ηχοτοπίων με σύγχρονες τεχνικές και τεχνολογίες

Γνωσιακή μουσικολογία - Μουσική, γλώσσα και νους

Κωδικός: ΜΜ43 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Οι γνωσιακές επιστήμες μπορούν να ορισθούν συνοπτικά ως οι επιστήμες που μελετούν το μυαλό, τον εγκέφαλο και γενικότερα τη φύση της νοημοσύνης. Το μάθημα αυτό έχει πολυ-επιστημονικό χαρακτήρα και αντλεί υλικό από εμπειρικές επιστήμες όπως ψυχολογία, φιλοσοφία,νευροεπιστήμες, πληροφορική, γλωσσολογία και βιολογία. Συζητούνται θέματα μουσικής αντίληψης, μουσικής μνήμης και προσοχής, μουσικών εννοιών και αναπαραστάσεων, ομοιότητας και κατηγοριοποίησης, μουσικής σημειωτικής. Δίνεται έμφαση στη σχέση μουσικής και γλώσας στα διαφορετικά επίπεδα ανάλυσης, όπως συντακτικό και σημασιολογία. Το μάθημα εξετάζεται με 50% εργασίες κατά τη διάρκεια του εξαμήνου και 50% με εξέταση ή γραπτή εργασία στο τέλος.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC168/

Μέθοδοι αξιολόγησης: 50% ομαδική προφορική παρουσίαση και 50% γραπτή εργασία. Οι παρουσίες λαμβάνονται υπ’όψιν.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Κατανόηση του πεδίου της Γνωσιακής Μουσικολογίας ως μέρος της Συστηματικής. Γνώση βασικών εννοιών γνωσιακής επιστήμης και γλωσσολογίας, κατανόηση σχέσης μουσικής και γλώσας στο γνωσιακό επίπεδο. Βασική γνώση ανθρώπινου εγκεφάλου και λειτουργιών που σχετίζονται με τη μουσική και τη γλώσα. Κατανόηση βασικών αρχών σημειολογίας. Γνώση του πώς γίνεται μια προφορική παρουσίαση και ανεύρεση έγκριτης βιβλιογραφίας

Δημιουργική Τεχνολογία

Κωδικός: Μ230 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα εισάγει τους φοιτητές/φοιτήτριες σε προγραμματιστικά περιβάλλοντα με σκοπό την εξοικείωση με τις σύγχρονες πρακτικές για τον σχεδιασμό και την επεξεργασία του ήχου χρησιμοποιώντας αλγοριθμικές διαδικασίες. Δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές/φοιτήτριες να έρθουν σε επαφή με τα νέα αισθητικά ρεύματα και να εφαρμόσουν τις γνώσεις τους στη μουσική δημιουργία με μεικτά μέσα που περιλαμβάνει ακουστικά όργανα και ηλεκτρονικές πηγές. Η εξέταση γίνεται με εργασίες που συνυπολογίζονται στον τελικό βαθμό και παρουσιάζονται στο σύνολο της τάξης με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και γνώσης.

Εισαγωγή στη Μουσική Τεχνολογία

Κωδικός: ΜΟ90 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα είναι εισαγωγικό στην κατεύθυνση της Μουσικής Τεχνολογίας. Στόχο έχει να εισάγει τους εκπαιδευόμενους/τις εκπαιδευόμενες στα γνωστικά αντικείμενα που θεραπεύει ο συγκεκριμένος κλάδος και να τους/τις εφοδιάσει με τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες ώστε να μπορέσουν να ασχοληθούν με πιο εξειδικευμένα αντικείμενα του χώρου. Μέσω του συγκεκριμένου μαθήματος οι φοιτητές/τριες εκτίθενται στα ακόλουθα γνωστικά αντικείμενα: Ανατομία και ανάλυση ηχητικών σημάτων, αναλογικός και ψηφιακός ήχος, ανάλυση Fourier, βασικές αρχές επεξεργασίας ηχητικών σημάτων, πρωτόκολλα συμπίεσης αρχείων ήχους μηχανισμοί παραγωγής ανθρώπινης φωνής και ακοής, πρωτόκολλα MIDI και OSC, βασικές αρχές ηχοληψίας και μουσικής παραγωγής, παραγωγή ηλεκτρονικής παρτιτούρας, και ακουστικό, ακουστική χώρων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC358/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ασκήσεις εργαστηρίων : 30% Τελική εργασία: 30% Εξέταση μαθήματος : 40%

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση: - Να κατατάσσει τους ήχους σε κατηγορίες ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους - Να αναγνωρίζει τα αντικειμενικά και τα υποκειμενικά χαρακτηριστικά των ήχων - Να αναλύει ηχητικά σήματα στο πεδίο του χρόνου και των συχνοτήτων έσω ειδικών λογισμικών και να αντλεί πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά τους. - Να κατανοεί πλήρως τη λειτουργία του ανθρώπινου αυτιού - Να κατανοεί πλήρως τη λειτουργία του μηχανισμού παραγωγής φωνής και τραγουδιού. - Να αναλύει πλήρως τη δομή και το περιεχόμενο των μηνυμάτων MIDI. - Να γνωρίζει τις προϋποθέσεις για την κατάταξη ενός υλισμικού/λογισμικού στην κατηγορία General MIDI. - Να κατατάσσει τα μικρόφωνα σε κατηγορίες αναλόγως του τρόπου κατασκευής τους, να γνωρίζει πλήρως τις δυνατότητες της κάθε κατηγορίας καθώς και να κατανοεί τα χαρακτηριστικά των μικροφώνων όπως παρουσιάζονται από τους κατασκευαστές τους. - Να κατανοεί τα πολικά διαγράμματα και τα διαγράμματα συχνοτικής απόκρισης των μικροφώνων, και να μπορείς βάσει αυτών να επιλέγει το κατάλληλο μικρόφωνο για κάθε χρήση. - Να γνωρίζει τη λειτουργία και τα χαρακτηριστικά των συνηθέστερων τύπων καλωδίων και κονεκτόρων ήχου. - Να γνωρίζει τη λειτουργία και τα χαρακτηριστικά των μεγαφώνων και των ηχείων. - Να κατανοεί τς βασικές αρχές ψηφιοποίησης του ηχητικού σήματος - Να γνωρίζει τα χαρακτηριστικά των διαφόρων τύπων αρχείων ήχου. - Να γνωρίζει τις βασικές αρχές που διέπουν τη συμπίεση ηχητικών δεδομένων. - Να κατανοεί βασικές αρχές ακουστικής κλειστών χώρων.

Εισαγωγή στον μουσικό προγραμματισμό

Κωδικός: Μ232 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα αποτελεί μια εισαγωγή στις βασικές αρχές μουσικού προγραμματισμού. με τη χρήση του προγραμματιστικού περιβάλλοντος Max/MSP. Απευθύνεται σε αρχάριους προγραμματιστές, δίνοντας όμως ταυτοχρόνως την ευκαιρία και σε πιο εξοικειωμένους με τον προγραμματισμό χρήστες να αξιοποιήσουν και να επεκτείνουν υπάρχουσες γνώσεις. Στο πλαίσιο του μαθήματος οι φοιτητές/τριες έρχονται αφενός σε επαφή με βασικές μεθόδους και διαδικασίες αλγοριθμικής επίλυσης προβλημάτων και αφετέρου με τον προγραμματισμό μουσικών/ηχητικών εφαρμογών. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να προγραμματίζουν μουσικούς αλγόριθμους σύνθεσης, επεξεργασίας και αναπαραγωγής πολυκάναλων ηχητικών σημάτων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC357/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ασκήσεις εργαστηρίων : 50% Εξέταση μαθήματος : 50%

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση • να γνωρίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά των πιο διαδεδομένων γλωσσών μουσικού προγραμματισμού • να γνωρίζουν βασικές αρχές που διέπουν τον μουσικό προγραμματισμό • να κατανοούν τη λειτουργία του περιβάλλοντος προγραμματισμού Max/MSP • να κατανοούν τη δομή του πρωτοκόλλου MIDI • να συντάσσουν αλγόριθμους μουσικού προγραμματισμού κάνοντας χρήση της βιβλιοθήκης συναρτήσεων Max • να συντάσσουν αλγόριθμους μουσικού προγραμματισμού κάνοντας χρήση της βιβλιοθήκης συναρτήσεων MSP • να σχεδιάζουν και να προγραμματίζουν εκ του μηδενός αλγόριθμους ανάλυσης, επεξεργασίας και σύνθεσης ηχητικών σημάτων • να σχεδιάζουν και να προγραμματίζουν εκ του μηδενός αλγόριθμους μουσικής δημιουργίας.

Ηχοληψία Ι (Μικρόφωνα – Μεγάφωνα - Ηχεία)

Κωδικός: ΜΟ84 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα παρουσιάζει τα είδη των μικροφώνων σύμφωνα με τον τρόπο μετατροπής του ήχου σε ηλεκτρισμό και τα πολικά διαγράμματα. Παρουσιάζονται οι στερεοφωνικές τεχνικές ηχογράφησης με εργαστηριακή πρακτική στο στούντιο. Παρουσιάζονται τα είδη των μεγάφωνων και τα είδη των κουτιών που τοποθετούνται για να γίνουν ηχεία. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των φοιτητών στις βασικές έννοιες της ηχοληψίας, μέσα από τα κύρια εργαλεία της, τα μικρόφωνα και τα ηχεία και την χρήση αυτών. Στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση από τους φοιτητές των ιδιαιτεροτήτων των μικροφώνων και ηχείων, και η χρησιμοποίηση τους μέσα από ένα αισθητικό κριτήριο ανάλογα με το είδος μουσικής που θα θελήσουν να καταγράψουν.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC308/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ομαδική γραπτή εργασία σε ομάδες των 3 φοιτητών, σε θεματολογία σχετική με το γνωστικό αντικείμενο. (20%) Γραπτή εξέταση. (80%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους φοιτητές των ιδιαιτεροτήτων των μικροφώνων και ηχείων, και χρησιμοποίηση τους μέσα από ένα αισθητικό κριτήριο ανάλογα με το είδος μουσικής που θα θελήσουν να καταγράψουν. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση: - Να έχει κατανοήσει τους τύπους μικροφώνων. - Να έχει κατανοήσει τους τύπους μεγαφώνων. - Να έχει κατανοήσει τους τύπους ηχείων. - Να διακρίνει την καταλληλότερη τεχνική ηχογράφησης για κάποια δεδομένη ηχητική πηγή. - Να διακρίνει την καταλληλότερη στερεοφωνική τεχνική ηχογράφησης, αξιολογώντας την ακουστική του χώρου στον οποίο θα γίνει η ηχογράφηση, την κατευθυντικότητα των μικροφώνων και το συχνοτικό φάσμα και κατευθυντικότητα των ηχητικών πηγών.

Ηχοληψία ΙΙ (Εισαγωγή στην Ηχοληψία)

Κωδικός: ΜΟ85 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα Ηχοληψία ΙΙ παρουσιάζει εξελιγμένες τεχνικές ηχοληψίας τόσο στο στούντιο όσο και για ζωντανή μουσική με εργαστηριακή πρακτική, όπως και επεξεργασίας, μίξης και mastering για μια ολοκληρωμένη και σφαιρική γνώση στα θέματα της ηχοληψίας. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εμβάθυνση των φοιτητών σε ειδικές έννοιες και τεχνικές της ηχοληψίας. Στόχος του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους φοιτητές των ειδικών τεχνικών και η αποτελεσματική χρήση αυτών για άρτιο αισθητικό αποτέλεσμα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC309/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Πρακτική εργασία (ανά ζεύγη φοιτητών) που αφορά σε μίξη 4 καναλιών σε αναλογικό περιβάλλον με βασική χρήση ισοσταθμιστών και μονάδων Fx. (20%) Πρακτική εργασία (ανά ζεύγη φοιτητών) που αφορά σε μίξη 8 καναλιών σε αναλογικό περιβάλλοντυπικού set τυμπάνων, με χρήση ισοσταθμιστών, δυναμικών επεξεργαστών και μονάδων Fx. (20%) Πρακτική εργασία (ανά ζεύγη φοιτητών) που αφορά σε μίξη 8 -16 καναλιών πλήρους παραγωγής σε ψηφιακό περιβάλλον με μίξη σε ψηφιακή κονσόλα κάνοιντας χρήση των onboard ισοσταθμιστών, δυναμικών επεξεργαστών, μονάδων Fx. (20%) Ατομική προφορική εξέταση (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους φοιτητές των ειδικών τεχνικών και οι αποτελεσματική χρήση αυτών για άρτιο αισθητικό αποτέλεσμα. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση: - Να έχει κατανοήσει ειδικές τεχνικές ηχοληψίας. - Να έχει κατανοήσει τρόπους ηχητικής αποκατάστασης προβληματικών ηχογραφήσεων. - Να έχει κατανοήσει τα αισθητικά κριτήρια της επιλογής της κατάλληλης τεχνικής ηχοληψίας. - Να διακρίνει την καταλληλότερη τεχνική ηχογράφησης για κάποια δεδομένη ηχητική πηγή. - Να αποκτήσει ικανότητες στην πραγματοποίηση τόσο ηχογράφησης σε στούντιο όσο και σε μια συναυλία.

Ηχοληψία και παραγωγή Μουσικών συνόλων

Κωδικός: Μ300 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σε αυτό το γνωστικό αντικείμενο, παρουσιάζεται η οργάνωση μουσικών συνόλων σε ποικίλα μουσικά ιδιώματα όπως η κλασική, παραδοσιακή, ethnic και δημοφιλής μουσική. Εξετάζεται η οργάνωση των συνόλων σε μουσικό επίπεδο, αλλά κυρίως σε επίπεδο ηχοληψίας και ολοκληρωμένης μουσικής παραγωγής. Παρουσιάζονται όλα τα στάδια προετοιμασίας και υλοποίησης της παραγωγής και αναλύονται παράμετροι και διαφοροποιήσεις που αφορούν την παραγωγή τους ανάλογα με το μουσικό ιδίωμα, τόσο σε περιβάλλον ηχογράφησης σε studio όσο και σε περιβάλλον ζωντανής συναυλίας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC457/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Υποχρεωτική Πρακτική Εργασία (επίσκεψη για Ηχογράφηση/PA) σε Σχολεία της Α'/θμιας και Β'θμιας Εκπ/σης. Δημιουργία Logbook. (40%) Ατομική προφορική εξέταση (60%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση από τους φοιτητές των εξειδικευμένων τεχνικών ηχοληψίας προκειμένου να είναι σε θέση να πραγματοποιούν πλήρεις παραγωγές μουσικών συνόλων σε διάφορα μουσικά ιδιώματα. Παρουσιάζονται τεχνικές, σε θεωρητικό αλλά και σε πρακτικό επίπεδο, μέσω των οποίων οι φοιτητές θα είναι σε θέση να: -Οργανώνουν και προετοιμάζουν την παραγωγή στο στάδιο του Pre-production -Σχεδιάζουν την παραγωγή ανάλογα με το εκάστοτε μουσικό -ιδίωμα (κλασική, παραδοσιακή, μοντέρνα, ethnic κλπ) -Επιλέγουν τον κατάλληλο εξοπλισμό ανάλογα με την περίπτωση -Λειτουργούν πλήρως το studio LabMat αφού έχουν κατανοήσει πλήρως την λειτουργία του και τη ροή σήματος αυτού -Ηχογραφούν και να μιξάρουν μουσικά σύνολα από διαφορετικά μουσικά ιδιώματα με σκοπό την τελική παραγωγή μέχρι και τo Mastering

Θεωρίες υπολογιστικής μουσικής ανάλυσης του 20ού αιώνα

Κωδικός: Μ204 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ, Κ1ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα εστιάζει σε σημαντικές θεωρίες μουσικής ανάλυσης που αναπτύχθηκαν κατά τον 20ό αιώνα, όπως η σενκεριανή ανάλυση, η σημειοτική ανάλυση του Nattiez, η Γενετική θεωρία των Lerdahl και Jackendoff, καθώς και η Θεωρία Συνόλων Τονικών Υψών του Alan Forte. Οι φοιτητές έρχονται σε επαφή με το θεωρητικό υπόβαθρο της κάθε μεθόδου και εν συνεχεία την εφαρμογή σε κυρίως σύγχρονα έργα που έχουν επιλεγεί από τη διδάσκουσα και από τους ίδιους. Επίσης συζητούνται και κάποια θέματα 21ου αιώνα όπως η μαθηματική μουσική θεωρία, τα Tonnetz, κ.α. Το μάθημα εξετάζεται με 50% εβδομαδιαίες εργασίες κατά τη διάρκεια του εξαμήνου και 50% με εξέταση σαββατοκύριακου (Οι φοιτητές παίρνουν τα θέματα στο σπίτι τους και φέρνουν τις απαντήσεις δύο μέρες αργότερα).

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC403/

Μέθοδοι αξιολόγησης: 3 εργασίες/αναλύσεις στη διάρκεια του εξαμήνου (σενκεριανή, παραδειγματική, pitch class set theory) και μία τελική εργασία που είναι εξέταση Σαββατοκύριακου (Οι φοιτητές παίρνουν τα θέματα στο σπίτι τους τη συμφωνημένη Παρασκευή και τα επιστρέφουν Δευτέρα πρωί).Οι παρουσίες λαμβάνονται υπ’όψιν.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Γνώση σημαντικών μεθόδων μουσικής ανάλυσης 20/21ου αιώνα. Αναλυτική σκέψη και εφαρμογή στη μουσική. Βαθύτερη κατανόηση του κλάδου της συστηματικής μουσικολογίας και του ρόλου της μουσικής ανάλυσης σε αυτή. Γνωριμία με την έννοια της υπολογιστικής μοντελοποίησης μουσικοαναλυτικών διαδικασιών. Κριτική σκέψη πάνω στον τομέα της μουσικής ανάλυσης και επιλογής μεθοδολογίας.

Μουσική παραγωγή για media

Κωδικός: Μ301 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σε αυτό το γνωστικό αντικείμενο, παρουσιάζεται ο κόσμος των creative media και η σχέση τους με τη μουσική βιομηχανία. Παρουσιάζονται όλα τα σύγχρονα εργαλεία (software και hardware) τα οποία έχει διαθέσιμα ο σύγχρονος μουσικός για να δημιουργήσει μουσική και ηχητικό υλικό για κινηματογράφο, games, ραδιόφωνο, τηλεόραση, διαφήμιση κ.ο.κ., καθώς και τεχνικές αλληλεπίδρασης της μουσικής με την εικόνα. Εξετάζονται τεχνικές Sound Design, Foley, ADR, κ.ο.κ.. Επίσης παρουσιάζεται ο ρόλος του σύγχρονου συνθέτη για Media σε σχέση με τις άλλες ειδικότητες της μουσικής βιομηχανίας με τις οποίες καλείται να συνεργαστεί (παραγωγοί, μουσικοί, ηχολήπτες, φροντιστές, σκηνοθέτες κλπ).

