Αρχική σελίδα » Το Τμήμα » Εργαστήρια

Εργαστήρια

Στο Τμήμα λειτουργούν έξι Εργαστήρια:

α) το Εργαστήριο Μελέτης της Ελληνικής Μουσικής

Διευθυντής: Αναπληρωτής Καθηγητής Νικόλαος Μαλιάρας

Το Εργαστήριο Μελέτης της Ελληνικής Μουσικής του Τομέα Ιστορικής και Συστηματικής Μουσικολογίας, καλύπτει τις αυξημένες επιστημονικές, ερευνητικές, διδακτικές, εκπαιδευτικές και καλλιτεχνικές απαιτήσεις με αντικείμενο την Ελληνική έντεχνη μουσική σε κάθε της έκφραση. Στόχος του Εργαστηρίου είναι να ικανοποιηθούν η πρακτική εφαρμογή των σχετικών θεωρητικών γνώσεων και η συμπλήρωση της εκπαίδευσης των προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών, όπως απαιτούν οι ανάγκες του σημερινού μουσικολόγου, πτυχιούχου ή κατόχου μεταπτυχιακής εξειδίκευσης ή κατόχου διδακτορικού διπλώματος του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

 

β) το Εργαστήριο Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας

Διευθυντής: Καθηγητής κ. Παύλος Κάβουρας

Τo Εργαστήριο Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας υποστηρίζει το γνωστικό αντικείμενο του ομώνυμου τομέα, δηλαδή τη μελέτη, έρευνα και προβολή της σχέσης μεταξύ μουσικής και πολιτισμού. Στις δραστηριότητες του Εργαστηρίου εντάσσονται όλες οι επιστημονικές, ερευνητικές, διδακτικές, εκπαιδευτικές και καλλιτεχνικές διαστάσεις του εν λόγω γνωστικού αντικειμένου. Το Εργαστήριο αποτελείται από τις εξής μονάδες:

Α. Έρευνας και Κατάρτισης

Η μονάδα αυτή έχει ως αντικείμενο την υποστήριξη, τεκμηρίωση, παραγωγή και προώθηση πρωτότυπων ερευνών στα πεδία της Εθνομουσικολογίας και της Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας, καθώς επίσης την οργάνωση σχετικών σεμιναρίων διεθνών προδιαγραφών.

Β. Αρχείων και Βιβλιοθήκης

Αντικείμενο της μονάδας αυτής είναι η δημιουργία εξειδικευμένης βιβλιοθήκης, δισκοθήκης και ταινιοθήκης, για την υποστήριξη των γνωστικών αντικειμένων και όλων εν γένει των δραστηριοτήτων του Εργαστηρίου.

Γ. Εκδόσεων και Εκδηλώσεων

Στη μονάδα αυτή εντάσσονται οι δραστηριότητες του Εργαστηρίου που αποσκοπούν στην επιστημονική και την καλλιτεχνική έρευνα του γνωστικού του αντικειμένου, καθώς επίσης και στην προβολή των σχετικών αποτελεσμάτων. Στις δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνονται: α) η παραγωγή και η έκδοση εκπαιδευτικού υλικού, β) η διοργάνωση επιστημονικών διαλέξεων, συναντήσεων, ημερίδων, σεμιναρίων, συμποσίων, συνεδρίων και άλλων επιστημονικών εκδηλώσεων, γ) η δημιουργία διαδικτυακού ιστοχώρου, δ) η προβολή του έργου του Εργαστηρίου, ε) η έκδοση επιστημονικού περιοδικού και στ) ο σχεδιασμός και η οργάνωση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων με διαπολιτισμικό προσανατολισμό.

 

γ) το Εργαστήριο Μουσικής Ακουστικής Τεχνολογίας

Διευθύντρια: Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αναστασία Γεωργάκη

Το Εργαστήριο Μουσικής Ακουστικής Τεχνολογίας δραστηριοποιείται διδακτικά, ερευνητικά και καλλιτεχνικά στο Studio ήχου και την αίθουσα των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών.

H αίθουσα των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών του Τμήματος Μουσικών Σπουδών βρίσκεται στον 9ο όροφο του κτηρίου της Φιλοσοφικής Σχολής (αριθμός θύρας 918). H αίθουσα διαθέτει ικανό αριθμό τερματικών που καλύπτουν τις διδακτικές ανάγκες των μαθημάτων, όπως εισαγωγή στους Η/Υ, ακουστική σχεδίαση χώρων με Η/Υ, μουσική για Media, τεχνολογία και μουσική δημιουργία, εισαγωγή στη μουσική πληροφορική, εισαγωγή στη μουσική τεχνολογία, ανάλυση και σύνθεση ήχων, ηλεκτρονική ενορχήστρωση, τεχνικές και μορφές της ηλεκτρακουστικής μουσικής, και βυζαντινή μουσική με Η/Υ. Η αίθουσα ηλεκτρονικών υπολογιστών διατίθεται για την πρακτική άσκηση των φοιτητών καθώς επίσης για την πληκτρολόγηση κι εκτύπωση των εκάστοτε εργασιών τους.