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC475/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Δημιουργία σύντομης Ραδιοφωνικής εκπομπής σε δοσμένη θεματολογία. Η εργασία γίνεται από 2 φοιτητές. (20%) Ομαδική εργασία 3-5 ατόμων, στην οποία θα πραγματοποιηθεί δημιουργία πρωτότυπης μουσικής βιβλιοθήκης σε περιβάλλον sampler. Δημιουργία LogBook. (25%). Ομαδική εργασία 3-5 ατόμων στην οποία θα πραγματοποιηθεί πλήρης ηχητική - μουσική επένδυση σε δοσμένο video. Αυτή αφορά στη δημιουργία Sound Design, Foley, ADR, Πρωτότυπου Film Scoring. Δημιουργία Logbook. (55%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος είναι να κατανοήσουν οι φοιτητές τον κόσμο των σύγχρονων media και τη σχέση του σύγχρονου μουσικού με αυτά. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην σχέση του μουσικού με τις ειδικότητες με τις οποίες θα πρέπει να συνεργαστεί σε μία ολοκληρωμένη παραγωγή. Οι φοιτητές θα είναι σε θέση να: -Αξιοποιήσουν τις σύγχρονες βιβλιοθήκες ήχου που υπάρχουν στη μουσική βιομηχανία -Δημιουργήσουν δικές τους βιβλιοθήκες ήχου -Δημιουργήσουν δικό τους πρωτότυπο ηχητικό υλικό (sound design) -Δημιουργήσουν δική τους μουσική για media ( film scoring) -Κατανοήσουν αλλά και να δημιουργήσουν Foley, ADR, Sound Effects κλπ -Δημιουργούν Ραδιοφωνικά spot Δημιουργούν διαφημιστικά spot

Προετοιμασία και συγγραφή πτυχιακής Εργασίας

Κωδικός: Μ323 | Τύπος: Κ3ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Αυτό το μάθημα προετοιμάζει τους φοιτητές της τρίτης κατεύθυνσης στο να παρουσιάσουν μία άρτια πτυχιακή εργασία στο τέλος των σπουδών τους. Δίνεται έμφαση στη βιβλιογραφική ανασκόπηση και την περιγραφή του state-of-the-art σύμφωνα με τα σωστά ερευνητικά ερωτήματα του φοιτητή. Επίσης, στην κατεύθυνσή μας απαιτείται από τους φοιτητές το στήσιμο ενός πρακτικού μέρους με επιλογή μεθοδολογίας, και διαφορετικούς τρόπους ανάλυσης αποτελεσμάτων. Έτσι η πτυχιακή εργασία ακολουθεί τη δομή και τη φιλοσοφία μιας μικρής μεταπτυχιακής διατριβής. Έμφαση επίσης δίνεται στον επιστημονικό τρόπο γραφής και στο στυλ APA (https://apastyle.apa.org/) που ακολουθείται στο διεπιστημονικό πεδίο.

Σεμινάρια Κατεύθυνσης

Μελέτη και προσομοίωση ακουστικών χαρακτηριστικών χώρων λατρείας

Κωδικός: Μ332 | Τύπος: Κ3ΣΕΜ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το εν λόγω σεμιναριακού μάθημα δίνει την ευκαιρία στους/στις φοιτητές/τριες να εμβαθύνουν τη γνώση τους στην ακουστική κλειστών χώρων, μέσα από τη μελέτη χώρων λατρείας. Οι συγκεκριμένοι χώροι είναι γνωστοί για τα ιδιαίτερα ακουστικά χαρακτηριστικά τους και τις ενδιαφέρουσες συνθήκες ακρόασης που επικρατούν σε διάφορα σημεία τους. Το σεμινάριο απευθύνεται σε άτομα που έχουν παρακολούθησε τα μαθήματα, "Ακουστική μελέτη κλειστών χώρων" (ΜΟ56) και "Ακουστική διαμόρφωση κλειστών χώρων για μουσικές και πολυμεσικές χρήσεις" (ΜΜ05). Η σεμιναριακή μελέτη θα βασίζεται σε έναν συνδυασμό θεωρητικών πηγών, ακουστικών μετρήσεων, ακουστικής μοντελοποίησης και μεθόδων αξιολόγησης.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC514/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Ακουστικές μετρήσεις και μοντελποίηση χώρου : 35% Αξιολόγηση ακουστικού μοντέλου: 15% Σεμιναριακή εργασία: 50%

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση: - να αναγνωρίζει ακουστικά χαρακτηριστικά κλειστών χώρων λατρείας - να εντοπίζει πιθανά μειονεκτήματα της ακουστικής κλειστών χώρων λατρείας(στάσιμα κύματα, χαμηλή ευκρίνεια, υψηλή αντήχηση κλπ.) - να προτείνει παρεμβάσεις οι οποίες θα λειτουργούν βελτιωτικά στην ακουστική χώρων λατρείας - να πραγματοποιεί και να αναλύει ακουστικές μετρήσεις κλειστών χώρων. - να δημιουργεί και να βαθμονομεί μοντέλα ακουστικής μελέτης κλειστών χώρων. - να δημιουργεί πρωτόκολλα υποκειμενικής και αντικειμενικής αξιολόγηςη μοντέλων ακουστικής μελέτης κλειστών χώρων.

Σεμινάριο: Μουσική και τεχνητή νοημοσύνη

Κωδικός: Μ233 | Τύπος: Κ3ΣΕΜ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα διδάσκεται υπό το πρίσμα της συστηματικής μουσικολογίας, και συζητούνται θέματα τεχνητής νοημοσύνης, στη μουσικολογία, μουσικών αναπαραστάσεων, υπολογιστικής μουσικής ανάλυσης, εξόρυξης δεδομένων, τεχνητής νοημοσύνης και δημιουργικότητας, κ.α. Το μάθημα έχει θεωρητικό χαρακτήρα και παρέχεται η ελευθερία στον κάθε φοιτητή να το κάνει όσο πρακτικό θέλει, μέσω επιλεκτικών ασκήσεων, εργασιών κλπ. Η τελική εργασία μπορεί να είναι είτε δοκίμιο, είτε κώδικας (ή ψευδοκώδικας) με δοκίμιο, είτε μουσική ανάλυση με δοκίμιο. Το θέμα είναι ελεύθερο, σχετικό με το μάθημα και συμφωνείται με τη διδάσκουσα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC364/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εργασία σεμιναρίου

Μαθησιακά αποτελέσματα: Γνωριμία με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Κατανόηση του πώς κωδικοποιείται η μουσική πληροφορία στον υπολογιστη (Aναπαράσταση Γνώσης). Εξέταση του όρου “Υπολογιστική Μουσικολογία¨ως τομέα της συστηματικής. Έμφαση στην υπολογιστική μουσική ανάλυση, τεχνικών, μεθόδων και αλγορίθμων. Ο/Η φοιτητής/τρια έρχεται σε επαφή με τη διεθνή βιβλιογραφία στο γενικότερο τομέα του Music Information Retrieval. Εκμάθηση μεθόδου οργάνωσης έρευνας και συγγραφής επιστημονικών εργασιών.

Σεμινάριο: Τεχνολογίες τραγουδιστής φωνής

Κωδικός: Μ183 | Τύπος: Κ3ΣΕΜ | Εαρινό Εξάμηνο

Στο πλαίσιο αυτού του σεμιναρίου παρουσιάζονται βασικά κεφάλαια ακουστικής και ψυχοακουστικής λειτουργίας της τραγουδιστής φωνής καθώς και οι τεχνολογίες που μας βοηθούν στην ανάλυση και κατανόηση του σήματος και της σύνθεσης αυτού. Με εργαλείο τις νέες τεχνολογίες θα προσεγγίσουμε επίσης τη φωνή στο επίπεδο της εξελικτικής βιολογίας, μουσικολογίας, ανθρωπολογίας και αισθητικής.

Μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής

Jazz σύνολα και αυτοσχεδιασμός

Κωδικός: Μ299 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα αυτό έχει σαν στόχο την επιλογή, ενορχήστρωση, ανάπτυξη του αυτοσχεδιασμού και εκτέλεση μουσικών κομματιών από το Τζαζ ρεπερτόριο. Στο μάθημα των Μουσικών Συνόλων παρακολουθείται και καθοδηγείται η εξέλιξη των φοιτητών, τόσο σε θέματα εκτέλεσης, επικοινωνίας αλλά και αισθητικής. Η διδασκαλία περιλαμβάνει 4 διδακτικούς πυλώνες οι οποίοι λειτουργούν παράλληλα και συμπληρωματικά ο ένας προς τον άλλο, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος κάθε μαθήματος:οργάνωση και επιλογή ρεπερτορίου -ηχητικό αποτύπωμα, ενορχήστρωση-στυλιστική προσέγγιση, επικοινωνία-συλλογικότητα, ερμηνεία-αυτοσχεδιασμός-καινοτομία. Καταθέτοντας μουσικές γνώσεις και καλλιτεχνικές ευαισθησίες μέσω μιας σειράς προβών, οι συμμετέχοντες θα προετοιμάζουν ρεπερτόριο το οποίο και θα παρουσιάζεται στο τέλος κάθε εξαμήνου. Οι συναυλίες θα ηχογραφούνται και θα βιντεοσκοπούνται.

Εισαγωγή στη Μουσικοθεραπεία Ι

Κωδικός: Μ312 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Εισαγωγικό μάθημα που στοχεύει στην κατανόηση των βασικών αρχών της μουσικοθεραπείας. Το μάθημα περιλαμβάνει την παρουσίαση ιστορικών, πολιτισμικών και άλλων παραγόντων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της μουσικοθεραπείας από τα μέσα του 20ου αιώνα σε ένα σύγχρονο επάγγελμα υγείας. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες εισάγονται στη λειτουργία των στοιχείων της μουσικής ως παραγόντων θεραπευτικής αλλαγής κυρίως μέσα από την θεωρητική αλλά και τη βιωματική επεξεργασία τους. Προτείνεται να προηγηθεί η παρακολούθηση του μαθήματος «Μουσική στην Κοινότητα». Η επιτυχής ολοκλήρωση του μαθήματος «Μουσικοθεραπεία Ι» δεν αποτελεί εκπαίδευση στη μουσικοθεραπεία.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Πρόοδος 30% Γραπτές εξετάσεις 70%. Οι παρουσίες λαμβάνονται υπόψιν.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή περάτωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες: α) γνωρίζουν και κατανοούν τις βασικές αρχές συγκρότησης της μουσικοθεραπείας σε αυτόνομη ειδικότητα β) κατανοούν τις διαφορές της μουσικοθεραπείας με άλλα συναφή πεδία όπως η μουσική στην ιατρική, η μουσική στην ειδική αγωγή, η μουσική στην κοινότητα, κ.α. γ) γνωρίζουν σε θεωρητικό επίπεδο τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής και μουσικής σχέσης και πώς αυτά επενεργούν στη θεραπευτική αλλαγή δ) είναι σε θέση να διακρίνουν τις ενδείξεις για παραπομπή σε μουσικοθεραπεία στο πλαίσιο της μετέπειτα επαγγελματικής τους ζωής.

Εισαγωγή στη Μουσικοθεραπεία ΙΙ

Κωδικός: Μ317 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα αυτό αποτελεί συνέχεια όσων διδάχθηκαν στο μάθημα Μουσικοθεραπεία Ι. Η παρακολούθησή του δεν αποτελεί εκπαίδευση στη μουσικοθεραπεία αλλά εισαγωγή σε βασικές έννοιες και αρχές της. Στο εξάμηνο αυτό, παρουσιάζονται με συνοπτικό τρόπο οι σημαντικότερες προσεγγίσεις και μοντέλα μουσικοθεραπείας που έχουν επικρατήσει διεθνώς και γίνεται αναφορά στα βασικά χαρακτηριστικά της κάθε μίας. Μέσα από παρουσιάσεις ηχητικού και βιντεοσκοπημένου υλικού, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες καλούνται να αναστοχαστούν για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της μουσικής αλληλεπίδρασης που στο πλαίσιο της θεραπευτικής σχέσης μπορούν εν δυνάμει να λειτουργήσουν ως μοχλός αλλαγής για ποικίλες πληθυσμιακές ομάδες. Κατά την διάρκεια της παρακολούθησης του μαθήματος αυτού, οι φοιτητές πειραματίζονται με τον αυτοσχεδιασμό χρησιμοποιώντας συμβατικούς και εναλλακτικούς τρόπους μουσικής έκφρασης (φωνή, σώμα, μουσικά όργανα και όργανα που αξιοποιούν νέες τεχνολογίες) διευρύνοντας έτσι τα μουσικά τους εκφραστικά μέσα και εργαλεία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC478/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Πρόοδος 30% Γραπτή εργασία 70%. Οι παρουσίες λαμβάνονται υπόψιν.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή περάτωση του μαθήματος οι φοιτητές και οι φοιτήτριες: α) είναι σε θέση να αντιληφθούν σε ένα πρώτο επίπεδο τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής και μουσικής σχέσης και πώς αυτά συμβάλουν στη θεραπευτική αλλαγή β) έχουν λάβει βασικές γνώσεις σχετικά με στοιχεία διαφορετικών θεωρητικών προσεγγίσεων και μοντέλων μουσικοθεραπείας γ) έχουν μία ολοκληρωμένη εικόνα σχετικά με τις εφαρμογές της μουσικοθεραπείας σε ποικίλα κλινικά, εκπαιδευτικά ή κοινοτικά πλαίσια δ) έχουν αναπτύξει βασικές δεξιότητες που σχετίζονται με τον αυτοσχεδιασμό χρησιμοποιώντας τουλάχιστον το βασικό τους όργανο και τη φωνή τους ε) είναι σε θέση να συγγράψουν μικρής έκτασης θεωρητική εργασία.

Ηχοληψία και παραγωγή για σχολικές μονάδες

Κωδικός: Μ302 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Σε αυτό το γνωστικό αντικείμενο οι φοιτητές αποκτούν τις γνώσεις και δεξιότητες να χειριστούν με επιτυχία ένα σύστημα ηχητικής κάλυψης σε περιβάλλον σχολικών μονάδων, με απώτερο σκοπό την επιτυχή διοργάνωση και κάλυψη σχολικών εκδηλώσεων, τόσο στην Α/θμια, στην Β/θμια εκπαίδευση, όσο και στα Μουσικά Σχολεία. Εξετάζονται τρόποι καταγραφής ηχητικού υλικού που δημιουργείται στα σχολεία, (ηχογράφηση μουσικών σχημάτων και συνόλων, δημιουργία ηχητικού υλικού σχετικού με το μάθημα της μουσικής, κ.ο.κ.. Παρουσιάζονται βασικές γνώσεις ηχοληψίας, βασικού ηχητικού εξοπλισμού, συνδεσμολογίας και δημιουργικής χρήσης αυτών.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC462/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Υποχρεωτική Πρακτική Εργασία (επίσκεψη για Ηχογράφηση/PA) σε Σχολεία της Α'/θμιας και Β'θμιας Εκπ/σης. Δημιουργία Logbook. (40%) Ατομική προφορική εξέταση (60%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος είναι να καταρτίσει τους μελλοντικούς εκπαιδευτικούς μουσικής (Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια, Ωδειακή εκπ/ση) με τις απαραίτητες θεωρητικές αλλά και τεχνικές γνώσεις ώστε να είναι σε θέση να: -Αξιοποιούν τη σύγχρονη μουσική τεχνολογία στο μάθημά τους -Διαμορφώνουν τις ακουστικές ιδιότητες της εκάστοτε αίθουσας διδασκαλίας ανάλογα με τις ανάγκες, κάνοντας χρήση ακουστικών διατάξεων -Σχεδιάζουν, οργανώνουν και να χειρίζονται τον ηχητικό εξοπλισμό που διαθέτουν οι σχολικές μονάδες για τη πραγματοποίηση σχολικών συναυλιών – εκδηλώσεων -Δημιουργούν δημιουργικό υλικό για την υποστήριξη του μαθήματός τους -Ηχογραφούν τους μαθητές τους τόσο σε επίπεδο ατομικού μαθήματος, μικρών συνόλων ή και τάξης με σκοπό τη δημιουργία μουσικής παραγωγής

Μουσική Βιομηχανία

Κωδικός: ΜΜ15 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα Μουσική Βιομηχανία παρουσιάζει την εξέλιξη της μουσικής δημιουργία βάσει της εξέλιξης της τεχνολογίας ήχου στο χώρο της δισκογραφίας και διάχυσης της μουσικής πληροφορίας. Αυτές οι εξελίξεις τα τελευταία 100 χρόνια δημιούργησαν ένα οικοσύστημα βιομηχανικών διαστάσεων, εκμετάλλευσης της μουσικής δημιουργίας προς όφελος των δημιουργών αλλά και των δισκογραφικών εταιριών. Η ύλη του μαθήματος επικεντρώνεται σε θέματα ιστορίας της μουσικής βιομηχανίας, πνευματικά δικαιώματα, δίκτυα μουσικής, τεχνολογίες διάχυσης και ανάκτησης της μουσικής πληροφορίας και στις νέες τάσεις στο χώρο της μουσικής βιομηχανίας στην μεταψηφιακή εποχή.

Μουσική στην κοινότητα

Κωδικός: Μ237 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Η μουσική στην κοινότητα έχει να κάνει με το πώς χρησιμοποιείται η μουσική πράξη σε άτομα από ευπαθείς ομάδες της κοινωνίας. Οι φοιτητές μαθαίνουν να είναι μουσικοί εμψυχωτές ειδικών ομάδων, κάνοντας παράλληλα με το μάθημα στο Πανεπιστήμιο και πρακτική άσκηση σε κάποιο φορέα της κοινότητας, όπως νοσοκομεία, ψυχιατρεία, δομές φιλοξενίας προσφύγων, απεξάρτηση, ΜΚΟ μειονοτήτων κ.α. Στο θεωρητικό μέρος του μαθήματος συζητούνται ειδικά θέματα μουσικής ψυχολογίας και νευροεπιστήμης, μουσικοθεραπείας, ψυχιατρικής (σε συνεργασία με το Αιγινήτειο νοσοκομείο) καθώς και φιλοσοφικά θέματα πάνω στο αντικείμενο του μαθήματος. Επίσης, στο Πανεπιστήμιο υπάρχει και η πρακτική εκπαίδευση τεχνικών που χρειάζονται οι φοιτητές προκειμένου να εργαστούν με την ομάδα που έχουν επιλέξει, καθώς και η υποστήριξη που απαιτείται. Το μάθημα εξετάζεται με 50% πρακτική εργασία στα πλαίσια ευπαθών ομάδων κατά τη διάρκεια του εξαμήνου (10 επισκέψεις) και 50% με γραπτή εργασία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC166/

Μέθοδοι αξιολόγησης: 50% Πρακτική άσκηση σε εξωτερικό φορέα με άτομα ευπαθών ομάδων και 50% γραπτή εργασία. Οι παρουσίες είναι υποχρεωτικές στον εξωτερικό φορέα.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Κατανόηση του όρου “Μουσική στην Κοινότητα”. Γνωριμία με διαφορετικές κοινότητες ευπαθών ομάδων. Κατανόηση χρήσης μουσικής σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Πρακτική άσκηση σε μία ομάδα της κοινότητας. Γνώση του πώς συνεργαζόμαστε με συμφοιτητές και εξωτερικούς φορείς. Συζήτηση ρόλου της μουσικής στη ζωή, την υγεία και την ευημερία. Εξάσκηση στη δημιουργία μουσικού υλικού, αυτοσχεδιασμού και ομαδικής σύνθεσης. Συγγραφή εργασίας.