Το Στούντιο Ήχου αποτελεί μία υπερσύγχρονη υλοποίηση ενός επαγγελματικού επιπέδου studio ηχογραφήσεων και επεξεργασίας ήχου. Αποτελείται από 4 βασικούς και αρκετούς βοηθητικούς χώρους:  Χώρος υποδοχής και γραμματείας, σουίτα μίξης, control room, φορητή διάταξη ηχοληψίας, και το live room. Πρόκειται για ένα από τα πλέον σύγχρονα και ολοκληρωμένα studio που υπάρχουν στην Ελλάδα (και ίσως στα Βαλκάνια) με απεριόριστες δυνατότητες χρήσης. Το studio λειτουργεί και καλύπτει τις διδακτικές, ερευνητικές και καλλιτεχνικές ανάγκες του Τμήματος Μουσικών Σπουδών καθώς και άλλων Τμημάτων του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και παρέχει υπηρεσίες σε ιδιώτες κατά τα προβλεπόμενα στο Π.Δ. 159/1984 (Α΄ 53) (άρθρο 2 παρ. 1 και 6 του εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας). Στεγάζεται στον 3ο όροφο του κτηρίου της Φιλοσοφικής Σχολής (αριθμός θύρας 310).

 

δ) το Εργαστήριο Μουσικής Παιδαγωγικής, το οποίο εντάσσεται στον Τομέα Τεχνολογίας Ήχου, Μουσικοπαιδαγωγικών και Βυζαντινής Μουσικολογίας. Διευθύντρια Εργαστηρίου: αναπλ. Καθηγήτρια Σμαρώ Χρυσοστόμου.

 

ε) το Εργαστήριο Βυζαντινής Μουσικολογίας, το οποίο εντάσσεται στον Τομέα Τεχνολογίας Ήχου, Μουσικοπαιδαγωγικών και Βυζαντινής Μουσικολογίας. Διευθυντής Εργαστηρίου: Καθηγητής Αχιλλέας Χαλδαιάκης.

Διευθυντής Εργαστηρίου: Καθηγητής Αχιλλέας Χαλδαιάκης.

Σκοπιμότητα

O ραγδαίος ρυθμός διεύρυνσης, στην Ελλάδα και διεθνώς, ήδη από τον 19ο αιώνα, του γενικότερου ενδιαφέροντος γύρω από τη Βυζαντινή Μουσική και την συγγενή Yμνογραφία και Mετρική, συνέβαλε στην ανάπτυξη ειδικών κέντρων έρευνας και μελέτης σε πανεπιστημιακό επίπεδο. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η Βυζαντινή Μουσική εξετάζεται συστηματικά την τελευταία πεντηκονταετία, ως επιστήμη και ως τέχνη, αφού αποτελεί την τροπική και μονόφωνη Ελληνική Μουσική, τον αυτόνομο Eλληνικό Mουσικό Πολιτισμό, που χρονικά μεν αναπτύσσεται μέσα σε μια δισχιλιετία (από τους πρώτους αιώνες της εξάπλωσης του χριστιανισμού μέχρι σήμερα), τοπικά δε εστιάζεται κυρίως στο χώρο της Ανατολής (και ειδικότερα της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας).

Παράλληλα, η Bυζαντινή Mουσική ως εκκλησιαστική και κοσμική, παραδεδομένη αποκλειστικά με πλήρες και αυτοτελές ελληνικό σύστημα Σημειογραφίας, απότοκο του ελληνικού αλφαβήτου από τα μέσα του 10ου αιώνα, με έναν αμητό, υπέρ τις επτά χιλιάδες χειρογράφων που περιέχουν τα μελοποιήματα χιλίων και πλέον βυζαντινών και μεταβυζαντινών συνθετών, όσον αφορά στη μουσική καταγραφή, και μέσω της ελληνικής γλώσσας, όσον αφορά στα ποικίλα είδη του ποιητικού κειμένου, της θαυμαστής Bυζαντινής Yμνογραφίας, γνωρίζεται σε πλούσια και ποικίλη έκφραση (εκκλησιαστική, κοσμική, αστική, δημοτική).