Παραγωγή ραδιοφωνικής εκπομπής

Κωδικός: Μ255 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στο πλαίσιο αυτού του μαθήματος αναπτύσσονται θεωρητικές και πρακτικές προσεγγίσεις για την δημιουργία μιας πρωτότυπης αυτοτελούς ραδιοφωνικής εκπομπής με μουσικολογικό περιεχόμενο. Εξετάζονται επίσης τεχνικές για την αρχιτεκτονικής μιας μουσικής εκπομπής και ενός ραδιοφωνικού θεάτρου όσον αφορά στο λόγο, στην επιλογή φωνών, στην επιλογή μουσικής, τις τεχνικές συνέντευξης και μουσικής επένδυσης, καθώς και την ανάδειξη ενός ιδιαίτερου μουσικού στυλ. Στο πλαίσιο του μαθήματος οι φοιτητές διδάσκονται τεχνικές, ηχοληψίας, επεξεργασίας, ισοστάθμισης και προετοιμασίας του υλικού της εκπομπής στο στούντιο 310 του Τμήματος.

Σύνολο ηλεκτρονικής μουσικής (laptop)

Κωδικός: Μ243 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα εισάγει τους φοιτητές/τριες σε θέματα δημιουργίας, ανάπτυξης, αυτοσχεδιασμού και εκτέλεσης έργων ηλεκτροακουστικής μουσικής. Μέσα από τη συμμετοχή στο εν λόγω μουσικό σύνολο οι φοιτητές/τριες έρχονται σε επαφή με το ρεπερτόριο, τη σύγχρονη αισθητική και τη θεωρία της ηλεκτροοακουστικής μουσικής. Η αξιολόγηση των συμμετεχόντων βασίζεται στην ενεργό συμμετοχή στις δράσεις/συναυλίες του συνόλου, στη δημιουργία διαδραστικών εργαλείων για τη μουσική εκτέλεση, καθώς και στις συνθετικές και αυτοσχεδιαστικηές τεχνικές που θα αναπτύξουν.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC396/

Μέθοδοι αξιολόγησης: συμμετοχή στις δράσεις/συναυλίες του συνόλου (40%), δημιουργία διαδραστικών εργαλείων για τη μουσική εκτέλεση (30%), ανάπτυξη συνθετικών και αυτοσχεδιαστικών τεχνικών (30%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να: - Κατανοούν τις πιο διαδεδομένες τάσεις σύνθεσης και αυτοσχεδιασμού σύγχρονης ηλεκτρακουστικής μουσική; - Συμπράττουν αυτοσχεδιαστικά σε σύνολα ηλεκτρονικής μουσικής - Να δημιουργούν διαδραστικά εργαλεία για τη μουσική εκτέλεση


Κατεύθυνση Βυζαντινής Μουσικολογίας

Μαθήματα στο Υποχρεωτικό Πρόγραμμα Κορμού

Βυζαντινή Μουσικολογία

Κωδικός: ΜΣ03 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Τι εννοούμε υπό τον (τόσο οικείο πλήν, όμως, σαφώς αμφίσημο) όρο Βυζαντινή Μουσική; Ασφαλώς το συναμφότερο: ως τέχνη, την Ψαλτική, που «διὰ ῥυθμῶν καὶ μελῶν περὶ τοὺς θείους ὕμνους καταγίγνεται» [Γαβριήλ ιερομόναχος, στίχοι 27-8], και ως επιστήμη, τη (βυζαντινή) Μουσικολογία, που μεθοδικά και συστηματικά αποπειράται να αρθρώσει υπεύθυνο λόγο για τα πολυποίκιλα δεδομένα της ίδιας τέχνης, λόγο που απαιτεί, βέβαια, αντίστοιχη έρευνα και σπουδή και γνώση. Η αλληλεξάρτηση αμφότερων των «πτυχών» της Βυζαντινής Μουσικής είναι πασιφανής και αυταπόδεικτη· και παρότι σαφώς φαίνεται να προέχει η πρακτική διάσταση του πράγματος (αν παραθεωρηθεί η ίδια η ψαλτική έκφραση, η μουσική ως τέχνη και καλλιτεχνία, τι απομένει να σχολιάσει ο μουσικολόγος;) ποιος αντιλέγει ότι και η βαθύτερη γνώση των πολλαπλών θεωρητικών δεδομένων του πράγματος λειτουργεί ευεργετικότατα για τον ψάλτη ως καλλιτέχνη; Από παλιά το τόνιζε, άλλωστε, και ο Μανουήλ Χρυσάφης: «...οἱ φιλοτιμούμενοι ἐπὶ τὸ ψάλλειν εἰδέναι καὶ ἐπιστήμονες εἶναι τῆς ψαλτικῆς [...] μετ' ἐπιστήμης ἀκριβοῦς τε καὶ ἀπταίστου τὴν τοιαύτην μετέρχεσθαι τέχνην» [στίχοι 11-2, 14-1]. Πάντως, όπως διδάσκει και η ιστορία, η Μουσικολογία εξακολουθεί να «παρακολουθεί» διακριτικά την Ψαλτική, «παρεμβαίνουσα» όπου δει· η επιστήμη έπεται της τέχνης, που –υπό τον χαρακτήρα της εκκλησιαστικής μουσικής– παραμένει από αιώνων –και αναμφίβολα θα συνεχίσει να διατελεί– αειθαλής, αφού είναι συνυφασμένη με τα λατρευτικά δρώμενα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Εκκλησιαστική μουσική –οποιασδήποτε μορφής ή καλλιτεχνικής αξίας– υφίσταται από το «καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν» (Ματθ. 26, 30) και θα εξακολουθήσει να υπάρχει έως ότου «ἔλθῃ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ…» (Ματθ. 25, 31). Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν επικεντρώνεται στην εξασφάλιση της συνέχειας της Βυζαντινής Μουσικής ως τέχνης· ανιχνεύεται, αντίθετα, στην ευκρινή επισήμανση της λανθάνουσας δυναμικής της Βυζαντινής Μουσικής ως επιστήμης. Αφορά, για την ακρίβεια, στην ανάδειξη της επιθυμητής συναλληλίας, στην επίτευξη μιας αρμονικής συμπόρευσης, μεταξὺ επιστήμης και τέχνης, με ένα προφανή σκοπό: η δυναμική της επιστήμης να συμβάλλει σε μιαν συνεχή βελτιστοποίηση των επί μέρους πτυχών της τέχνης, εγγυωμένη την αέναη –οὐσιαστικά– επικαιροποίηση της Βυζαντινής Μουσικής.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC249/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (60%). Παρουσίαση Εργασίας (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους σπουδαστές της σημασίας της βυζαντινής μουσικολογίας στη μουσική τέχνη και επιστήμη γενικότερα. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: - Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της βυζαντινής μουσικολογίας. - Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της έρευνας πάνω στη βυζαντινή μουσικολογία. - Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και πραγμάτων, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της ευρύτερης βυζαντινομουσικολογικής έρευνας. - Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της βυζαντινής μουσικολογίας προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. - Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί είτε στη μουσική πράξη είτε κατά την εκπόνηση σχετικών εργασιών και μελετημάτων. - Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν προφορικές ή και γραπτές εργασίες, ως συμβολές σε μιαν καινοτόμο προσέγγιση των ζητημάτων της βυζαντινομουσικολογικής επιστημονικής έρευνας με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Ήχοι και ανατολικά τροπικά συστήματα

Κωδικός: ΜΜ112 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Η Βυζαντινή Μουσική ή «Ψαλτική» καθώς και ευρύτερα η ελληνική παραδοσιακή μουσική εντάσσεται σε μια ευρύτερη ομάδα μουσικών παραδόσεων της Ανατολικής Μεσογείου με τις οποίες εμφανίζει κοινά μουσικά χαρακτηριστικά. Ένα από τα σπουδαιότερα είναι η αντίληψη της θεωρητικής ανάλυσης με όρους και αρχές που έχουν την καταγωγή τους στην αρχαία ελληνική μουσική θεωρία, εξελίσσονται κατά την εποχή του Βυζαντίου και διαδίδονται με αλληλεπιδράσεις στους γειτονικούς πολιτισμούς (Άραβες, Πέρσες, Οθωμανούς, Σλάβους κ.λπ.), Το σπουδαιότερο και εκτενέστερο μέρος της ελληνικής θεωρίας είναι η τροπικότητα, η οποία στη βυζαντινή παράδοση της Ψαλτικής, που σώθηκε μέχρι τις μέρες μας, εκφράζεται με τους λεγόμενους Ήχους. Σ’ αυτό το μάθημα διδάσκονται οι θεμελιώδεις έννοιες της Θεωρίας της Ψαλτικής και γενικότερα της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, καθώς και η στοιχειώδης περιγραφή των βασικών Ήχων. Χρησιμοποιούνται ακουστικά ψαλτικά παραδείγματα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC267/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή Εξέταση

Μαθησιακά αποτελέσματα: Η Βυζαντινή Μουσική ή «Ψαλτική» καθώς και ευρύτερα η ελληνική παραδοσιακή μουσική εντάσσεται σε μια ευρύτερη ομάδα μουσικών παραδόσεων της Ανατολικής Μεσογείου με τις οποίες εμφανίζει κοινά μουσικά χαρακτηριστικά. Ένα από τα σπουδαιότερα είναι η αντίληψη της θεωρητικής ανάλυσης με όρους και αρχές που έχουν την καταγωγή τους στην αρχαία ελληνική μουσική θεωρία, εξελίσσονται κατά την εποχή του Βυζαντίου και διαδίδονται με αλληλεπιδράσεις στους γειτονικούς πολιτισμούς (Άραβες, Πέρσες, Οθωμανούς, Σλάβους κλπ), Το σπουδαιότερο και εκτενέστερο μέρος της ελληνικής θεωρίας είναι η τροπικότητα, η οποία στη βυζαντινή παράδοση της Ψαλτικής, που σώθηκε μέχρι τις μέρες μας, εκφράζεται με τους λεγόμενους Ήχους. Σ’ αυτό το μάθημα διδάσκονται οι θεμελιώδεις έννοιες της Θεωρίας της Ψαλτικής και γενικότερα της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, καθώς και η στοιχειώδης περιγραφή των βασικών Ήχων. Χρησιμοποιούνται ακουστικά ψαλτικά παραδείγματα. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα έχουν εφοδιαστεί με γενικές γνώσεις σε θέματα δομής της θεωρητικής ύλης και ορολογίας της ψαλτικής και θα εξοικειωθούν μέσω γνωστών παραδειγμάτων ψαλτικής και δημοτικού τραγουδιού με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ακούσματα των Ήχων.

Ιστορική Επισκόπηση της βυζαντινής μουσικής

Κωδικός: ΜΜ98 | Τύπος: ΥΚ | Εαρινό Εξάμηνο

Μια σχετικά αναλυτική επισκόπηση της πορείας της εκκλησιαστικής μουσικής από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους μέχρι σήμερα. Σχεδίασμα της ιστορίας και διάκριση δύο περιόδων, προσημειογραφικής και σημειογραφικής. Επισήμανση των σημαντικών στοιχείων που χαρακτηρίζουν την προσημειογραφική περίοδο, μέσα από φιλολογικές-πατερικές και άλλες ιστορικές μαρτυρίες, προκειμένου να υπάρχει συνέχεια στην προέλευση και εξέλιξη της μουσικής, δηλ. της Ψαλτικής Τέχνης στον χώρο της λατρείας. Γένεση και εξέλιξη της βυζαντινής σημειογραφίας. Χειρόγραφη παράδοση. Τα γένη της βυζαντινής μελοποιίας και η εξέλιξή τους. Μελουργοί-κωδικογράφοι. Βίος και έργο των κυριοτέρων μουσικών προσωπικοτήτων της Ψαλτικής. Η σύγχρονη μουσικολογική έρευνα. Πρακτικά μουσικά παραδείγματα μέσω ζωντανών και ηχογραφημένων ψαλτικών ερμηνειών.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/DI288/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση με ερωτήσεις σύντομης απάντησης και μικρές εργασίες κατά την διάρκεια των μαθημάτων.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αφορά σε εξειδικευμένο γνωστικό αντικείμενο του πεδίου της Βυζαντινής Μουσικολογίας. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην επισκόπηση της πορείας της εκκλησιαστικής μουσικής από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους μέχρι τις μέρες μας, μέσα από μια ιστορική προσέγγιση με συστηματικές προεκτάσεις. Επισήμανση των σημαντικών στοιχείων που χαρακτηρίζουν την προσημειογραφική περίοδο, μέσα από φιλολογικές-πατερικές και άλλες ιστορικές μαρτυρίες, προκειμένου να υπάρχει συνέχεια στην προέλευση και εξέλιξη της μουσικής, δηλ. της Ψαλτικής Τέχνης στον χώρο της λατρείας. Γένεση και εξέλιξη της βυζαντινής σημειογραφίας. Χειρόγραφη παράδοση. Τα γένη της βυζαντινής μελοποιίας και η εξέλιξή τους. Μελουργοί-κωδικογράφοι. Βίος και έργο των κυριοτέρων μουσικών προσωπικοτήτων της Ψαλτικής. Η σύγχρονη μουσικολογική έρευνα. Πρακτικά μουσικά παραδείγματα μέσω ζωντανών και ηχογραφημένων ψαλτικών ερμηνειών.

Παρασημαντική της ψαλτικής τέχνης

Κωδικός: ΜΜ119 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σκοπός του μαθήματος είναι η παρουσίαση της Βυζαντινής Παρασημαντικής από τον τον 10ο αι. έως σήμερα. Αναλυτικά μελετώνται οι ακόλουθες ενότητες: Βιβλιογραφία - Ορολογία – Ο χαρακτήρας της Βυζαντινής παρασημαντικής - Περίοδοι της Βυζαντινής Σημειογραφίας – Κριτήρια περιοδολόγησης – Πρώιμες Βυζαντινές σημειογραφίες [950-1177 (Εκφωνητική, Θήτα, Chartres, Coislin, Σλαβικές σημειογραφίες Σηματική και Κοντακαριανή)] – Μέση πλήρης Βυζαντινή σημειογραφία [1177-1670] – Μεταβατική Εξηγητική σημειογραφία [1670-1814] – Νέα αναλυτική Βυζαντινή σημειογραφία [1814-σήμερα] – Άλλα σημειογραφικά συστήματα. Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να αναγωρίσουν τα σημάδια της βυζαντινής παρασημαντικής, να διαχειρισθούν μουσικές πηγές, να κατανοήσουν βασικά ζητήματα βυζαντινής ορολογίας, να συνδυάσουν δεδομένα διαφορετικών πηγών.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC175/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση του μαθήματος γίνεται με γραπτή εξέταση.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται -να γνωρίζουν τις εξελικτικές φάσεις και περιόδους της σημειογραφίας -να γνωρίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά κάθε περιόδου -να αντιλαμβάνονται την βασική ορολογία της βυζαντινής σημειογραφίας -να είναι σε θέση να αντιπαραβάλλουν φαινόμενα της βυζαντινής μουσικής γραφής με τα αντίστοιχα της λατινικής της ιδίας περιόδου -να γνωρίζουν τα σημειογραφικά φαινόμενα που διακρίνουν κάθε περίοδο

Υποχρεωτικά μαθήματα της Κατεύθυνσης

Αντιπαραβολές βυζαντινού και λατινικού μέλους

Κωδικός: ΜΜ70 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξέταση των σημείων σύγκλισης του Βυζαντινού και του Λατινικού μέλους. Συγκεκριμένα μετά την παρουσίαση της βιβλιογραφίας και του θέματος στο σύνολό του εξετάζονται τα ακόλουθα: Σχέσεις μεταξύ ανατολικού και δυτικού εκκλησιαστικού μέλους – Βυζαντινή και λατινική οκτωηχία (θεωρητικές συγγραφές, απηχήματα ήχων-τρόπων, Tonarii): σημεία σύγκλισης και απόκλισης των δύο τροπικών συστημάτων – Λειτουργικά μουσικά χειρόγραφα – Είδη του μέλους – Ακολουθίες - Σημειογραφία – Βυζαντινές επιρροές στο λατινικό μέλος (Κάτω Ιταλία) – Βενετοκρατία: επιρροές του λατινικού μέλους στο βυζαντινό (μελοποιητικές και λειτουργικές πρακτικές, κείμενα, δίφωνες και τετράφωνες βυζαντινές συνθέσεις). Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να πεπεξεργασθούν βυζαντινές συνθέσεις με δυτικά χαρακτηριστικά, να αναζητήσουν και να επεξεργασθούν αρχειακό υλικό, να συνδυάσουν δεδομένα των αρχειακών εγγράφων με αυτά των μουσικών χειρογράφων, να κατανοήσουν, να αναλύσουν και να συνδυάσουν αυτά τα δεδομένα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC264/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εργασία στην οποία οι φοιτητές καλούνται να καταγράψουν τις απόψεις τους επί του θέματος του μουσικού συγκριτισμού στις ενετοκρατούμενες περιοχές. Η εργασία βασίχεται στις διαλέξεις του μαθήματος και στην σύνολη βιβλιογραφία.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται -να γνωρίζουν τις θεματικές στις οποίες υπάρχει σύγκλιση του βυζαντινού και του λατινικού εκκλησιαστικού μέλους, -να γνωρίζουν τα ιστορικά και πολιτισμικά δεδομένα τα οποία επέτρεψαν στις ενετοκρατούμενες και φραγκοκρατούμενες περιοχές της Ελλάδας τη δημιουργία “μεικτών” ρεπερτορίων, -να χειρίζονται κριτικά την σχετική βιβλιογραφία -να διακρίνουν τα χαρακτηριστικά των “μεικτών” αυτών ρεπερτορίων -να εντοπίζουν τα νέα είδη και την λειτουργική τους χρήση

Βυζαντινή και μεταβυζαντινή μελοποιία

Κωδικός: ΜΟ41 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σήμερα, είναι κατανοητό τι σημαίνει μελοποιός και τι σημαίνει ψάλτης: ο μελοποιός είναι αυτός που έχει την «ποιητική έξη» και άρα τη «δυνατότητα να κατασκευάζει μέλος, εφευρίσκοντας και γράφοντας νέες μελωδίες που αρέσουν στους ακροατές του», ενώ ο ψάλτης είναι απλώς αυτός που καλείται να «απαγγείλει αυτό το μέλος», να ψάλει, να ερμηνεύσει «διάφορες τετριμμένες ψαλμωδίες». Αυτά, ακριβώς, προκύπτουν απ’ όσα γράφει σχετικά ο Χρύσανθος στο Μέγα Θεωρητικό του [§ 389]: «Μελοποιία εἶναι δύναμις κατασκευαστικὴ μέλους. Κατασκευάζομεν δὲ μέλος, ὄχι μόνον ψάλλοντες τετριμμένας διαφόρους ψαλμῳδίας, ἀλλ' ἐφευρίσκοντες καὶ γράφοντες καὶ ἴδια νέα μέλη, τοῖς ἀκροαταῖς ἀρέσκοντα. Ἄρα διαφέρει ἡ μελοποιία τῆς μελῳδίας· διότι ἡ μὲν μελῳδία εἶναι ἀπαγγελία μέλους· ἡ δὲ μελοποιία εἶναι ἕξις ποιητική». Παρ’ όλ’ αυτά, όμως, και στους δύο παραπάνω όρους λανθάνουν πολλές ακόμη προϋποθέσεις, άγνωστες –ίσως– στις λεπτομέρειές τους για τη σύγχρονη πραγματικότητα: ο αληθινός ψάλτης πρέπει να διακρίνεται και από άλλα ιδιαίτερα χαρίσματα, όπως και ο πραγματικός μελοποιός πρέπει να γνωρίζει απόλυτα και να ακολουθεί πιστά κάποιους συγκεκριμένους κανόνες. Στις μέρες μας όλα αυτά έχουν ατονήσει· τα κριτήρια έχουν κατά πολύ χαλαρώσει. Σήμερα, είναι συνηθισμένο κάποιος να χαρακτηρίζεται, χωρίς πολύ σκέψη, μελοποιός ή ψάλτης. Και για τις δύο περιπτώσεις, πάντως, χρειάζεται –οπωσδήποτε– πολύ περισσότερη προσοχή, και (γιατί όχι) κάποια επιφύλαξη. Ήδη από τον 15ο αιώνα ο ιερομόναχος Γαβριήλ έκρινε σκόπιμο να «εικονίσει τον τέλειο ψάλτη» [στίχοι 696-726]. Έθεσε, λοιπόν, έξι κριτήρια, τα οποία «οφείλει να πληροί όποιος ψάλτης δεν θέλει να διαψεύδει το όνομά του» [στίχοι 585-6]. Τα τρία απ’ αυτά σχετίζονται με τη χρήση της ψαλτικής σημειογραφίας: γνώση της «ορθογραφίας» της παρασημαντικής | δυνατότητα μουσικής γραφής χωρίς τη χρήση κάποιου βοηθήματος | άμεση (και άψογη) καταγραφή οποιουδήποτε μουσικού ακούσματος. Ενώ δύο, μόνον, αναφέρονται στις φωνητικές ικανότητες του ψάλτη: τονικά σωστή φωνητική τοποθέτηση | καλλιφωνία. Επιπλέον δε, είναι αξιοπαρατήρητο ότι, μέσα στα ψαλτικά χαρίσματα συμπεριλαμβάνεται και η δυνατότητα σύνθεσης νέων μελωδιών. Μ’ αυτές τις παρατηρήσεις του Γαβριήλ συμφωνεί και ο Μανουήλ Χρυσάφης [στίχοι 176-96], που περιγράφει επιπλέον αμφοτέρους, τον ψάλτη και τον μελοποιό, ως ακολούθως [στίχοι 197-212]: «Τούτων τῶν εἰρημένων ἓξ κεφαλαίων ὁ τὴν ἐπιστήμην ἔχων καὶ δυνάμενος ὡς ἡ τέχνη βούλεται χρῆσθαι αὐτοῖς, διδάσκαλος ὢν τέλειος λοιπὸν ποιήτω τε ποιήματα καὶ γραφέτω καὶ διδασκέτω καὶ ψήφους κρίνων ἐξαγέτω περί τε τῶν οἰκείων καὶ ὧν ἄλλοι ποιοῦσι, μᾶλλον δὲ περὶ τούτων· τὰ γὰρ ἴδια αὐτὸς μὲν ἀκολουθῶν τῇ τέχνῃ συνθήσει, τὴν δὲ περὶ αὐτῶν ἕξουσιν ἕτεροι ψῆφον, διὰ τὸ τὴν εὔνοιαν πεφυκέναι μὴ ἀδεκάστους ἐξάγειν τὰς ψήφους, αὐτὸν δὲ εὔνως ἔχειν τοῖς ἑαυτοῦ, κἂν ὁποῖα τύχωσιν ὄντα. ὁ δὲ μήτε τὴν ἐπιστήμην αὐτῶν ἔχων, μήτε διὰ τοῦτο δυνάμενος χρῆσθαι αὐτοῖς, σιγάτω λοιπόν, τοῦτο βέλτιον τοῦ μὴ σιγᾶν ἡγησάμενός τε καὶ ἀσφαλέστερον, εἰ εἰμὴ σιγᾶν βούλοιτο, τοῦτο δὲ δήπουθεν ἐξέσται τῷ βουλομένῳ παντί, ἀλλὰ μὴ κρίνειν τὰ ἑτέρων ἐπιχειρήτω, εἰδὼς ὡς οὐδένα δυνήσεται πείσειν φαῦλον, ὡς αὐτός ἐστιν ἑκόντα γίνεσθαι καὶ νομίζειν ἅπερ αὐτὸς νενόμικε…»

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC248/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (60%). Παρουσίαση Εργασίας (40%).

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αποτελεί το βασικό εισαγωγικό μάθημα στις διαστάσεις και παραμέτρους της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινής μουσικολογίας. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των σπουδαστών στις βασικές έννοιες της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινής μουσικολογίας και στην κατανόηση της συνολικής εικόνας των αισθητικών εκδοχών και εκφάνσεων του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου. Επίσης αναφέρεται σε εισαγωγικές έννοιες, σε μεθοδολογίες προσέγγισης της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινής μουσικολογίας και στη θέση τους στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και έρευνα, έτσι ώστε ο φοιτητής να έχει μία συνολική αντίληψη των διαδικασιών και μεθοδολογιών της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινής μουσικολογίας. Με αυτή την έννοια το μάθημα αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία αναπτύσσονται και πλέον εξειδικευμένα σχετικά ζητήματα σε άλλα επί μέρους ειδικά μαθήματα της ίδιας κατεύθυνσης. Τέλος, στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους σπουδαστές της σημασίας της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινής μουσικολογίας στη μουσική τέχνη και επιστήμη γενικότερα. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινής μουσικολογίας. Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της μορφολογικής και αισθητικής έρευνας πάνω στη βυζαντινή μουσικολογία. Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και εννοιών, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινομουσικολογικής έρευνας. Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της μορφολογίας και αισθητικής της βυζαντινής μουσικολογίας προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά αισθητικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί είτε στη μουσική πράξη είτε κατά την εκπόνηση σχετικών μορφολογικής υφής εργασιών και μελετημάτων. Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν προφορικές ή και γραπτές εργασίες, ως συμβολές σε μιαν καινοτόμο προσέγγιση των αισθητικών ζητημάτων της βυζαντινομουσικολογικής επιστημονικής έρευνας, με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Βυζαντινή Μουσική σε δυτικές σημειογραφίες

Κωδικός: ΜΜ72 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σκοπός του μαθήματος είναι η γνωριμία με άλλα συστήματα μουσικής γραφής καθώς και η άσκηση στην μεταγραφή βυζαντινών συνθέσεων σε άλλους σημειογραφικούς τύπους. Στο μάθημα εξετάζονται οι ακόλουθες ενότητες: Βιβλιογραφία - Οι έννοιες εξήγηση και μεταγραφή: η σχέση μεταξύ τους – Αναγκαιότητα της εξήγησης – Χρησιμότητα των μεταγραφών – Εξηγήσεις ως μεταγραφές της Βυζαντινής σημειογραφίας σε άλλα συστήματα γραφής (π. χ. αλφαβητικά συστήματα κ. α.) – Το σύστημα μεταγραφής των Monumenta Musicae Byzantinae – Μεταγραφή της Αναλυτικής Βυζαντινής Σημειογραφίας στο πεντάγραμμο: δύσκολα σημεία μεταγραφών – Ασκήσεις – Μεταγραφή της Μέσης Πλήρους Βυζαντινής σημειογραφίας σε δυτικά συστήματα γραφής – Ασκήσεις. Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να μεταγράφουν βυζαντινές συνθέσεις όλων των περιόδων σε δυτικά συστήματα μουσικής γραφής.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC263/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Οι φοιτητές αξιολογούνται με γραπτές εργασίες κατά την διάρκεια των παραδοσέων, εν είδει ασκήσεων. Η τελική γραπτή εργασία συμπεριλαμβάνει μεταγραφή δύο βυζαντινών συνθέσεων σε ευρωπαϊκή σημειογραφία. Ο τρόπος αξιολόγησης γνωστοποιείται στους φοιτητές κατά την διδασκαλία.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται • να γνωρίζουν τις βασικές αρχές μεταγραφής μιας βυζαντινής σύνθεσης, • να είναι σε θέση να μεταγράζουν στο πεντάγραμμο μια βυζαντινή σύνθεση γραμμένη με την αναλυτική σημειογραφία • να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν τα βασικά δυτικά συστήματα μεταγραφής μιας βυζαντινής σύνθεσης γραμμένης σε συνοτπική βυζαντινή σημειογραφία

Θεωρία και Πράξη της Ψαλτικής Τέχνης Ι

Κωδικός: ΜΜ66 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Διδάσκονται οι θεωρητικές αρχές που χρησιμοποιεί η Ψαλτική με εμβάθυνση σε βασικές έννοιες, όπως Τροπικότητα, διαστήματα, παραγωγή και διακρίσεις πολυηχίας, θεωρία των βασικών Ήχων. Ως εγχειρίδιο βάσης χρησιμοποιείται το Μέγα Θεωρητικόν του Χρυσάνθου. Δίνεται μικρό σώμα σημειώσεων με επεκτάσεις και αναλύσεις που γίνονται κατά τη διάρκεια των παραδόσεων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC254/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή εξέταση

Μαθησιακά αποτελέσματα: Διδάσκονται οι θεωρητικές αρχές που χρησιμοποιεί η Ψαλτική με εμβάθυνση σε βασικές έννοιες, όπως: Τροπικότητα, διαστήματα, παραγωγή και διακρίσεις πολυηχίας, θεωρία των βασικών Ήχων. συνοπτική ιστορική αναδρομή στη γένεση , θεμελίωση και εξέλιξη της ψαλτικής θεωρίας. Ως εγχειρίδιο βάσης χρησιμοποιείται το Μέγα Θεωρητικόν του Χρυσάνθου. Δίνεται μικρό σώμα σημειώσεων με επεκτάσεις και αναλύσεις που γίνονται κατά τη διάρκεια των παραδόσεων. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα έχουν εφοδιαστεί με εξειδικευμένες γνώσεις στα παραπάνω ειδικά θέματα και θα έχουν εξοικειωθεί με την βασική ψαλτική θεωρητική ορολογία.

Θεωρία και Πράξη της Ψαλτικής Τέχνης ΙΙ

Κωδικός: ΜΜ71 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Σε συνέχεια του μαθήματος «Θεωρία και πράξη της ψαλτικής τέχνης Ι» διδάσκεται εκτενώς η τροπική ανάλυση των Ήχων και των Συστατικών τους, με πλούσια σειρά παραδειγμάτων και αναφορές σε παράλληλα τροπικά Ανατολικά Συστήματα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC268/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή εξέταση

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σε συνέχεια του μαθήματος ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 1 διδάσκεται εκτενώς η τροπική ανάλυση των Ήχων και των Συστατικών τους, με πλούσια σειρά παραδειγμάτων και αναφορές σε παράλληλα τροπικά Ανατολικά Συστήματα. Οι φοιτητές μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος θα είναι εφοδιασμένοι με εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στη θεωρία της τροπικότητας και θα είναι εξοικειωμένοι στην αναγνώριση εξ ακοής τροπικών δομών (Ήχων).

Ιστορία της βυζαντινής μουσικής ΙΙ

Κωδικός: ΜΜ125 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Η μουσική δράση στην Κρήτη και την Κύπρο κατά τον 15ο και 16ο αιώνα. Προπαρασκευή και νέα μεγάλη άνθηση της Ψαλτικής [1580-1720/30] (Αναγέννηση της Ψαλτικής σε όλο το φάσμα του εκκλησιαστικού ρεπερτορίου – νέες μουσικές τάσεις, καινούργια μουσικά είδη, επώνυμες μελοποιήσεις μουσικών βιβλίων, δημιουργία νέων τύπων κωδίκων, σμικρύνσεις μελών, πρώτες προσπάθειες για απλοποίηση της παραδοσιακής σημειογραφίας). Μουσική αναδημιουργία, μεταρρυθμιστικές διεργασίες, μελοποιητική και σημειογραφική ανανέωση, προσπάθειες για αντικατάσταση του καθιερωμένου σημειογραφικού συστήματος από άλλα ιδιότυπα ή αλφαβητικά [1730-1820]. Πρόσφατη ιστορία [1820-σήμερα] (Πατριαρχικές Μουσικές Σχολές, έντυπες εκδόσεις, μουσικολογικά περιοδικά, η εισαγωγή του αρμονικού ιδιώματος από την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους, η παράλληλη τάση απλοποίησης του παραδοσιακού βυζαντινού μέλους και η προσπάθεια προσαρμογής του στα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, ηχογραφήσεις, μελοποιητική ένδοια και προσαρμογές). Πρακτικά μουσικά παραδείγματα μέσω ηχογραφημένων ψαλτικών ερμηνειών, ακολουθούμενα από σχόλια γύρω από την μελοποιητική τους τακτική. Έρευνα των φοιτητών σε μουσικά χειρόγραφα και σε καταλόγους αναλυτικής περιγραφής μουσικών κωδίκων για την αναζήτηση των σχετικών με τους μελουργούς της εξεταζομένης εποχής μουσικών έργων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC298/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση και εκπόνηση μικρών εργασιών επί της θεματολογίας των μαθημάτων.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αφορά το γνωστικό αντικείμενο του πεδίου της Βυζαντινής Μουσικολογίας. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των φοιτητών σε ιστορικά ζητήματα της Ψαλτικής Τέχνης από τα χρόνια της Αλώσεως μέχρι και τις μέρες μας και στην κατανὀηση του ευρύτερου ιστορικού και πολιτισμικού της περιόδου αυτής. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να: α. γνωρίσουν τα σχετικά με την εξέλιξη των ειδών της βυζαντινής μελοποιίας, β. γνωρίσουν τα κέντρα καλλιέργειας της Ψαλτικης Τέχνης, γ. Γνωρίσουν έναν μεγάλο αριθμό μουσικών και δασκάλων, που σηματοδότησαν τις μουσικές εξελίξεις, ε. γνωρίσουν τα νέα μουσικά βιβλία που προέκυψαν από την κατάτμηση του περιεχομένου των παλαιών, στ. γνωρίσουν την βιβλιογραφία για την σημαντική αυτή ιστορική περίοδο, ζ. μπορούν να αναλύουν και να αξιοποιούν τις πηγαίες ειδήσεις και πληροφορίες, η. μπορούν να συνεργάζονται μεταξύ τους για την εκπόνηση γραπτών εργασιών.

Κοσμικό ρεπερτόριο σε βυζαντινή παρασημαντική

Κωδικός: ΜΜ111 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Με τη σημειογραφία της Βυζαντινής Μουσικής καταγράφηκε πλην της Ψαλτικής και ένα σημαντικό ποσό κοσμικού ρεπερτορίου. Το ρεπερτόριο αυτό αφορά κυρίως τη λεγόμενη Λόγια Μουσική της Πόλης σε φόρμες αραβοπερσικές και αριθμεί περί τις 4500 σελίδες καταγραφών στα χειρόγραφα της Ψαλτικής και άλλες 2500 περίπου σελίδες στις έντυπες εκδόσεις. Ρεπερτόριο επίσης του τύπου του σχολικού τραγουδιού καταγράφηκε περί το τέλος του 19ου αι., ενώ μεγάλος όγκος καταγραφών ιδίως κατά τον 20ό αι. αφορά το ελληνικό Δημοτικό τραγούδι. Αυτό το υλικό εκτός από τη σημασία που έχει για την παρακολούθηση της ελληνικής μουσικής Ιστορίας και τη σχέση της Ψαλτικής με τα κοσμικά μουσικά είδη, αποτελεί πλέον σπουδαία πηγή και για την ευρύτερη παράδοση της Ανατολικής Μεσογείου από άποψη αρχαιότητας και έκτασης δεδομένων. Στο μάθημα εξετάζονται εποπτικά οι σημαντικότερες πηγές καθώς και ειδικά θέματα που ανακύπτουν, όπως θέματα ιστορικής Μουσικολογίας, Μορφολογίας, Θεωρίας και Εξήγησης κοσμικών μελών από την Παλαιά Παρασημαντική.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC253/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή εξέταση

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με τη σημειογραφία της Βυζαντινής Μουσικής καταγράφηκε πλην της Ψαλτικής και ένα σημαντικό ποσό κοσμικού ρεπερτορίου. Το ρεπερτόριο αυτό αφορά κυρίως τη λεγόμενη Λόγια Μουσική της Πόλης σε φόρμες αραβοπερσικές και αριθμεί περί τις 4500 σελίδες καταγραφών στα χειρόγραφα της Ψαλτικής και άλλες 2500 περίπου σελίδες στις έντυπες εκδόσεις. Ρεπερτόριο επίσης του τύπου του σχολικού τραγουδιού καταγράφηκε περί το τέλος του 19ου αι., ενώ μεγάλος όγκος καταγραφών ιδίως κατά τον 20ό αι. αφορά το ελληνικό Δημοτικό τραγούδι. Αυτό το υλικό εκτός από τη σημασία που έχει για την παρακολούθηση της ελληνικής μουσικής Ιστορίας και τη σχέση της Ψαλτικής με τα κοσμικά μουσικά είδη, αποτελεί πλέον σπουδαία πηγή και για την ευρύτερη παράδοση της Ανατολικής Μεσογείου από άποψη αρχαιότητας και έκτασης δεδομένων. Στό μάθημα εξετάζονται εποπτικά οι σημαντικότερες πηγές καθώς και ειδικά θέματα που ανακύπτουν, όπως θέματα ιστορικής Μουσικολογίας, Μορφολογίας, Θεωρίας και Εξήγησης κοσμικών μελών από την Παλαιά Παρασημαντική. Οι φοιτητές μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος θα είναι εφοδιασμένοι με εξειδικευμένες γνώσεις πάνω σε θέματα του σχετικού επιστημονικού αντικειμένου.

Παλαιογραφία της βυζαντινής σημειογραφίας Ι

Κωδικός: ΜΟ48 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Σκοπός του μαθήματος είναι η μελέτη και ανάλυση της Βυζαντινής Σημειογραφίας προ του 1814 καθώς και η παρουσίαση των χαρακτηριστικών και της λειτουργίας της. Έμφαση δίνεται στην εκμάθηση της Μέσης πλήρους Βυζαντινής Σημειογραφίας (1177-1670) καθώς και στην Μεταβατική Εξηγητική σημειογραφία (1670-1814) κυρίως μέσω ανάλυσης παλαιογραφικών μουσικών κειμένων. Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τους διαφορετικούς σημειογραφικούς τύπους, να διαβάζει μουσικά χειρ΄γοραφα, και θα έχει αποκλήσει δεξιότητες όπως η διαχείριση πηγαίου υλικού, η αξιολόγηση τεκμηρίων, η αναζήτηση συνθέσεων στο πηγαίο υλικό. Το μάθημα συμπεριλαμβάνει τις ακόλουθες ενότητες: Βιβλιογραφία – Προθεωρία - Φωνητικά και άφωνα σημάδια της Μέσης Πλήρους Βυζαντινής σημειογραφίας - Μέθοδοι των θέσεων – Το “Μέγα Ίσον” του Ιωάννη Κουκουζέλη –– Συνδυασμοί σημαδιών για τη δημιουργία θέσεων – Χρήση των θέσεων και χαρακτηρισμός – Βυζαντινές θεωρητικές συγγραφές και οι εξ αυτών προκύπτουσες πληροφορίες.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC285/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Οι φοιτητές αξιολογούνται μέσω της εκπόνησης εργασίας στην οποία καλούνται να αναλύσουν και να περιγράψουν τα σημειογραφικά δεδομένα μιας βυζαντινής παρτιτούρας της περιόδου 14ου-17ου αι. Τα κριτήρια αξιολόγησης και ανάλυσή τους γνωστοποιούνται στους φοιτητές κατά την διδασκαλία.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται -να γνωρίζουν τα στάδια της βυζαντινής συμειογραφίας στους πρώτους αιώνες (10ος-12ος αι.) -να γνωρίζουν τα σημάδια της βυζαντινής σημειογραφίας -να αναγνωρίζουν τους διάφορους συνδυασμούς μεταξύ των σημαδιών -να εντοπίζουν τις θέσεις της βυζαντινής σημειογραφίας σε μια βυζαντινή σύνθεση (12ος-16ος αι.)