H Bυζαντινή Mουσική ως η ελληνική μουσική έκφραση της ορθόδοξης λατρείας αποτελεί τη μήτρα των μουσικών πολιτισμών των λαών του Aνατολικού Pωμαϊκού κράτους, δηλαδή της Aνατολικής Oρθόδοξης Eκκλησίας (Γεωργίας, Pωσίας, Σερβίας, Bουλγαρίας, Pουμανίας, των αραβόφωνων ορθοδόξων των Πατριαρχείων Aντιοχείας κυρίως και Iεροσολύμων), όσον αφορά σε θέματα σημειογραφίας, υμνολογίας, λειτουργικών τύπων και ψαλτικού ρεπερτορίου, και στη σύγχρονη εποχή όλων των ελληνοφώνων και άλλων αλλογλώσσων ορθοδόξων σε όλον τον κόσμο. H ιστορική αυτή πραγματικότητα πρέπει να μελετηθεί σε βάθος με επιστημονική ακριβολογία. Πρόκειται για τον αυτόνομο και ακραιφνή  Eλληνικό Mουσικό Πολιτισμό.

Επιτακτική, άρα, είναι η ανάγκη να αποτιμηθεί κριτικά και συνολικά ο χαρακτήρας αυτής της επιστήμης και τέχνης ως ελληνόφωνης μουσικής έκφρασης και κληρονομιάς, ανάγκη που καλείται να θεραπεύσει ο ακαδημαϊκός χώρος.

Αναμενόμενα Αποτελέσματα

  • Η επιστημονική και ερευνητική ενασχόληση με όλες τις πτυχές της Bυζαντινής Mουσικής και ιδιαίτερα της Ψαλτικής, ως επιστήμης και τέχνης. Η γραπτή και άγραφη σχετική παράδοση της βυζαντινής/κοσμικής/αστικής/δημοτικής μουσικής πράξης στα βυζαντινά και μεταβυζαντινά χρόνια.
  • Η έρευνα και σπουδή σε βάθος της Σημειογραφίας κατά τις διάφορες περιόδους εξέλιξής της και η τεκμηρίωση της ορθής ερμηνείας της.
  • Η πλήρης καταλογογράφηση των δημιουργημάτων της βυζαντινής και μεταβυζαντινής μελοποιίας σε σειρές Tόμων αμιγών Kαταλόγων των Xειρογράφων Kωδίκων και παράλληλα ο καταρτισμός σειράς Tόμων Eργογραφικών Kαταλόγων για καθένα μελουργό.
  • H συστηματική σπουδή και έρευνα της Iστορίας της βυζαντινής και μεταβυζαντινής Ψαλτικής Tέχνης.
  • Η παράλληλη μελέτη του υμνογραφικού λόγου και η συναφής αναφορά σε θέματα Ιστορίας, Υμνολογίας, Λειτουργικής, Τελετουργικής.
  • H ανάπτυξη της συγκριτικής μεθοδολογικής έρευνας και η συστηματική μελέτη των σχέσεων, των επιδράσεων ή και αλληλοεπιδράσεων της Bυζαντινής Mουσικής τόσο με την Λατινική Ψαλτική - Γρηγοριανό Mέλος και άλλα, όσο και με την Aραβοπερσική και την Oθωμανική - Tουρκική Mουσική. 
  • H σπουδή και έρευνα της αποδοχής της Bυζαντινής Ψαλτικής από τους άλλους ορθόδοξους λαούς (Γεωργία, Pωσία, Σερβία, Bουλγαρία, Pουμανία και τους αραβόφωνους ορθόδοξους των Πατριαρχείων Aντιοχείας κυρίως και Iεροσολύμων), όσον αφορά σε θέματα σημειογραφίας, υμνολογίας, λειτουργικών τύπων και ψαλτικού ρεπερτορίου.
  • Η έρευνα, ο εντοπισμός, η αποδελτίωση και η αξιοποίηση του πηγαίου υλικού, δηλαδή των χειρογράφων μουσικών κωδίκων.
  • Η επισήμανση, η μελέτη και η φανέρωση των δημιουργών - μελουργών και των μουσικών δημιουργημάτων τους, διαχρονικά και σφαιρικά: οι πολυάριθμοι, μείζονες και ελάσσονες, μελουργοί και οι συνθέσεις τους, ποιήματα και μέλη ποικίλου χαρακτήρα, είδους και γένους.
  • Η μελέτη του έργου των ελλήνων μουσικών κωδικογράφων. Εντοπισμός και αποδελτίωση, σχολιασμός και ευρετηριασμός της βιβλιογραφικής τους δραστηριότητας.
  • Η θεωρητική προσέγγιση της Ψαλτικής Τέχνης: εισαγωγικά, ιστορικά και αισθητικά θέματα της βυζαντινής και μεταβυζαντινής ψαλτικής παράδοσης, η ζώσα λειτουργική διάσταση της Ψαλτικής Τέχνης.
  • Η πρακτική προσέγγιση της Ψαλτικής Τέχνης: εκμάθηση και άσκηση στη χρήση του συστήματος της Νέας Μεθόδου, ευχερής παρακολούθηση των διαφόρων εξελικτικών φάσεων της ψαλτικής σημειογραφίας, το καίριο θέμα της εξήγησης, σπουδή της βυζαντινής οκταηχίας, ζητήματα ψαλτικού ρεπερτορίου.
  • Η συγκέντρωση και αξιολόγηση των κατά καιρούς εντύπων μουσικών εκδόσεων και κατάρτιση πλήρους Kαταλόγου τους.
  • Η οργάνωση πλήρως ενημερωμένης βιβλιοθήκης χειρογράφων και εντύπων μουσικών βιβλίων, μουσικολογικών μελετημάτων και αρχείου ηχογραφημένου υλικού, με επίκεντρο την περίφημη Βιβλιοθήκη Ψάχου: ανάπτυξη ενός «Κέντρου Βυζαντινο-μουσικολογικών Σπουδών».
  • Kαταρτισμός Xορού Ψαλτών, σύμφωνα με τις βυζαντινές διατάξεις (Γ΄ Nεαρά Iουστινιανού και εξής), και διδασκαλία ορθής χοραρχίας- διεύθυνσης ενός Xορού Ψαλτών, με παράλληλη εκμάθηση και ερμηνεία και του εξωεκκλησιαστικού-τραγουδιστικού βυζαντινού και μεταβυζαντινού ρεπερτορίου.
  • Η ερμηνεία του βυζαντινού μέλους, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστημονικής έρευνας αλλά και με σεβασμό στην προφορική ψαλτική παράδοση, από χορούς ψαλτών ή μονοφωνάρηδες ψάλτες σε δημόσιες συνάξεις ή όπου αλλού, και η διάδοση με ειδικές ηχογραφήσεις και εκδοτικές ηχητικές παραγωγές.
  • Η παρακολούθηση των ερευνών και πορισμάτων, των μελετών και εκδόσεων, της διεθνούς Βυζαντινομουσικολογικής παραγωγής.
  • Η σύγχρονη, κοινωνιολογική και ανθρωπολογική, προσέγγιση της Βυζαντινής Μουσικής, ως ζωντανής τέχνης που εξακολουθεί να επιτελείται σχεδόν επί δισχιλιετία.