Παλαιογραφία της βυζαντινής σημειογραφίας ΙΙ

Κωδικός: Μ198 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα αποτελεί συνέχεια του μαθήματος Παλαιογραφία της Βυζαντινής Σημειογραφίας Ι. Διακρίνεται στις ακόλουθες ενότητες: Εισαγωγή στην ανάλυση με δομικό στοιχείο τις θέσεις της Βυζαντινής σημειογραφίας - Το φαινόμενο του καλλωπισμού βυζαντινών συνθέσεων ως εξελικτική διαδικασία διαφοροποίησης του μέλους, οι τεχνικές και τα αποτελέσματά του - Η εξηγητική σημειογραφία από την εμφάνισή της και έως την τελική διαμόρφωση της Νέας Μεθόδου σημειογραφίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην μελέτη συγκριτικών παραδειγμάτων. Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να διαβάσουν μουσικά χειρόγραφα, να αναγωνρίσουν όλους τους βυζαντινούς σημειογραφικούς τύπους, να συγκρίνουν και να αναλύσουν συνθέσεις γραμμένες σε όλους τους σημειογραφικούς τύπους.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC329/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση γίνεται με πολλές γραπτές εργασίες κατά τη διάρκεια των παραδόσεων, εν είδει ασκήσεων. Η τελική αξιολόγηση γίνεται επί τη βάσει αυτών των εργασιών, γραπτής εξέτασης με συνδυαστικές ερωτήσεις και γραπτής εργασίας.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται -να εντοπίζουν τις θέσεις της βυζαντινής σημειογραφίας σε μια βυζαντινή σύνθεση (17ος-18 αι.) -να αναγνωρίζουν της καινές θέσεις που αναπτύσσονται κατά το φαινόμενο του “καλλωπισμού” -να γνωρίζουν τις βασικές αρχές της “εξήγησης” και να αναγνωρίζουν μία εξηγημένη σύνθεση -να διακρίνουν το είδος της σύνθεσης με κριτήριο την σημειογραφία

Προθεωρία της ψαλτικής τέχνης Ι

Κωδικός: ΜΜ105 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Μελετώνται βυζαντινές και μεταβυζαντινές θεωρητικές συγγραφές (όπως, για παράδειγμα, η συνήθης Προθεωρία της Παπαδικής, με τις σχετικές ασκήσεις μουσικής προγύμνασης, τις μεθόδους εκμάθησης των θέσεων της Ψαλτικής και τα πολύ ενδιαφέροντα εποπτικά σχήματα διδασκαλίας της Τέχνης), αλλά και καθαυτήν η ψαλτική πράξη, τόσο στην γραπτή εκδοχή της (αυτήν της παρασημασμένης μελωδίας), όσο και στην αντίστοιχη προφορική (εκείνην της ποικιλότροπης φωνητικής ερμηνείας)· τα παραπάνω δεδομένα συνεκτιμώνται υπό τη διάθεση μιας έρευνας πιο ανοιχτής σε όποιες πιθανώς λανθάνουσες (ή και ποικίλης άλλης προοπτικής) αναγνώσεις της συνόλης θεωρίας της Ψαλτικής Τέχνης. Αναζητείται οποιαδήποτε υποθετικά ή πραγματικά υπάρχουσα παράλληλη καλλιτεχνική απόχρωση του θεωρητικού λόγου, με εκκίνηση της σκέψης πέρα από κάθε αναμενόμενη και συνήθη ερευνητική προσέγγιση, επί τη βάσει ενός εξαιρετικής σημασίας «τρίπτυχου», που περιλαμβάνει: τον λόγο (τη θεωρητική περιγραφή –γραπτή και προφορική– ενός μουσικού φαινομένου: μουσικολογία), το σχήμα (ένα σύμβολο, που περιγράφει –γραφιστικά– το ίδιο αυτό μουσικό φαινόμενο) και βέβαια τη μουσική (κυρίως στον τύπο παρασημασμένων ασκήσεων, με τη φωνητική ερμηνεία των οποίων επιτυγχάνεται όχι μόνον η κατάλληλη προετοιμασία, αλλ’ ακόμη και η ειδικότερη ανάλυση του όποιου μουσικού φαινομένου). Το προβαλλόμενο «τρίπτυχο» παρέχει την ευχέρεια κατανόησης (και –ως εκ τούτου– εποπτικής και επαγωγικής διδασκαλίας) ενός ογκώδους θεωρητικού υλικού, που –στις περισσότερες περιπτώσεις– κείται δύσληπτο έως ακατανόητο στα σχετικά χειρόγραφα και στις ειδικές επιστημονικές εκδόσεις· κατανόησης μέσω διαφορετικών –κάθε φορά– τρόπων· διδασκαλίας κάτω από καινοφανές –σε κάθε περίπτωση– πρίσμα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC250/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (60%). Παρουσίαση Εργασίας (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: - Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της θεωρίας της βυζαντινής μουσικολογίας. - Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της θεωρητικής έρευνας πάνω στη βυζαντινή μουσικολογία. - Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και εννοιών, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της ευρύτερης θεωρητικής βυζαντινομουσικολογικής έρευνας. - Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της θεωρίας της βυζαντινής μουσικολογίας προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. - Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά θεωρητικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί είτε στη μουσική πράξη είτε κατά την εκπόνηση σχετικών θεωρητικής υφής εργασιών και μελετημάτων. - Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν προφορικές ή και γραπτές εργασίες, ως συμβολές σε μιαν καινοτόμο προσέγγιση των θεωρητικών ζητημάτων της βυζαντινομουσικολογικής επιστημονικής έρευνας, με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Προθεωρία της ψαλτικής τέχνης ΙΙ

Κωδικός: ΜΜ106 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Μελετώνται βυζαντινές και μεταβυζαντινές θεωρητικές συγγραφές (όπως, για παράδειγμα, η συνήθης Προθεωρία της Παπαδικής, με τις σχετικές ασκήσεις μουσικής προγύμνασης, τις μεθόδους εκμάθησης των θέσεων της Ψαλτικής και τα πολύ ενδιαφέροντα εποπτικά σχήματα διδασκαλίας της Τέχνης), αλλά και καθαυτήν η ψαλτική πράξη, τόσο στην γραπτή εκδοχή της (αυτήν της παρασημασμένης μελωδίας), όσο και στην αντίστοιχη προφορική (εκείνην της ποικιλότροπης φωνητικής ερμηνείας)· τα παραπάνω δεδομένα συνεκτιμώνται υπό τη διάθεση μιας έρευνας πιο ανοιχτής σε όποιες πιθανώς λανθάνουσες (ή και ποικίλης άλλης προοπτικής) αναγνώσεις της συνόλης θεωρίας της Ψαλτικής Τέχνης. Αναζητείται οποιαδήποτε υποθετικά ή πραγματικά υπάρχουσα παράλληλη καλλιτεχνική απόχρωση του θεωρητικού λόγου, με εκκίνηση της σκέψης πέρα από κάθε αναμενόμενη και συνήθη ερευνητική προσέγγιση, επί τη βάσει ενός εξαιρετικής σημασίας «τρίπτυχου», που περιλαμβάνει: τον λόγο (τη θεωρητική περιγραφή –γραπτή και προφορική– ενός μουσικού φαινομένου: μουσικολογία), το σχήμα (ένα σύμβολο, που περιγράφει –γραφιστικά– το ίδιο αυτό μουσικό φαινόμενο) και βέβαια τη μουσική (κυρίως στον τύπο παρασημασμένων ασκήσεων, με τη φωνητική ερμηνεία των οποίων επιτυγχάνεται όχι μόνον η κατάλληλη προετοιμασία, αλλ’ ακόμη και η ειδικότερη ανάλυση του όποιου μουσικού φαινομένου). Το προβαλλόμενο «τρίπτυχο» παρέχει την ευχέρεια κατανόησης (και –ως εκ τούτου– εποπτικής και επαγωγικής διδασκαλίας) ενός ογκώδους θεωρητικού υλικού, που –στις περισσότερες περιπτώσεις– κείται δύσληπτο έως ακατανόητο στα σχετικά χειρόγραφα και στις ειδικές επιστημονικές εκδόσεις· κατανόησης μέσω διαφορετικών –κάθε φορά– τρόπων· διδασκαλίας κάτω από καινοφανές –σε κάθε περίπτωση– πρίσμα.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC280/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση (60%). Παρουσίαση Εργασίας (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: - Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της θεωρίας της βυζαντινής μουσικολογίας. - Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της θεωρητικής έρευνας πάνω στη βυζαντινή μουσικολογία. - Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και εννοιών, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της ευρύτερης θεωρητικής βυζαντινομουσικολογικής έρευνας. - Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της θεωρίας της βυζαντινής μουσικολογίας προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. - Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά θεωρητικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί είτε στη μουσική πράξη είτε κατά την εκπόνηση σχετικών θεωρητικής υφής εργασιών και μελετημάτων. - Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν προφορικές ή και γραπτές εργασίες, ως συμβολές σε μιαν καινοτόμο προσέγγιση των θεωρητικών ζητημάτων της βυζαντινομουσικολογικής επιστημονικής έρευνας, με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Ψαλτική και ελληνική δημοτική μουσική

Κωδικός: ΜΜ99 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Εαρινό Εξάμηνο

Η μουσική συγγένεια των δύο χώρων έχει πολλές φορές επισημανθεί στο παρελθόν. Αφού εξεταστούν συνοπτικά τα σημεία επαφής των δύο χώρων (γλώσσα, ποικιλία διαστημάτων, τροπικότητα, μελοποιητικές τεχνικές, ανθρωπολογικοί παράγοντες κλπ) καθώς και οι κυριότερες διαφορές τους (οργανοχρησία, κοσμικός ή μη χαρακτήρας, ποικιλία τοπικών παραδόσεων κλπ), διερευνάται περαιτέρω το βάθος και η έκταση αυτής της σχέσης με βάση το κριτήριο της τροπικής ανάλυσης. Επικεντρώνοντας στις βασικές διαιρέσεις και κλάδους της Οκταηχίας, αναλύονται τροπικά αντίστοιχα προς αυτές κομμάτια δημοτικής μουσικής, αντιπροσωπευτικά των κυριοτέρων τοπικών ελληνικών παραδόσεων. Χρησιμοποιείται σχετικό ηχητικό υλικό και δισκογραφία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC240/

Μέθοδοι αξιολόγησης: ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ από: Ερωτήσεις σύντομης απάντησης Ερωτήσεις Ανάπτυξης Δοκιμίων, Αναγνώριση τροπικών δομών ( Ήχων) σε δείγματα που θα ακουστούν την ώρα της εξέτασης.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Η μουσική συγγένεια των δύο χώρων έχει πολλές φορές επισημανθεί στο παρελθόν. Αφού εξεταστούν συνοπτικά τα σημεία επαφής των δύο χώρων (γλώσσα, ποικιλία διαστημάτων, τροπικότητα, μελοποιητικές τεχνικές, ανθρωπολογικοί παράγοντες κλπ) καθώς και οι κυριότερες διαφορές τους (οργανοχρησία, κοσμικός ή μη χαρακτήρας, ποικιλία τοπικών παραδόσεων κλπ), διερευνάται περαιτέρω το βάθος και η έκταση αυτής της σχέσης με βάση το κριτήριο της τροπικής ανάλυσης. Επικεντρώνοντας στις βασικές διαιρέσεις και κλάδους της Οκταηχίας, αναλύονται τροπικά αντίστοιχα προς αυτές κομμάτια δημοτικής μουσικής, αντιπροσωπευτικά των κυριοτέρων τοπικών ελληνικών παραδόσεων. Χρησιμοποιείται σχετικό ηχητικό υλικό και δισκογραφία. Οι φοιτητές μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος θα είναι εφοδιασμένοι με εξειδικευμένες γνώσεις πάνω σε θέματα συγγένειας ψαλτικής και ελληνικής δημοτικής μουσικής και θα είναι εξοικειωμένοι στην αναγνώριση εξ ακοής τροπικών δομών (Ήχων) σε δημοτικά τραγούδια.

Ψαλτική και νεότερη ελληνική αστική λαϊκή μουσική

Κωδικός: ΜΜ101 | Τύπος: Κ4ΥΠΟ | Χειμερινό Εξάμηνο

Ένα μεγάλο μέρος της νεοελληνικής λαϊκής αστικής μουσικής εμφανίζει μουσικές συγγένειες με την Ψαλτική. Ανιχνεύουμε τα επί μέρους είδη και τα σημεία επαφής που αφορούν αυτήν τη σχέση σε μια διαχρονική εξέταση μοιρασμένη σε εποχές βάσει σημαντικών αλλαγών (μικρασιατική καταστροφή, επικράτηση μπουζουκιού, εμφάνιση ιδιαιτέρων μουσικών ρευμάτων, όπως «ρεμπέτικου, έντεχνου, πολιτικού,» τραγουδιού, κ.λπ.). Χρησιμοποιώντας το εργαλείο της τροπικής ανάλυσης, επιχειρούμε να εντοπίσουμε ρεπερτόριο που φέρει τα συγγενέστερα προς τον πυρήνα της βυζαντινής Οκταηχίας τροπικά χαρακτηριστικά. Χρησιμοποιείται σχετικό ηχητικό υλικό από τη δισκογραφία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC239/

Μέθοδοι αξιολόγησης: ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ από: Ερωτήσεις σύντομης απάντησης Ερωτήσεις Ανάπτυξης Δοκιμίων, Αναγνώριση τροπικών δομών ( Ήχων) σε δείγματα που θα ακουστούν την ώρα της εξέτασης.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ένα μεγάλο μέρος της νεοελληνικής λαϊκής αστικής μουσικής εμφανίζει μουσικές συγγένειες με την Ψαλτική. Ανιχνεύουμε τα επί μέρους είδη και τα σημεία επαφής που αφορούν αυτήν τη σχέση σε μια διαχρονική εξέταση μοιρασμένη σε εποχές βάσει σημαντικών αλλαγών (μικρασιατική καταστροφή, επικράτηση μπουζουκιού, εμφάνιση ιδιαιτέρων μουσικών ρευμάτων, όπως «ρεμπέτικου, έντεχνου, πολιτικού,» τραγουδιού, κλπ). Χρησιμοποιώντας το εργαλείο της τροπικής ανάλυσης, επιχειρούμε να εντοπίσουμε ρεπερτόριο που φέρει τα συγγενέστερα προς τον πυρήνα της βυζαντινής Οκταηχίας τροπικά χαρακτηριστικά. Χρησιμοποιείται σχετικό ηχητικό υλικό από τη δισκογραφία. Οι φοιτητές μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος θα είναι εφοδιασμένοι με εξειδικευμένες γνώσεις πάνω σε θέματα συγγένειας ψαλτικής και νεοελληνικής λαϊκής αστικής μουσικής και θα είναι εξοικειωμένοι στην αναγνώριση εξ ακοής (Ήχων) σε κομμάτια του σχετικού ρεπερτορίου.

Μαθήματα Επιλογής της Κατεύθυνσης

Ορθογραφία της βυζαντινής παρασημαντικής

Κωδικός: ΜΜ104 | Τύπος: Κ4ΕΠΙ | Εαρινό Εξάμηνο

Για να αναγνωσθεί (και πολύ περισσότερο για να καταγραφεί) ορθά μια ψαλτική παρτιτούρα είναι απαραίτητες πολλές τεχνικές πληροφορίες. Γι’ αυτές, είναι δυνατόν να γίνει εκτενέστατος λόγος, με βάση τόσο τη γραπτή όσο (και κυρίως) την προφορική παράδοση της Ψαλτικής Τέχνης. Το ζήτημα σχετίζεται προφανέστατα με τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της βυζαντινής σημειογραφίας. Ενδεικτικά, μπορεί να σημειωθεί ότι το ενδιαφέρον του μελετητή της βυζαντινής παρασημαντικής επικεντρώνεται σαφώς σε δύο στοιχεία: πρώτον, στα σημάδια που υποστηρίζουν την επανάληψη της συλλαβής του εκάστοτε μελοποιούμενου ποιητικού κειμένου και δεύτερον στα σημάδια που παρατείνουν τη χρονική διάρκεια της ψαλλόμενης συλλαβής οποιουδήποτε μουσικού κειμένου. Λόγος και μέλος, ποίηση και μουσική, είναι βέβαια τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της βυζαντινής μουσικής. Υπάρχουν, έτσι, συγκεκριμένα σημάδια που παρεμβάλλονται στο όποιο μουσικό κείμενο, σημάδια που εξυπηρετούν τη διεύρυνση τόσο του ποιητικού (επανάληψη συλλαβής) όσο και του μουσικού (αργίες, περαιτέρω χρόνος) κειμένου. Αυτά τα σημάδια συνιστούν, συνεκδοχικά, τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της βυζαντινής σημειογραφίας. Αναλυτικά, για την επανάληψη της συλλαβής στη βυζαντινή σημειογραφία χρησιμοποιούνται τα ακόλουθα σημάδια: κεντήματα, υπορροή & βαρεία· ενώ για την επέκταση του χρόνου τα ακόλουθα: τζάκισμα (ή κλάσμα) & διπλή [οξεία]. Υπάρχουν, βέβαια, και άλλοι αξιοπρόσεκτοι συνδυασμοί των δύο παραπάνω ενεργειών (που εφαρμόζονται πάντοτε σε σημείο όπου επαναλαμβάνεται κάποια συλλαβή του ποιητικού κειμένου), όπως για παράδειγμα το αντικένωμα με απλή ή και ο σύνδεσμος (που λεγόταν παλαιότερα έτερον παρακάλεσμα). Παρόμοιες λεπτές και εξειδικευμένες σημειογραφικές παρατηρήσεις είναι δυνατόν να οδηγήσουν στην επιθυμητή άρτια, τεχνικά και καλλιτεχνικά, χρήση της παρασημαντικής της Ψαλτικής Τέχνης.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC256/

Μέθοδοι αξιολόγησης: • Γραπτή τελική εξέταση (60%) • Παρουσίαση Εργασίας (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους σπουδαστές της σημασίας της ορθογραφίας της βυζαντινής παρασημαντικής στη μουσική τέχνη και επιστήμη γενικότερα. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: - Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της ορθογραφίας της βυζαντινής παρασημαντικής . - Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της ορθογραφίας της βυζαντινής παρασημαντικής . - Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και εννοιών, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της ορθογραφίας της βυζαντινής παρασημαντικής . - Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της ορθογραφίας της βυζαντινής παρασημαντικής προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. - Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά σημειογραφικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί είτε στη μουσική πράξη είτε κατά την εκπόνηση σχετικών παρασημαντικής υφής εργασιών και μελετημάτων. - Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν προφορικές ή και γραπτές εργασίες, ως συμβολές σε μιαν καινοτόμο προσέγγιση των σημειογραφικών ζητημάτων της ορθογραφίας της βυζαντινής παρασημαντικής, με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Σεμινάρια Κατεύθυνσης

Σεμινάριο: Ειδικά θέματα βυζαντινής μουσικολογίας

Κωδικός: Μ195 | Τύπος: Κ4ΣΕΜ | Εαρινό Εξάμηνο

Στο πλαίσιο του Σεμιναρίου εξετάζονται ομάδες συνθέσεων κρητικής προελεύσεως, όπως οι στίχοι “εις την έναρξιν της θείας Λειτουργίας” ή οι συνθέσεις του Συμβόλου της Πίστεως. Σκοπός του ερευνητικού αυτού μαθήματος είναι να ασκηθούν οι φοιτητές στην μεθοδολογία της έρευνας μέσω μικρών εργασιών επί τη βάσει των ιδιαζουσών κρητικών συνθέσεων. Διακρίνεται στις εξής ενότητες: συγκέντρωση, μελέτη και εκτίμηση της σχετικής βιβλιογραφίας, μελέτη των πηγών-ταξινόμηση των σχετικών συνθέσεων ανά περίοδο, συνθέτη, ήχο, μελέτη των σχετικών συνθέσεων, ανάλυση και επιστημονικός σχολιασμός, συγγραφή εργασίας. Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να επεξερασθούν την βιβλιογραφία, να αναλύσουν τα δεδομένα, να συγκρίνουν βιβλιογρικά δεδομένα και αρχειακές πηγές, να εντοπίσουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συνθέσεων, να συνθέσουν δεδομένα και να συγγράψουν μία σύντομη ερευνητική εργασία.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC330/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Η αξιολόγηση γίνεται επί τη βάσει της συνολικής παρουσίας και ερευνητικής εργασίας των φοιτητών κατά τη διάρκεια των παραδόσεων. Η τελική αξιολόγηση βασίζεται επίσης στην τελική εργασίας η οποία εκπονείται από τους φοιτητές.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται • να είναι σε θέση να εντοπίσουν βιβλιογραφία για ένα συγκεκριμένο ερευνητικό θέμα • να είναι σε θέση ν ατην μελε΄τησουν και να την αποδελτιώσουν με κριτικό πνεύμα • να γνωρίζουν τον τρόπο επεξεργασίας των βιβλιογραφικών δεδομένων • να είναι σε θέση να εκτιμήσουν κριτικά τα δεδομένα της βιβλιογραφίας • να είναι σε θέση να συνδυάσουν τα βιβλιογραφικά δεδομένα με νέα στοιχεία της έρευνάς τους • να αναπτύξουν μέσω της ερευνητικής τους εργασίας την αναλυτική, την κριτική και την συθετική ικανότητα • να συντάξουν μία σύντομη ερευνητική εργασία

Σεμινάριο: Μεθοδολογία καταλογογράφησης μουσικών χειρογράφων

Κωδικός: Μ125 | Τύπος: Κ4ΣΕΜ | Εαρινό Εξάμηνο

Κριτική επισκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας. Οι κατά καιρούς μέθοδοι καταλογογράφησης μουσικών χειρογράφων. Διαμόρφωση μιας σύγχρονης, μουσικολογικά επωφελούς, μεθοδολογίας καταλογογράφησης. Πλήρης περιγραφή αυτής και πρακτική εφαρμογή πάνω σε μουσικούς κώδικες. Συγγραφική άσκηση: αναλυτική καταλογογράφηση και εξαντλητικός κωδικολογικός και μουσικολογικός σχολιασμός δεδομένου μουσικού χειρογράφου.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC257/

Μέθοδοι αξιολόγησης: • Γραπτή τελική εξέταση (60%) • Παρουσίαση Εργασίας (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αποτελεί το βασικό εισαγωγικό μάθημα στις διαστάσεις και παραμέτρους της μεθοδολογίας καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των σπουδαστών στις βασικές έννοιες της μεθοδολογίας καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων και στην κατανόηση της συνολικής εικόνας των τεχνικών εκδοχών και εκφάνσεων του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου. Επίσης αναφέρεται σε εισαγωγικές έννοιες, σε μεθοδολογίες προσέγγισης της καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων και στη θέση τους στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και έρευνα, έτσι ώστε ο φοιτητής να έχει μία συνολική αντίληψη των διαδικασιών και μεθοδολογιών της τεχνικής καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων. Με αυτή την έννοια το μάθημα αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία αναπτύσσονται και πλέον εξειδικευμένα σχετικά ζητήματα σε άλλα επί μέρους ειδικά μαθήματα της ίδιας κατεύθυνσης. Τέλος, στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους σπουδαστές της σημασίας της μεθοδολογίας καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων στη μουσική τέχνη και επιστήμη γενικότερα. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: • Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της μεθοδολογίας καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων. • Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της μεθοδολογίας καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων . • Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και εννοιών, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της μεθοδολογίας καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων . • Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. • Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί είτε στη μουσική πράξη είτε κατά την εκπόνηση σχετικών καταλογογραφικής υφής εργασιών και μελετημάτων. • Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν προφορικές ή και γραπτές εργασίες, ως συμβολές σε μιαν καινοτόμο προσέγγιση των τεχνικών ζητημάτων της μεθοδολογίας καταλογογράφησης βυζαντινών μουσικών χειρογράφων, με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής

Βυζαντινός μουσικός πολιτισμός και σύγχρονη μουσική δημιουργία Ι

Κωδικός: Μ310 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το περιεχόμενο του μαθήματος επικεντρώνεται στο έργο των Μιχάλη Αδάμη και Δημήτρη Τερζάκη, δύο εκ των κορυφαίων συνθετών, που δημιούργησαν σύγχρονα μουσικά ιδιώματα θεμελιωμένα στον μουσικό πολιτισμό της ελληνικής παράδοσης. Διατηρώντας τις ίδιες αναλογίες ως προς τα μέσα μελέτης και εποπτείας με εκείνα των Προθεωριών (λόγος, σχηματική απεικόνιση, μουσική), αλλά με επίκεντρο μια δημιουργική ματιά στο βυζαντινό μουσικό υλικό που φιλοδοξεί να γονιμοποιήσει και να δικαιώσει εκφραστικά τη σύγχρονη μουσική σκέψη, μελετώνται διάφορα θεωρητικά φαινόμενα τα οποία αναδεικνύονται μέσα από τις συνθέσεις αλλά και τα κείμενα των προαναφερθέντων σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών. Η τεχνική του παλίμψηστου ως αφηγηματική μουσική τεχνική, οι μελωδικές φόρμουλες («θέσεις») ως αξιοποιήσιμο στοιχείο αυτοσχεδιασμού αλλά και οργανωμένης συνθετικής πρακτικής, η αξιοποίηση των μικροδιαστημάτων και η ανάλυση της λειτουργικότητας αυτών, το φαινόμενο της διπλοπαραλλαγής ως στοιχείο διαφοροποίησης των διαστηματικών ποιοτήτων, αλλά ταυτόχρονα και ως διακριτικό μέσο διασφάλισης της μοτιβικής συνοχής (μέσω της διατήρησης της κατεύθυνσης του μελωδικού περιγράμματος), η έννοια του συστήματος, αλλά και γενικότερα η καινούργια, συμβατή ορολογία που αναδύεται από τη νέα μουσική πραγματικότητα (π.χ. πολύκλωνη μονοφωνία, πολυμελωδικότητα, ενορχήστρωση φωνών, τεχνική του μικρομέλους κ.ά.) αποτελούν μερικά από τα φαινόμενα που πρόκειται να αναλυθούν.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC480/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή Εργασία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του μαθήματος είναι η επαφή και εξοικείωση των φοιτητών/τριών με έργα σύγχρονης μουσικής δημιουργίας, που αντλούν στοιχεία από τη βυζαντινή μουσική παράδοση. Η μελέτη διαφορετικών καλλιτεχνικών προσεγγίσεων θα δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το παραδοσιακό μουσικό υλικό γονιμοποιεί τη σύγχρονη μουσική σκέψη.

Βυζαντινός μουσικός πολιτισμός και σύγχρονη μουσική δημιουργία ΙI

Κωδικός: Μ315 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Σε συνέχεια του μαθήματος «Βυζαντινός μουσικός πολιτισμός και σύγχρονη μουσική έκφραση Ι», εξετάζονται δημιουργικές προσεγγίσεις συνθετών της νεότερης γενιάς, τα έργα των οποίων συνηγορούν υπέρ ενός μουσικού ιδιώματος, που αφομοιώνει με ιδιαίτερη εκλέπτυνση και διακριτικότητα δυναμογόνα αποκρυσταλλώματα της βυζαντινής μουσικής παράδοσης. Παράλληλα, μέσω μιας εστίασης σε συγκεκριμένα έργα συνθετών της ελληνικής εθνικής σχολής (Πέτρος Πετρίδης, Αντίοχος Ευαγγελάτος κ.ά.), θα σχολιαστεί ο τρόπος επεξεργασίας του βυζαντινού μουσικού υλικού με στόχο τη διερεύνηση της συνθετικής πρόθεσης και της δεσμευτικής εγγύτητας των συνθέσεων με το βυζαντινό μέλος. Επίσης, ειδική αναφορά θα γίνει στο έργο Festliches Praeludium (op.100), για μικτή χορωδία και εκκλησιαστικό όργανο του Egon Wellesz και σε έργα συνθετών του «Ιερού Μινιμαλισμού» (John Tavener, Arvo Pärt, Giya Kancheli κ.ά.).

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC482/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή Εργασία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Σκοπός του μαθήματος είναι η επαφή και εξοικείωση των φοιτητών/τριών με έργα σύγχρονης μουσικής δημιουργίας, που αντλούν στοιχεία από τη βυζαντινή μουσική παράδοση. Η μελέτη διαφορετικών καλλιτεχνικών προσεγγίσεων θα δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το παραδοσιακό μουσικό υλικό γονιμοποιεί τη σύγχρονη μουσική σκέψη.

Βυζαντινός Χορός Ι

Κωδικός: Μ261 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Στη γενικότερη εκκλησιαστική παράδοση (πρωτίστως στην Αγία Γραφή), αλλά και στη σχετική γραμματεία (ιδιαίτερα στις πηγές της Λειτουργικής, του Τυπικού ή και του Κανονικού Δικαίου), υφίσταται πληθώρα μαρτυριών για την πράξη της από χορού ψαλμώδησης. Παρά ταύτα, ο απαιτητικός ερευνητής της ιστορίας του χορικού μέλους θα μπορούσε (όχι αδικαιολόγητα) να ισχυριστεί ότι η τακτική της από χορού ψαλτικής ερμηνείας συνιστά (δίχως υπερβολή) «κεκρυμμένον μυστήριον». Θέματα όπως η πρακτική οργάνωση, η επί μέρους δομή, η αρμόδια διδασκαλία και η συστηματική διεύθυνση ενός χορού ψαλτών, ή ακόμη ο τρόπος και η τεχνική της χορικής ψαλτικής ερμηνείας, παραμένουν (στις λεπτομέρειές τους) μουσικολογικά απροσδιόριστα. Ειδικότερο μουσικολογικό (αλλά και αμιγώς ψαλτικό) ενδιαφέρον παρουσιάζει, πάντως, η ακόλουθη ακριβής περιγραφή (από τον θεωρητικό της Ψαλτικής Τέχνης Γαβριήλ τον ιερομόναχο) του ιδεώδους τρόπου καλοφωνικής (δηλαδή μονοφωνάρικης) ψαλτικής ερμηνείας [: «μέθοδος πῶς δεῖ ἀνέρχεσθαι τῆς καλοφωνίας» (στίχοι 610-95)]· σ' αὐτήν την περιγραφή παρεμβάλλονται και κάποιες χρήσιμες πληροφορίες για τους βοηθούς του μονοφωνάρη, μέσω των οποίων στοιχειοθετούνται ορισμένες (πλέον εξειδικευμένες) πρακτικές οδηγίες για τον σχηματισμό ενός (μικρού έστω) μουσικού συνόλου, ενός υποτυπώδους ψαλτικού χορού: «... Δεῖ δὲ ἔχειν μετὰ σοῦ καὶ ἕτερον βοηθὸν ἢ καὶ δύο, πλείονας δὲ οὐδαμῶς· τότε γὰρ οὐ καλοφωνία ἀλλὰ τὸ λεγόμενον ἀπὸ χοροῦ γενήσεται. Ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλει γίνεσθαι ἐὰν αἱ φωναὶ ὦσιν ἐπιτήδειαι καὶ καλαί· εἰ δὲ μὴ οὕτως ἔχει ἡ τοῦ καλοφωνοῦντος φωνή, πάντας λαμβανέτω βοηθούς. Ὀφείλουσι δὲ οἱ ψάλλοντες εἶναι καὶ συνήθεις καὶ σχεδὸν προμελετηκότες ἕκαστος τὸ ἑκάστου κοινῶς, ἵνα συμφωνῶσι καὶ ἡδίων οὕτω φανείη ἡ ψαλτική. Κακῷ δὲ μὴ χρήσῃ ποτὲ βοηθῷ· κρεῖττον γὰρ ᾖ μὴ ψάλλειν ἢ μόνον, ἢ μετὰ κακοφώνου· ἀπολέσει γὰρ καὶ τὸ σὸν τότε μέλος. Ἡ δὲ τῶν παρήχων φωνὴ καὶ κακοφώνων εὑρίσκεται ἢ ταχυτέρα τοῦ δέοντος καὶ πετρώδης ἢ ἀσθενὴς καὶ κεχαλασμένη· καὶ εἰ μὲν τοῦ ἑνὸς ᾖ πετρώδης, ἀνέρχεται ἐπὶ τὸ ὑψηλότερον καὶ μὴ βουλομένου, ἡ δὲ τοῦ ἑτέρου ἐπὶ τὸ χαμηλότερον ἄκοντος. Τὸν δὴ τοιοῦτον ἀποπέμπεσθαι δεῖ· οὑ μόνον γὰρ ἑαυτῷ ἀλλὰ καὶ πᾶσι μεταδίδωσι τοῦ κακοῦ, καὶ ἢ ἐπὶ τὸ ἄνω ἕλκουσιν ἡμᾶς ἄκοντας ἢ ἐπὶ τὸ κάτω....» [στίχοι 651-67]. Η πενιχρότητα των σχετικών πηγών μάς αποκρύπτει την προϊστορία των τεχνικών λεπτομερειών της από χορού ερμηνείας). Όμως, αυτή ακριβώς η έλλειψη προδίδει, ταυτόχρονα, την πραγματική φύση της τέχνης: η ιδιοτυπία του τρόπου λειτουργίας των επί μέρους στοιχείων αυτής της τέχνης (σημειογραφία, ήχοι, ρυθμός, κ.ο.κ.), γεννά –αυτονόητα– πρακτικού χαρακτήρα ιδιαιτερότητες (που αποτελούν, ακριβώς, ό,τι πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή κατά τη χορική ψαλμώδηση). Αυτές οι ιδιαιτερότητες, όμως, δεν μπορούν πάντοτε να καταγραφούν, θεωρητικά, στις λεπτομέρειές τους. Πάντως, από μιαν δευτερογενή ανάγνωση των θεωρητικών μαρτυριών προβάλλει, ευκρινώς, μια αδρομερής έστω σκιαγράφηση των λεπτομερειών οποιασδήποτε απόπειρας από χορού ψαλτικής ερμηνείας.

Μέθοδοι αξιολόγησης: • Παρακολούθηση των δοκιμών του βυζαντινού χορού (60%) • Οργάνωση, διδασκαλία και διεύθυνση ενός βυζαντινού χορού (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αποτελεί άσκηση στην από χορού ψαλτική ερμηνεία. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των σπουδαστών στις βασικές έννοιες της από χορού ψαλτικής ερμηνείας και στην κατανόηση της συνολικής εικόνας των σημειογραφικών, ερμηνευτικών και αισθητικών εκδοχών και εκφάνσεων του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου. Επίσης αναφέρεται σε εισαγωγικές έννοιες, σε μεθοδολογίες προσέγγισης της από χορού ψαλτικής ερμηνείας και στη θέση τους στη διεθνή επιστημονική έρευνα και πράξη, έτσι ώστε ο φοιτητής να έχει μία συνολική αντίληψη των διαδικασιών και μεθοδολογιών της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. Τέλος, στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους σπουδαστές της σημασίας της από χορού ψαλτικής ερμηνείας στη μουσική τέχνη και επιστήμη γενικότερα. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: • Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. • Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. • Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και εννοιών, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. • Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της από χορού ψαλτικής ερμηνείας προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. • Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά σημειογραφικά, ερμηνευτικά και αισθητικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί στη μουσική πράξη. • Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν ανάλογες απόπειρες από χορού ψαλτικής ερμηνείας, με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Βυζαντινός Χορός ΙΙ