Άμεσα Ωφελούμενοι

Η ίδρυση του Εργαστηρίου Βυζαντινής Μουσικολογίας αποσκοπεί στο να εξασφαλίσει στους αποφοίτους και τους μεταπτυχιακούς φοιτητές του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών την απαραίτητη υποδομή για την αρτιότερη επιστημονική συγκρότησή τους, τη δυνατότητα γνώσης και χρήσης νέων εργαλείων έρευνας και διδασκαλίας της Μουσικής και την ταχύτερη προσαρμογή στις σημερινές και μελλοντικές απαιτήσεις του βυζαντινομουσικολόγου στην Ελλάδα και στη διεθνή κοινότητα. Με δεδομένη την πρόσφατη θετική αξιολόγηση του Τμήματος, τη συνεχώς αυξανόμενη κινητικότητα των αποφοίτων του, τις νεώτερες απαιτήσεις ως προς την παιδαγωγική και διδακτική κατάρτιση των μελλοντικών εκπαιδευτικών, η συγκυρία της πρότασης για την ίδρυση του Εργαστηρίου αναδεικνύεται σε σημαντική δυνατότητα για την ανανέωση των υποδομών του Τμήματος ώστε να ανταποκριθεί με την ίδια επιτυχία στις επερχόμενες αλλαγές και να αναβαθμίσει το επίπεδο των παρεχόμενων σπουδών στο χώρο της Βυζαντινής Μουσικολογίας. Η Βυζαντινή Μουσικολογία αποτελεί ένα κρίσιμο γνωστικό χώρο, ο οποίος απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και σημασία, εφόσον το περί αυτόν παγκόσμιο ενδιαφέρον βαίνει ολονέν και αυξανόμενο έχοντας ως επίκεντρο την Ελλάδα. Ο ρόλος που καλείται να διαδραματίσει σχετικά το Τμήμα μας, μέσω των διδασκόντων και των αποφοίτων του, είναι καθοριστικός και ιστορικός. 

 

ς) το Εργαστήριο Μουσικής, Γνωσιακών Επιστημών και Κοινότητας