Κωδικός: Μ241 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Στη γενικότερη εκκλησιαστική παράδοση (πρωτίστως στην Αγία Γραφή), αλλά και στη σχετική γραμματεία (ιδιαίτερα στις πηγές της Λειτουργικής, του Τυπικού ή και του Κανονικού Δικαίου), υφίσταται πληθώρα μαρτυριών για την πράξη της από χορού ψαλμώδησης. Παρά ταύτα, ο απαιτητικός ερευνητής της ιστορίας του χορικού μέλους θα μπορούσε (όχι αδικαιολόγητα) να ισχυριστεί ότι η τακτική της από χορού ψαλτικής ερμηνείας συνιστά (δίχως υπερβολή) «κεκρυμμένον μυστήριον». Θέματα όπως η πρακτική οργάνωση, η επί μέρους δομή, η αρμόδια διδασκαλία και η συστηματική διεύθυνση ενός χορού ψαλτών, ή ακόμη ο τρόπος και η τεχνική της χορικής ψαλτικής ερμηνείας, παραμένουν (στις λεπτομέρειές τους) μουσικολογικά απροσδιόριστα. Ειδικότερο μουσικολογικό (αλλά και αμιγώς ψαλτικό) ενδιαφέρον παρουσιάζει, πάντως, η ακόλουθη ακριβής περιγραφή (από τον θεωρητικό της Ψαλτικής Τέχνης Γαβριήλ τον ιερομόναχο) του ιδεώδους τρόπου καλοφωνικής (δηλαδή μονοφωνάρικης) ψαλτικής ερμηνείας [: «μέθοδος πῶς δεῖ ἀνέρχεσθαι τῆς καλοφωνίας» (στίχοι 610-95)]· σ' αὐτήν την περιγραφή παρεμβάλλονται και κάποιες χρήσιμες πληροφορίες για τους βοηθούς του μονοφωνάρη, μέσω των οποίων στοιχειοθετούνται ορισμένες (πλέον εξειδικευμένες) πρακτικές οδηγίες για τον σχηματισμό ενός (μικρού έστω) μουσικού συνόλου, ενός υποτυπώδους ψαλτικού χορού: «... Δεῖ δὲ ἔχειν μετὰ σοῦ καὶ ἕτερον βοηθὸν ἢ καὶ δύο, πλείονας δὲ οὐδαμῶς· τότε γὰρ οὐ καλοφωνία ἀλλὰ τὸ λεγόμενον ἀπὸ χοροῦ γενήσεται. Ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλει γίνεσθαι ἐὰν αἱ φωναὶ ὦσιν ἐπιτήδειαι καὶ καλαί· εἰ δὲ μὴ οὕτως ἔχει ἡ τοῦ καλοφωνοῦντος φωνή, πάντας λαμβανέτω βοηθούς. Ὀφείλουσι δὲ οἱ ψάλλοντες εἶναι καὶ συνήθεις καὶ σχεδὸν προμελετηκότες ἕκαστος τὸ ἑκάστου κοινῶς, ἵνα συμφωνῶσι καὶ ἡδίων οὕτω φανείη ἡ ψαλτική. Κακῷ δὲ μὴ χρήσῃ ποτὲ βοηθῷ· κρεῖττον γὰρ ᾖ μὴ ψάλλειν ἢ μόνον, ἢ μετὰ κακοφώνου· ἀπολέσει γὰρ καὶ τὸ σὸν τότε μέλος. Ἡ δὲ τῶν παρήχων φωνὴ καὶ κακοφώνων εὑρίσκεται ἢ ταχυτέρα τοῦ δέοντος καὶ πετρώδης ἢ ἀσθενὴς καὶ κεχαλασμένη· καὶ εἰ μὲν τοῦ ἑνὸς ᾖ πετρώδης, ἀνέρχεται ἐπὶ τὸ ὑψηλότερον καὶ μὴ βουλομένου, ἡ δὲ τοῦ ἑτέρου ἐπὶ τὸ χαμηλότερον ἄκοντος. Τὸν δὴ τοιοῦτον ἀποπέμπεσθαι δεῖ· οὑ μόνον γὰρ ἑαυτῷ ἀλλὰ καὶ πᾶσι μεταδίδωσι τοῦ κακοῦ, καὶ ἢ ἐπὶ τὸ ἄνω ἕλκουσιν ἡμᾶς ἄκοντας ἢ ἐπὶ τὸ κάτω....» [στίχοι 651-67]. Η πενιχρότητα των σχετικών πηγών μάς αποκρύπτει την προϊστορία των τεχνικών λεπτομερειών της από χορού ερμηνείας). Όμως, αυτή ακριβώς η έλλειψη προδίδει, ταυτόχρονα, την πραγματική φύση της τέχνης: η ιδιοτυπία του τρόπου λειτουργίας των επί μέρους στοιχείων αυτής της τέχνης (σημειογραφία, ήχοι, ρυθμός, κ.ο.κ.), γεννά –αυτονόητα– πρακτικού χαρακτήρα ιδιαιτερότητες (που αποτελούν, ακριβώς, ό,τι πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή κατά τη χορική ψαλμώδηση). Αυτές οι ιδιαιτερότητες, όμως, δεν μπορούν πάντοτε να καταγραφούν, θεωρητικά, στις λεπτομέρειές τους. Πάντως, από μιαν δευτερογενή ανάγνωση των θεωρητικών μαρτυριών προβάλλει, ευκρινώς, μια αδρομερής έστω σκιαγράφηση των λεπτομερειών οποιασδήποτε απόπειρας από χορού ψαλτικής ερμηνείας.

Μέθοδοι αξιολόγησης: • Παρακολούθηση των δοκιμών του βυζαντινού χορού (60%) • Οργάνωση, διδασκαλία και διεύθυνση ενός βυζαντινού χορού (40%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αποτελεί άσκηση στην από χορού ψαλτική ερμηνεία. Η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των σπουδαστών στις βασικές έννοιες της από χορού ψαλτικής ερμηνείας και στην κατανόηση της συνολικής εικόνας των σημειογραφικών, ερμηνευτικών και αισθητικών εκδοχών και εκφάνσεων του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου. Επίσης αναφέρεται σε εισαγωγικές έννοιες, σε μεθοδολογίες προσέγγισης της από χορού ψαλτικής ερμηνείας και στη θέση τους στη διεθνή επιστημονική έρευνα και πράξη, έτσι ώστε ο φοιτητής να έχει μία συνολική αντίληψη των διαδικασιών και μεθοδολογιών της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. Τέλος, στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους σπουδαστές της σημασίας της από χορού ψαλτικής ερμηνείας στη μουσική τέχνη και επιστήμη γενικότερα. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: • Έχει κατανοήσει τα βασικά και κρίσιμα χαρακτηριστικά της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. • Έχει γνώση των εργαλείων και των τεχνικών της της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. • Είναι σε θέση διακρίνει τους βασικούς ρόλους προσώπων και εννοιών, ειδικών και τεχνικών όρων που συνάπτονται με δεδομένα της από χορού ψαλτικής ερμηνείας. • Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της από χορού ψαλτικής ερμηνείας προς επιστημονικό και καλλιτεχνικό όφελος. • Αναλύει και υπολογίζει τα βασικά σημειογραφικά, ερμηνευτικά και αισθητικά στοιχεία των πηγών και να τα αξιοποιεί στη μουσική πράξη. • Συνεργαστεί με τους συμφοιτητές του για να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν ανάλογες απόπειρες από χορού ψαλτικής ερμηνείας, με άμεσες επιπλέον εφαρμογές στην καλλιτεχνική μουσική πράξη.

Ειδικά ζητήματα πολυφωνικής μουσικής της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Ι

Κωδικός: Μ311 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα διαρθρώνεται βάσει δύο διαφορετικών δημιουργικών κατευθύνσεων που εντοπίζουμε στο πολυφωνικό εκκλησιαστικό ιδίωμα. Στην πρώτη κατεύθυνση δημιουργείται μία συζήτηση γύρω από τις πολυφωνικές εκδοχές μονοφωνικών (βυζαντινών) μελών. Αναλύονται μεμονωμένα, αλλά και συγκριτικά, χορωδιακά έργα σύγχρονων Ελλήνων συνθετών, που συνιστούν πολυφωνικές επεξεργασίες αυτούσιων βυζαντινών μελών, οι οποίες δεν προορίζονται κατ’ ανάγκη να ενσωματωθούν στη λειτουργική/λατρευτική πράξη. Με άλλα λόγια, η συνθετική πρόθεση επικεντρώνεται κυρίως στη διεύρυνση του χορωδιακού ρεπερτορίου, δίχως να διαφαίνονται έντονες αξιώσεις για ένταξη αυτού σε ναούς όπου επικρατεί το πολυφωνικό ιδίωμα. Η δεύτερη κατεύθυνση αφορά πολυφωνικά εκκλησιαστικά μέλη που προορίζονται για λειτουργική χρήση. Η αφηγηματική ροή του συγκεκριμένου θεματικού άξονα θα κινηθεί γραμμικά, παρακολουθώντας την ιστορική εξέλιξη της συγκεκριμένης συνθετικής πρότασης και καλλιτεχνικής πραγμάτωσης. Αφετηρία θα αποτελέσουν συνθέσεις των Μανουήλ Γαζή, Ιωάννη Πουσιαδηνού, Παρθενίου Σγούτα και του Ιερωνύμου Κυπρίου του Τραγουδιστή, ενώ εν συνέχεια το σημείο εστίασης θα μεταφερθεί στη χοραρχία του πολυφωνικού ανδρικού χορού του παρεκκλησίου των Βασιλικών Ανακτόρων από τον Αλέξανδρο Κατακουζηνό, ιστορικό γεγονός που συνιστά την εκκίνηση του πολυφωνικού εκκλησιαστικού ιδιώματος στη νεοσύστατη Ελλάδα. Παράλληλα, θα σχολιαστεί το περίφημο «μουσικό ζήτημα», που αναδύθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα. Στο πλαίσιο αυτό, θα μελετηθούν θεωρητικές πραγματείες και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις εμβληματικών προσωπικοτήτων (π.χ. Ιωάννης Σακελλαρίδης, ο Ελισαίος Γιαννίδης κ.ά.), που άπτονται του ζητήματος της εναρμονίσεως της βυζαντινής μουσικής.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή Εργασία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα έχουν έρθει σε επαφή με πλήθος πολυφωνικών εκδοχών μονοφωνικών (βυζαντινών) μελών. Οι στόχοι του μαθήματος είναι οι εξής: Η ανάλυση της αρμονικής γλώσσας που διέπει τις προαναφερθείσες πολυφωνικές συνθέσεις, η διερεύνηση της αναδυόμενης πολυφωνικής υφής, ο σχολιασμός της μεταγραφής της πρωτογενούς βυζαντινής μελωδίας στο ευρωπαϊκό σύστημα σημειογραφίας και η κατανόηση της αντιστικτικής επεξεργασίας των φωνών.

Ειδικά ζητήματα πολυφωνικής μουσικής της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ΙI

Κωδικός: Μ316 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Σε συνέχεια του μαθήματος «Ειδικά ζητήματα πολυφωνικής μουσικής της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Ι», εξετάζονται πολυφωνικές προσεγγίσεις του Υμνολογίου από συνθέτες που δραστηριοποιήθηκαν στο περιβάλλον της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας των ΗΠΑ. Συνθέτες, όπως ο Tikey Zes (Παναγιώτης Ζης), ο Frank Desby (Σωτήριος Δεσποτόπουλος) και ο Peter Michaelides, αποτελούν σημαντικό πυρήνα αυτής της δημιουργικής έκφρασης. Ο τρόπος άντλησης μελωδικών στοιχείων από τη βυζαντινή παράδοση αλλά και η απομάκρυνση από εκείνη, η ιδιάζουσα επεξεργασία των φωνών, η χρήση του εκκλησιαστικού οργάνου συνιστούν νευραλγικά ζητήματα για ανάλυση και περαιτέρω σχολιασμό.

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή Εργασία

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα έχουν έρθει σε επαφή με πλήθος πολυφωνικών εκδοχών μονοφωνικών (βυζαντινών) μελών. Οι στόχοι του μαθήματος είναι οι εξής: Η ανάλυση της αρμονικής γλώσσας που διέπει τις προαναφερθείσες πολυφωνικές συνθέσεις, η διερεύνηση της αναδυόμενης πολυφωνικής υφής, ο σχολιασμός της μεταγραφής της πρωτογενούς βυζαντινής μελωδίας στο ευρωπαϊκό σύστημα σημειογραφίας και η κατανόηση της αντιστικτικής επεξεργασίας των φωνών.


Μουσική Παιδαγωγική

Μαθήματα στο Υποχρεωτικό Πρόγραμμα Κορμού

Μουσική παιδαγωγία και διδακτική Ι

Κωδικός: ΜΣ79 | Τύπος: ΥΚ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα αυτό καλύπτει ευρύ φάσμα εννοιών που σχετίζονται με την επιστήμη της διδακτικής της μουσικής. Οι θεωρίες μάθησης και διδασκαλίας και η σύνδεσή τους με τη διδασκαλία και τη μάθηση της μουσικής αποτελούν το επίκεντρο του μαθήματος. Η μουσική μάθηση και διδασκαλία προσεγγίζονται τόσο ιστορικά όσο και μέσα από μια λεπτομερή αναφορά των σύγχρονων τάσεων και απόψεων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ρόλο του δασκάλου της μουσικής μέσα στην τάξη καθώς και στο αναλυτικό πρόγραμμα και τη θέση της μουσικής μέσα σε αυτό, στη χώρα μας. Τέλος, αναλύεται ο τρόπος σχεδιασμού και οργάνωσης ενός μαθήματος μουσικής μέσα από συγκεκριμένα πρακτικά παραδείγματα. Το μάθημα έχει χαρακτήρα πρακτικό και βιωματικό. Οι δραστηριότητες και οι εφαρμογές στη διάρκεια των μαθημάτων έχουν ως στόχο να συνδέσουν τη θεωρία με την πράξη. Επίσης, πραγματοποιούνται ομαδικές επισκέψεις για δειγματικές διδασκαλίες σε επιλεγμένα σχολεία. Το μάθημα αυτό αποτελεί ένα από τα υποχρεωτικά μαθήματα για την απόκτηση της Παιδαγωγικής Επάρκειας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC209/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Το μάθημα αξιολογείται χρησιμοποιώντας εργαλεία διαμορφωτικής και τελικής αξιολόγησης. Αξιοποιούνται δραστηριότητες και εργασίες, ατομικές και ομαδικές, στη διάρκεια του εξαμήνου. Πραγματοποιούνται γραπτές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου. Η ύλη των εξετάσεων καθώς και οι περιγραφές των εργασιών αναρτώνται στο eclass ενώ οι όροι και τα κριτήρια αξιολόγησης των δραστηριοτήτων διατυπώνονται κατά τη διάρκεια των μαθημάτων στους συμμετέχοντες.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Κατανόηση και αποσαφήνιση των εννοιών που σχετίζονται με τη διδασκαλία και τη μάθηση της μουσικής. Γνωριμία με τις θεωρίες μάθησης γενικά και τη σύνδεσή τους με τη διδασκαλία και τη μάθηση της μουσικής Κατανόηση των χαρακτηριστικών του αποτελεσματικού εκπαιδευτικού. Διερευνηση των στοιχείων της δομής ενός μαθήματος μουσικής σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Κατανόηση και ανάλυση του Προγράμματος Σπουδών Μουσικής σε όλες τις βαθμίδες σχολείων γενικής εκπαίδευσης.

Μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής

Διδακτική άσκηση Ι

Κωδικός: Μ206 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα αυτό αποτελεί ένα από τα δύο μαθήματα της πρακτικής εξάσκησης των μελλοντικών εκπαιδευτικών μουσικής. Πραγματοποιούνται σειρά μαθημάτων στο Τμήμα με υποχρεωτικές παρακολουθήσεις, στη διάρκεια των οποίων παρουσιάζονται έννοιες και καλλιεργούνται δεξιότητες που σχετίζονται με τις παρακολουθήσεις των φοιτητών στα σχολεία στο πλαίσιο της πρακτικής διδασκαλίας τους. Συζητούνται θέματα σε μεγαλύτερη εμβάθυνση, με στόχο να αναπτύξουν οι φοιτητές δεξιότητες παρατήρησης, κριτικής σκέψης και αναστοχασμού – εργαλεία απαραίτητα για την ανάπτυξη και εξέλιξη του μελλοντικού εκπαιδευτικού. Η αξιολόγηση του μαθήματος πραγματοποιείται με τη συγγραφή δοκιμίου. Το μάθημα αυτό αποτελεί ένα από τα υποχρεωτικά μαθήματα για την απόκτηση της Παιδαγωγικής Επάρκειας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC301/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Για την αξιολόγηση του μαθήματος χρησιμοποιείται διαμορφωτική και τελική/συμπερασματική αξιολόγηση. Λαμβάνονται υπόψη: _Η συμμετοχή στις διαδραστικές διδασκαλίες και στις ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες _Οι παρουσίες στη διάρκεια του εξαμήνου _ Η ατομική εργασία η οποία αποτελεί βιβλιογραφική μελέτη και κριτική τοποθέτηση σε θέμα της επιλογής του φοιτητή.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Οι φοιτητές θα εφαρμόσουν και θα ενισχύσουν τις γνώσεις τους σχετικά με το αναλυτικό πρόγραμμα της μουσικής στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Θα γνωρίσουν το αναλυτικό πρόγραμμα των Μουσικών Σχολείων με ιδιαίτερη έμφαση στα ομαδικά μαθήματα. Θα έχουν την ευκαιρία επίσης να ενισχύσουν τις γνώσεις τους, ειδικότερα, σε ζητήματα που αφορούν τις έννοιες της δημιουργικότητας στη διδασκαλία, της χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας στο σχεδιασμό και στην εφαρμογή μαθημάτων μουσικής, της διαπολιτισμικής προσέγγισης στη διδασκαλία της μουσικής. Επίσης θα καλλιεργήσουν τις δεξιότητές τους στην αποτελεσματική διαχείριση μιας σχολικής τάξης, στο σχεδιασμό και στην εφαρμογή ερωτημάτων, στο σχεδιασμό και στη διαχείριση διδακτικών προσεγγίσεων όπως είναι η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και η διαθεματική προσέγγιση. Τέλος, με την ατομική εργασία, η οποια βασίζεται σε βιβλιογραφική μελέτη και κριτική, θα έχουν την ευκαιρία να ενισχύσουν τις δεξιότητες για αναζήτηση και επεξεργασία πληροφοριών, για χρήση της σύγρονης τεχνολογίας προκειμένου να αναζητήσουν και να αξιολογήσουν τις πληροφορίες και τέλος θα έχουν την ευκαιρία να εξασκήσουν τις δεξιότητές τους στην αξιοποίηση πηγών και βιβλιοθηκών προκειμένου να επεξεραστούν και να παρουσιάσουν μια βιβλιογραφική εργασία.

Διδακτική άσκηση ΙΙ

Κωδικός: Μ207 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Στη διάρκεια του εξαμήνου, παράλληλα με τη διδασκαλία των μαθημάτων στο Τμήμα, οι φοιτητές ολοκληρώνουν τις συστηματικές και οργανωμένες παρακολουθήσεις και τις διδασκαλίες τους σε σχολεία Α/βάθμιας και Β/βάθμιας γενικής εκπαίδευσης και Μουσικά Σχολεία. Οι φοιτητές σε συνεργασία με εν ενεργεία εκπαιδευτικούς (μέντορες) των σχολείων, με τον συντονισμό της καθηγήτριας του μαθήματος, έχουν την υποχρέωση 10 ωρών παρακολούθησης/διδασκαλίας σε κάθε έναν από τους παρακάτω τύπους σχολείων: σχολείο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και Μουσικό Σχολείο. Επίσης υποχρεούνται να σχεδιάσουν και να διδάξουν μία ώρα σε κάθε ένα από τα τρία σχολεία που θα επιλέξουν. Η αξιολόγηση του μαθήματος πραγματοποιείται με την κατάθεση του συμπληρωμένου Φακέλου Πρακτικής Άσκησης, ο οποίος περιλαμβάνει σειρά εργαλείων παρατήρησης και αναστοχασμού για την καταγραφή της πρακτικής διδασκαλίας και άσκησης (έντυπο παρατήρησης, αναστοχαστικό ημερολόγιο, παρουσιολόγιο, σχέδιο μαθήματος, κ.ά.). Το μάθημα αυτό αποτελεί ένα από τα υποχρεωτικά μαθήματα για την απόκτηση της Παιδαγωγικής Επάρκειας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC301/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Το μάθημα αξιολογείται με τον Φάκελο Πρακτικής Διδασκαλίας και Άσκησης ο οποίος περιλαμβάνει εργαλεία καταγραφής και αξιολόγησης των παρακολουθήσεων στα σχολεία και αυτοαξιολόγησης και αναστοχασμού των ατομικών διδασκαλίων.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την εφαρμογή της Διδακτικής Άκησης σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας γενικής εκπαίδευσης καθώς και Μουσικά Σχολεία, οι φοιτητές θα αποκτήσουν πολύτιμη εμπειρία για την διδασκαλία του γνωστικού αντικειμένου της μουσικής σε διαφορετικά περιβάλλοντα καιδ ιαφορετικές ηλικιακές ομάδες. Θα εξασκήσουν και θα αναπτύξουν περαιτέρω τις δεξιότητές τους για τον σχεδιασμό του μαθήματος, την οργάνωση της τάξης, τον σχεδιασμό μουσικών δραστηριοτήτων ενώ θα αντιληφθούν τον ρόλο του εκπαιδευτικού μουσικής μέσα στο πλαίσιο εργασίας του.

Η Διαθεματική Προσέγγιση στη Διδασκαλία της Μουσικής

Κωδικός: ΜΟ83 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Η σύγχρονη τάση στην εκπαιδευτική κοινότητα διεθνώς για διεπιστημονικές – διαθεματικές προσεγγίσεις διδασκαλίας συζητείται μέσα από την αποσαφήνιση των όρων που έχουν επικρατήσει στην Ελλάδα και τον κόσμο. Αναδεικνύονται οι διαφορετικές απόψεις καθώς και τα προβλήματα από την εφαρμογή των διεπιστημονικών προγραμμάτων σπουδών στην Ευρώπη και την Αμερική. Η διεπιστημονική προσέγγιση στη διδασκαλία της μουσικής προσεγγίζεται μέσα από παραδείγματα δραστηριοτήτων και σχέδια μαθημάτων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών που αποτελεί το επίσημο αναλυτικό πρόγραμμα στην Ελληνική εκπαίδευση. Το μάθημα έχει χαρακτήρα πρακτικό και βιωματικό. Οι δραστηριότητες και οι εφαρμογές στη διάρκεια των μαθημάτων έχουν ως στόχο να συνδέσουν τη θεωρία με την πράξη. Επίσης, πραγματοποιούνται ομαδικές επισκέψεις για δειγματικές διδασκαλίες σε επιλεγμένα σχολεία. Το μάθημα αυτό αποτελεί ένα από τα υποχρεωτικά μαθήματα για την απόκτηση της Παιδαγωγικής Επάρκειας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC229/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Το μάθημα αξιολογείται χρησιμοποιώντας εργαλεία διαμορφωτικής και τελικής αξιολόγησης. Αξιοποιούνται δραστηριότητες και εργασίες, ατομικές και ομαδικές, στη διάρκεια του εξαμήνου. Πραγματοποιούνται γραπτές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου. Η ύλη των εξετάσεων καθώς και οι περιγραφές των εργασιών αναρτώνται στο eclass ενώ οι όροι και τα κριτήρια αξιολόγησης των δραστηριοτήτων διατυπώνονται κατά τη διάρκεια των μαθημάτων στους συμμετέχοντες.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Η κατανόηση και αποσαφήνιση των εννοιών που διέπουν τις διαθεματικές και διεπιστημονικές προσεγγίσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία. Γνωριμία με διεπιστημονικές και διαθεματικές εφαρμογές μικρότερης και μεγαλύτερης εμβέλειας από όλο τον κόσμο. Εφαρμογή δραστηριοτήτων διαθεματικής προσέγγισης μουσικής και των υπολοίπων τεχνών με άλλα γνωστικά αντικείμενα. Γνωρίζουν και μελετούν το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) για τη Μουσική, το οποίο αποτελεί το ισχύον αναλυτικό πρόγραμμα της χώρας. Συζητούν ζητήματα που αφορούν τη διαθεματική προσέγγιση και την ενιαιοποίηση των Τεχνών. Εφαρμόζουν τις γνώσεις τους σχεδιάζοντας δραστηριότητες διδασκαλίας μουσικής που ανήκουν στο παραπάνω πλαίσιο. Με τις επισκέψεις για δειγματικές διδασκαλίες μαθημάτων μουσικής σε επιλεγμένα σχολεία έχουν την ευκαιρία να δουν την εφαρμογή των εννοιών και προσεγγίσεων αυτών στην πράξη.

Η μουσική στη βρεφική ηλικία

Κωδικός: Μ298 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Η εξέλιξη των σύγχρονων τεχνολογικών μέσων και εφαρμογών μας δίνουν τη δυνατότητα να γνωρίζουμε όλο και περισσότερες πληροφορίες για την ανάπτυξή μας από την ενδομήτρια ζωή. Η ακουστική μας ικανότητα αναπτύσσεται ήδη στο 2ο τρίμηνο της κύησης και έρευνες δείχνουν ότι η αξιοποίησής της μετά τη γέννηση καθίσταται σημαντική για την μετέπειτα μουσική ανάπτυξη του ανθρώπου. Στο παρόν μάθημα θα εξεταστούν μεταξύ άλλων ζητήματα που αφορούν τις μουσικές ικανότητες των βρεφών, το ρόλο της μουσικής στη βρεφική ηλικία (μέχρι 30 μηνών), τη θεωρία της μουσικής μάθησης (μουσική δεκτικότητα, μουσική ικανότητα), τα χαρακτηριστικά του βρεφικού «τραγουδιού» και τις κατηγορίες του, το σχεδιασμό δραστηριοτήτων για την ηλικιακή αυτή ομάδα και τον τρόπο οργάνωσης συνάντησης γονέων-βρεφών.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC447/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Γραπτή εξέταση με συνδυαστικές ερωτήσεις που προϋποθέτουν γνώσεις και κριτική σκέψη.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο/η φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: 1. Γνωρίσει μεθόδους έρευνας των ικανοτήτων των βρεφών 2. Αναγνωρίζει τη μουσική συμπεριφορά των βρεφών (0-30 μηνών) 3. Εφαρμόσει μουσικοπαιδαγωγικές προσεγγίσεις που απευθύνονται στην ηλικία αυτή, όπως τη Θεωρία Μουσικής Μάθησης του E. Gordon (Music Learning Theory) 4. Κατανοήσει τη σπουδαιότητα του περιβάλλοντος των βρεφών, γονέων/φροντιστών, για τη μουσική τους ανάπτυξη 5. Δημιουργήσει δικό του μουσικό υλικό ακολουθώντας συγκεκριμένα κριτήρια 6. Σχεδιάσει το δικό του πρόγραμμα συναντήσεων για τη μουσική εκπαίδευση της ηλικιακής αυτής ομάδας.

Θεωρία, Έρευνα και Πράξη στη Διδασκαλία και Εκμάθηση Μουσικών Οργάνων

Κωδικός: Μ335 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Το μάθημα στοχεύει να φέρει τους φοιτητές σε επαφή με μια σειρά θεωρητικών και πρακτικών ζητημάτων που σχετίζονται με την παιδαγωγική του ατομικού μαθήματος οργάνου και διακρίνεται σε τρεις άξονες. Ο πρώτος άξονας πραγματεύεται επιλεγμένες σύγχρονες θεματικές της Κοινωνιολογίας, της Φιλοσοφίας και της Ψυχολογίας της Μουσικής Παιδαγωγικής και τους τρόπους που αυτές αποτελούν αφόρμηση για τη συζήτηση ποικίλων θεματικών στη διδασκαλία και μάθηση μουσικών οργάνων. Θα εξεταστούν μεταξύ άλλων τα οφέλη της εκμάθησης ενός μουσικού οργάνου, το μουσικό ταλέντο, η εξάσκηση και το κίνητρο για μουσική μάθηση, η ανάπτυξη συγκεκριμένων γνωστικών λειτουργιών, το άγχος μουσικής επίδοσης (MPA). Ο δεύτερος άξονας συζητά τον ρόλο, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τη μουσική ταυτότητα του μουσικοπαιδαγωγού/καθηγητή οργάνου, αναπτύσσοντας παράλληλα την κριτική σκέψη, τον αναστοχασμό και την επανεξέταση προσωπικών βιωμάτων μέσα από σύντομες ασκήσεις και δραστηριότητες. Ο τρίτος άξονας αναλύει κριτικά το επίσημο πλαίσιο του ατομικού μαθήματος οργάνου στα Μουσικά Σχολεία, με βάση το νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Περιλαμβάνει επίσης προαιρετικές παρακολουθήσεις μαθημάτων οργάνων σε μουσικά γυμνάσια/λύκεια. Το μάθημα υποστηρίζεται από εργαστηριακού τύπου συναντήσεις μέσω της παρουσίασης τρόπων διδασκαλίας συγκεκριμένων οργάνων στο πλαίσιο διαφορετικών μουσικών παραδόσεων.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC516/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Το μάθημα αξιολογείται με εργασία - φάκελο δραστηριοτήτων (40%) και γραπτή εξέταση (60%)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ολοκληρώνοντας το μάθημα οι φοιτητές θα έχουν γνωρίσει σύγχρονες θεματικές της Ψυχολογίας, Κοινωνιολογίας και Φιλοσοφίας που σχετίζονται με την παιδαγωγική του μαθήματος του ατομικού οργάνου. Θα έχουν εξοικειωθεί με το πλαίσιο και το Αναλυτικό Πρόγραμμα για τη διδασκαλία του ατομικού οργάνου σε Μουσικά Σχολεία. Θα έχουν κατανοήσει διαφορετικά μοντέλα αναστοχασμού και την αξιοποίησή τους στο πλαίσιο ανάπτυξης προσωπικής διδακτικής προσέγγισης και φιλοσοφίας. Τέλος θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με την εφαρμογή των διαφόρων θεωριών στην πράξη μέσα από την παρατήρηση διαφορετικών διδακτικών προσεγγίσεων.

Μουσική παιδαγωγία και διδακτική ΙΙ

Κωδικός: ΜΟ60 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Στη διάρκεια του εξαμήνου περιγράφονται οι μέθοδοι διδασκαλίας της μουσικής από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας, με ιδιαίτερη έμφαση στις περισσότερο διαδεδομένες προσεγγίσεις διδασκαλίας της μουσικής στον 20ό αιώνα. Οι μέθοδοι διδασκαλίας του Kodaly, του Orff και του Dalcroze περιγράφονται με λεπτομέρεια και συνοδεύονται από πρακτικά παραδείγματα και δραστηριότητες. Πιο συγκεκριμένα αναλύεται η θεωρητική και επιστημονική βάση της κάθε μεθόδου/ συστήματος και παρουσιάζεται η εφαρμογή της μέσα από δραστηριότητες και σχεδιασμό μαθημάτων Μουσικής. Το μάθημα έχει χαρακτήρα πρακτικό και βιωματικό. Οι δραστηριότητες και οι εφαρμογές στη διάρκεια των μαθημάτων έχουν ως στόχο να συνδέσουν τη θεωρία με την πράξη. Επίσης, πραγματοποιούνται ομαδικές επισκέψεις για δειγματικές διδασκαλίες σε επιλεγμένα σχολεία. Το μάθημα αυτό αποτελεί ένα από τα υποχρεωτικά μαθήματα για την απόκτηση της Παιδαγωγικής Επάρκειας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC216/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Το μάθημα αξιολογείται χρησιμοποιώντας εργαλεία διαμορφωτικής και τελικής αξιολόγησης. Αξιοποιούνται δραστηριότητες και εργασίες, ατομικές και ομαδικές, στη διάρκεια του εξαμήνου. Πραγματοποιούνται γραπτές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου. Η ύλη των εξετάσεων καθώς και οι περιγραφές των εργασιών αναρτώνται στο eclass ενώ οι όροι και τα κριτήρια αξιολόγησης των δραστηριοτήτων διατυπώνονται κατά τη διάρκεια των μαθημάτων στους συμμετέχοντες.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Ολοκληρώνοντας το μάθημα οι φοιτητές/τριες θα έχουν κατανοήσει την ιστορική πορεία της διδασκαλίας της μουσικής και τη θέση της μουσική στη ζωή και στην εκπαίδευση, από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Θα έχουν εξοικειωθεί με τις περισσότερο διαδεδομένες συστηματικές μεθόδους διδασκαλίας της μουσικής και θα έχουν συμμετάσχει σε πρακτικές εφαρμογές αυτών. Τέλος οι φοιτητές/τριες θα έχουν γνωρίσει εργαλεία, δραστηριότητες και προσεγγίσεις διδασκαλίας της μουσικής που θα υιοθετήσουν στη δική τους διδασκαλία του αντικειμένου στις διαφορετικές βαθμίδες της εκπαίδευσης και σε μαθητές με διαφορετικές ανάγκες και μαθησιακό προφίλ. Με τις επισκέψεις για δειγματικές διδασκαλίες μαθημάτων μουσικής σε επιλεγμένα σχολεία έχουν την ευκαιρία να δουν την εφαρμογή των εννοιών και προσεγγίσεων αυτών στην πράξη.

Μουσική στην Ειδική Αγωγή

Κωδικός: Μ318 | Τύπος: ΕΕ | Εαρινό Εξάμηνο

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών και των φοιτητριών με ποικίλες εφαρμογές της μουσικής στην ειδική αγωγή. Μέσω βιωματικών δραστηριοτήτων, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες διερευνούν τους τρόπους που η μουσική μπορεί να συνδράμει άτομα με αναπηρίες να αναπτύξουν μουσικές και εξω-μουσικές δεξιότητες. Γίνεται αναφορά σε επιμέρους αναπτυξιακές και μαθησιακές δυσκολίες με έμφαση στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η μουσική εμπειρία στη συμπερίληψη και τη συνεκπαίδευση. Στο πλαίσιο της διεύρυνσης των μέσων για την επίτευξη συμπεριληπτικών πρακτικών, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες ενημερώνονται για νέα εργαλεία μουσικής τεχνολογίας (εφαρμογές, λογισμικά, κ.λπ.) που συμβάλλουν στην άρση των εμποδίων για την ανάπτυξη της μουσικής δημιουργικότητας ανεξάρτητα από το είδος και τη βαρύτητα της αναπηρίας.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC476/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Πρόοδος 30% Εξετάσεις 70%.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Μετά την επιτυχή περάτωση του μαθήματος οι φοιτητές και οι φοιτήτριες: α) έχουν μία ολοκληρωμένη εικόνα σχετικά με τον ρόλο και τη λειτουργία της μουσικής σε όλο το εύρος των παρεχόμενων εκπαιδευτικών υπηρεσιών στους μαθητές και μαθήτριες με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες β) έχουν αποκτήσει ένα βασικό σώμα γνώσεων σχετικά με τη φύση των αναγκών των μαθητών και μαθητριών που έχουν ενταχθεί ή χρήζουν ένταξης σε προγράμματα ειδικής αγωγής γ) είναι σε θέση να σχεδιάζουν και να υλοποιούν κατάλληλα προσαρμοσμένα σχέδια μαθήματος δ) έχουν ευαισθητοποιηθεί σε ζητήματα που αφορούν σύγχρονες τάσεις στην προσέγγιση των μη νευροτυπικών ατόμων καθώς και σε στρατηγικές μάθησης όπως ο Καθολικός Σχεδιασμός για τη Μάθηση (Universal Design for Learning) ε) είναι σε θέση να διακρίνουν τις διαφορές ανάμεσα στη Μουσική στην Ειδική Αγωγή και τη Μουσικοθεραπεία στ) έχουν βασικές γνώσεις σχετικά με τα αναπτυξιακά στάδια του ατόμου και κατανοούν τον ρόλο και τη λειτουργία της μουσικής έκφρασης στο πλαίσιο των σταδίων αυτών.

Οργάνωση μουσικών συνόλων σε τυπικά και άτυπα πλαίσια

Κωδικός: Μ297 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Τα μουσικά σύνολα σε τυπικά και άτυπα πλαίσια προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα τόσο στη μουσική γνωστική ανάπτυξη των συμμετεχόντων μελών όσο και στη συναισθηματική. Η αίσθηση του «ανήκειν» και η δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος για έκφραση και μουσική δημιουργία, ανεξάρτητα από τις προηγούμενες μουσικές τους γνώσεις, είναι χαρακτηριστικά που θα πρέπει να λάβει υπόψη του ο/η εκπαιδευτικός – εμψυχωτής/ώτρια. Στο συγκεκριμένο μάθημα, θα εξετάσουμε ζητήματα που αφορούν τον τρόπο οργάνωσης τέτοιων ομάδων, την εφαρμογή της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, τον κατάλληλο, ανά συνθήκη, τρόπο ενορχήστρωσης ενός τραγουδιού ή ενός ορχηστρικού μέρους, βασικές τεχνικές body percussion και εκτέλεσης μουσικοπαιδαγωγικών μουσικών οργάνων, όπως γιουκαλίλι, φλογέρες (soprano/alto/tenoro recorder), οκαρίνα, boomwhackers. Το μάθημα συνδέεται με την Ομάδα Μουσικοπαιδαγωγικής του Εργαστηρίου Μουσικής Παιδαγωγικής.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC446/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Με γραπτή εργασία (ακολουθώντας συγκεκριμένο πρότυπο)

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο/η φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να: 1. Οργανώνει μουσικά σύνολα σε οποιαδήποτε πλαίσιο, τυπικό ή άτυπο 2. Ενορχηστρώνει οργανικά και φωνητικά έργα για να εκτελεστούν χωρίς να απαιτούνται μουσικές γνώσεις 3. Διαφοροποιεί τη διδασκαλία του σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά της ομάδας του 4. Διαχειρίζεται συμπεριφορές και αντιδράσεις ανά περίπτωση 5. Εντάσσει στο μουσικό του σύνολο κάθε ενδιαφερόμενο/η χωρίς αποκλεισμούς

Συγχρονες εφαρμογές στη διδασκαλία της μουσικής και των τεχνών Ι

Κωδικός: Μ340 | Τύπος: ΕΕ | Χειμερινό Εξάμηνο

Το μάθημα αξιοποιεί τον διάλογο μεταξύ της Μουσικής και άλλων Τεχνών, προκειμένου να αναπτύξει τη (μουσική) δημιουργικότητα των συμμετεχόντων. Το Χειμερινό Εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2023-24 το μάθημα θα τρέξει υβριδικά και τα μαθήματα θα είναι σχεδόν αποκλειστικά στην Αγγλική γλώσσα. Θα συνεργαστούμε με τους: Luka Lesson, Ελληνοαυστραλό ποιητή και καλλιτέχνη της rap και Dr James Humberstone, συνθέτης και καθηγητής Μουσικής Παιδαγωγικής στο Sydney Conservatorium of Music, αξιοποιώντας το έργο τους Agapi & Other Kinds of Love, προκειμένου να γνωρίσουν τη μουσική δημιουργία (κυρίως σύνθεση και εκτέλεση) που προκύπτει από τον διάλογο μεταξύ της Μουσικής και άλλων Τεχνών.

eclass: https://eclass.uoa.gr/courses/MUSIC515/

Μέθοδοι αξιολόγησης: Συμμετοχή των φοιτητών σε σύντομες δραστηριότητες στη διάρκεια του εξαμήνου, δημιουργία και εκτέλεση σύντομης μουσικής σύνθεσης.

Μαθησιακά αποτελέσματα: Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να κατανοούν τη δημιουργική διαδικασία συνεργατικής σύνθεσης μέσα από το δοσμένο/συγκεκριμένο παράδειγμα και να αξιοποιούν εργαλεία τεχνολογίας και τεχνικές σύνθεσης για τη δημιουργία και εκτέλεση δικών τους συνθέσεων.